Full text of "Catulli liber"

See other formats

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 







lc.i?,3U(= 




A 


4&S*^ 


k 




K 


n u 


a 




K 


t -t^ i 


iM 




^ 


^y 


W 


^ III 

^artart Collesc Itbrarg. 




CONSTANTIUS FUND. 




EslxWished by Prtifeaanr E, A. Soi-HOCLesof Haryanl 




tlnivcrsily for " Ihe pnrchose of Greeli »nd Lalin 




bookB, (the iincieDl c[»«ic») or of amblc 








plalainii Buch Greok, Ijitin, qr 




Anibcc boQka." Will, 




dated .S^fa) 




Rec™d i.0..yWA,,,LS4.£ 




• 




J 


^^^^^^^* 


1 






) 



CATULLI VERONENSIS 



LIBER 



RECENSUIT ET INTERPRETATUS EST 



AEMILIUS BAEHRENS. 



VOLUMEN PRIUS. 



NOVA EDITIO A K. P. SCHULZB CURATA. 




LIPSIAE 

IN AEDIBUS B. G. TEUBNERI. 
MDCCCLXXXXni. 



CATULLI VERONENSIS 



LIBER 



RECENSUIT 



AEMILIUS BAEHRENS. 



NOVA EDITIO A K. P. SCHULZB CURATA. 




LIPSIAE 

IN AEDIBUS B. G. TEUBNEKl. 
MDUCCLXXXXUl. 







^C'^.A.¥C^ 




^H ^-^^ '-'■•U ,J^ 






IV! AP rOiPn-^ 



V^ 



/shah'^ 






lilPSZAB, TYriB B. O. TEUBKERI. 



PRAEFATIO. 



Munus nouae huius libelli editionis post praematuram 
Aemilii Baehrensii mortem curandae ita suscepi, ut quoad 
fieri posset quam plurima eorum, quae ille ad Catulli car- 
mina et recensenda et emendanda contulisset, retinerem ac ser- 
uarem; quo melius quantum ei deberemus intellegeretur. ac 
profecto, tam bene de poeta suo, quem praeter ceteros di- 
lexerat, meruit, ut dignus sit, cuiug memoria pie colatur. 
non ita pauca tamen immutanda erant. errauerat enim 
nonnumquam in lectionibus codicum describendis; quorum 
ipse complures, sunt autem libri OMDL^ denuo contuli. multa 
autem uiri docti qui his studiis operam dant per hos septen- 
decim annos invenerunt vel melius perspexerunt, quae respici 
et addi par erat. nemo quidem hodie onmes praeter codices 
Oxoniensem et Germanensem ut inutiles reiciendos esse arbi- 
trabitur. quam ob rem selectas deteriorum quos uocant 
librorum lectiones atque omnes scripturas codicis Veneti (M), 
quem insignem inter illos locum obtinere puto, addidi. neque 
minus quaedam recidenda erant. Baehrensius enim ubertate 
quadam ingenii et iuuenili ardore raptus multis locis verba 
Catulli ipsius coniecturarum abundantia obruerat; quarum 
partem ipse postea iam maturior et aetate et doctrina, cum 
eommentarium edidit libri Catulliani, spreuit. quibus eiectis 
sincera poetae uerba reuocaui. Cirin denique carmen, quod 
Baehrensius, cum haud raro ad CatuUi uerba restituenda 
non sine fructu adhiberi vidisset, in fine libelli adiecerat, 
omisi, quod interim ab eodem Baehrensio alio loco in edi- 
tione poetarum Latinorum minorum emissum erat. 

K. P. Schnlze. 



PROLEGOMENA. 

Ad cognoscenda fata, quae libellus CatuUianus per anti- 
quum mediumque aeuum subiit, proficiscendum est ab accu- 
rata indagatione eius codicis uetusti, ex quo qui hodie super- 
sunt libri mss. nouicii originem traxerunt. 

Primum Katherium, episcopum Veronensem, certo con- 
stat Catulli carmina post Isidorum Hispalensem, qui postre- 
mus inter antiquitatis scriptores Catulli mentionem fecit, per 
medium aeuum legisse; id quod Maffeus in Veronae illustratae 
uol. n p. 7 ed. a. 1731 indicauit. Ratherius enim in ser- 
monis de.Maria et Martha habiti capite IV [Opp. ed. Bal- 
lerini p. 639; Mignii Patrolog. Latin. t. CXXXVI p. 752 
Ratherii Veronensis episcopi opera, a. 1853] haec dixit: qttid 
de me dicere, quid ualeo cogitare (et ut turpia subsidens [1. 
suhsilefis], honesta solum, prohHnta licet^ depromam), si in lege 
Dei, ut debitorem me fore non nesciOy die non (add. Ballerini) 
meditor ac nocte; CatuUum nunquam antea lectMm^ Plautum 
quando iam olim lego neclectum [al. neglectum; Hauptius: 
lego lectum]'^ musicam quando saepe rogatus expono? — ha- 
bitum esse sermonem istum Veronae a. 965 recte monuerunt 
A. Vogelius in libro de Ratherio lenae a. 1854 edito (uol. 
I 318 sq. et II 88 sq.) et E. de Leutschius in nunt. erud. 
Gotting. a. 1855 p. 1975. erat autem Ratherius uir ut illis 
temporibus eruditissimus; ex poetis Latinis eum Plautum Te- 
rentium Horatium Phaedrum Persium luuenalem bene nosse 
exemplis ex eius scriptis adlatis comprobauit R. EUisius [proleg. 
ad Cat.^ p. VIII not.]. ille igitur CatuUum antea non lectum 
eo fere tempore quo sermo quem supra commemorauimus 
est institutus legisse se testatur; cuius lectionis uestigia sat 



PROLEGOMENA. VH 

tenuia idem Ellisius 1. 1. p. VIII sq. diligenter congessit. neque 
potest dubitari quin Ratherius Catulli librum Veronae, et 
in ipsa quidem ecciesiae cathedralis bibliotheca celeberrima, 
reppererit; quod ut ipsa illius uerba quam accuratissime 
perpensa, tum uero Beneuenuti epigramma, de quo dicendi 
mox dabitur locus, ueri reddunt simillimum. neque recte 
statuunt Hauptius^ qui ipse probabiUus esse Ratherium Ca- 
tulli librum, non lectum a se antea, Veronae inuenisse docet, 
[quaest. Cat. p. 4; op. I 2sq.] EUisiusque, potuisse Rathe- 
rium ex GaUia uei ahqua Italiae urbe Catulli Kbrum secum 
Veronam portasse. nam si codicem illum aliunde secum in 
patriam rettulisset, a. 965, cum iam quadriennium Veronae 
commorabatur, se Catullum numquam antea a se lectum 
primum legisse dicere non potuit (cf. Vogel. 1. 1.). post 
Ratherium autem, usque ad saecuK XTTII initium nemo Ca- 
tulli Ubrum ipse legisse uidetur. incertissima quidem sunt, 
quae viri docti uestigia lectionis Catullianae ex illorum tem- 
porum scriptoribus diligenter coUegerunt. atque ipsi illi, 
qui hic illic singula uerba uel totos locos ex CatuUo de- 
promptos indagasse sibi uisi sunt, ea non tam aperte ad 
CatuUum pertinere, quin aUunde deriuari potuerint, facUe 
concedunt (cf. ElUs. edit. alterius p. IX sq.). contulerunt 
autem Guilelmi Malmesburiensis, qui circiter a. 1140 floruit, 
uerba (II § 159) ^uirginem sane nec inelegantem nec iUepi- 
dam' cum CatuUi c. X 3 et 4; Gualteri Alexandreid. VIII 
uersum 385 'sic quoque multa cupis quae non capis' cum 
CatuUi c. LXI 197 ^quod cupis capis (codd. deteriores)'. 
loannes Sarisberiensis (f a. 1182) in metalogiae 1. I 24 uer- 
sum CatulU ^munus dat tibi SuUa Uterator' (c. XIIII 9) 
laudat, quem ex Martiano CapeUa depromere potuit. certe 
Nicolaus Triuetus (f a. 1328), qui in commentario ad Boethii 
consol. III 4 ad CatuUi c. LII 2 aUudit, ex ipso Boethio sua 
petiit. Neque satis constat, unde scriba codicis Coloniensis 
202 (oUm Darmstadiensis) Prisciani saec. XI Cunictilosae iUud 
(Cat. XXXVII 18) correxerit; nam cum ceteri Prisciani co- 
dices VII 22 ^Celtiberosae Celtiberiae fiU' tradant, unus c. 
Coloniensis uerum ^Cuniculosae C. f.' habet, quam lectionem 
scribam ex CatuUi codice quodam desumpsisse Schwabius 



Vm PROLEGOMENA. 

suspicatus est.*) leremias uero iudex de Montagnone, ciuis 
Paduanus, qui anno fere 1300 mortuus est, in magno illo 
compendio moralium notabiUum locis septem Catullum com- 
memorauit : 

Partis I Ub. 3.**) 

Catulus c. 5 (c. XXn 18 sq.): 

omnes fallimur: neque est quisquam quem non in 
aliqua re uidere suffonum (suffectu) possis: suus 
cuique attributus est error. 

Partis II lib. 1 rubr. 5. 

Catulus c. 9 (c. LXVIIP 97): 

Ne nimium simus stuitorum more molesti. 

Partis m Ub. 4. 

Catulus c. 5 (c. LI 15 sq.): 

Ocium et reges et beata per odit urbes (^prius et 

beatas' mss. Brit. Mus.). 

Partis IV Kb. 4. 

Catulus c. 5 (c. XXXVini 16): 
Risu inepto res ineptior nulla est. 

Partis IV Ub. 5 rubr. 11. 

Catulus c. 8 (c. LXIIII 143 sq.): 

NuUa uiro iuranti femina credat 

NuUa uiri speret sermones esse fideles 

Quis [uel ^qui'] dum aUquid cupiens animus pre- 

gessit aspici [uel ^adipisci'] 
NU metuunt iurare nU promittere parcunt. 
Sed simul ac cupide mentis saciata Ubido est 
Dicta nichil metuere, nichil periuria curant. 

ibidemque mox: 

c. 12 et pult' (c. LXlVI 13): 

Difficile est iongum subito deponere amorem. 



*) Quod Ellisius in Philologi a. 1892 p. 146 sq. dicit uerba quae- 
dam 'obiurgationis amatoris puerorum', quod carmen codice Turicensi 
saec. Xn traditum est, ut ^non inpune feres', 'scabra rubigine' (cf. 
Verg. georg. I extr.), similia probabiliter ad CatuUum redire, ego 
contra minime probabiliter ea ex Catullo profluxisse contenderim. 
**) Cf. EUisii edit. alter. p. IX sq. 



PROLEGOMENA. Vim 

Partis IV libr. 6 rubr. 3. 

Catulus poeta c. 9 (c. LXVI 15 sq.): 
Estne nouis nuptis [uel ^nuptiis'] odio uenus atque 

parentum 
Frustrantur falsis gaudia lacrimulis [uel ^lachry- 

mulis']. 

Quibus de excerptis Baehrensius recte statuit ipsum lere- 
miam codice aliquo CatuUiano usum admodum inprobabile 
esse. id demonstrari aperte numeris capitum uerbis Catul- 
lianis adiectis. quem enim bene sanum statuere posse ftiisse 
olim Catulli codicem in capita diuisum? cui opinioni ipsam 
illam diuisionis inaequalitatem miram obstare. recte igitur 
Baehrensius suspicatus est leremiam CatulKana sua sumpsisse 
e poetarum Latinorum florilegio quodam secundum materias 
in capita distributo. eodem fere tempore compositum est 
nobilissimum illud epigramma, quod in fine codicis antiquis- 
simi Sangermanensis a. 1375 scripti legitur: 

Versus domini Beneuenuti de Campexanis de Viceneia 
de resurectione Catulli poete Veronensis. 

Ad patriam uenio longis a finibus exul: 

Causa mei reditus compatriota fuit, 
Scilicet a calamis tribuit cui Francia nomen, 

Quique notat turbe pretereuntis iter, 
Quo licet ingenio uestrum celelrrate Catullum, 

Cuius sub modio clausa papirus erat 

Beneuenutus de Campexanis igitur Vicentinus huius epi- 
grammatis est auctor. neque enim audiendi codices aliquot 
recentissimi, qui Guarino illud tribuunt (cf. Ellis. ed. alt. 
proieg. p. XIV; Schwab. ed. a. 1886 p. XX sq.). primus 
autem I. 6. Meinertus [annal. Vindob. 1831 append. p. 1 — 17J 
quinam Beneuenutus ille fuerit nos edocuit. idem est enim 
quem Guilelmus Pastrengicus amicus uocat poetam et scribam 
mirabilem quemque anno 1323 e uiuis excessisse Meinertus 
1. 1. ex Perreti [Muratori rer. Ital. scr. IX. p. 1185] carminum 
de morte iilius compositorum quarto concludit. certe a. 1329 
iam non inter uiuos fuit. eo enim anno mortuus est Alber- 
tinus Mussatus Patauinus, ad quem carmina illa de Beneue- 



X PROLEGOMENA. 

nuti obitu scripta dedit Ferretus. sed ipse ille Mussatus 
cum a. 1316 in elegia quadam [p. 39 ed. PignoriiJ CatuUum 
commemoret, hinc Meinertus ante annum illum Catulli librum 
iterum ex tenebris in luoem reductum esse statuit. contra 
quem recte monuisse uidetur Hauptius [quaest. Catull. p. 4sq.-, 
op. I 3], ita a Mussato commemorari CatuUum ut huius no- 
titia facile ex Martialis carminibus VII 14; XIIII 77 potuerit 
hauriri. quamquam unum certe locum fortasse non sine 
CatuUi recordatione scriptum in Mussati carminibus indagauit 
Ellisius [proleg. p. XIII]; quod enim apud Mussatum 
[p. 30 ed. Pignor.] extat Nemo tam fortis ualet esse quo non 
fortior assitf id nescio quo modo adludit ad Catullianum illud 
[LXVI 28] in Veronensi sic deprauatum qmd non fortior aut 
sit [ausit codd. deteriores] alis. sed hoc incertum; certum 
iam illud, non potuisse multo post a. 1323 scribi id a quo 
degressi sumus epigramma. quod nunc accuratius contem- 
plandum est. et de uersuum 3 et 4 sententia cum diu mul- 
tumque disceptatum sit, etiamnunc ualet quod Hauptius 
[quaest. Cat. p. 7 sq.; op. I 5] scripsit: ^optabile sane esset ut 
Benuenutus . . . narrationem suam minus obscurasset uerbo- 
rum quasi inuolucris atque integumentis. nunc aenigma car- 
minis, postquam plurimi neque hebetis ingenii homines omnia 
scrutati sunt, nihilo minus latitat ac diutius ludificat. nam 
fatendum est nihil certi atque explorati adhuc esse indaga- 
tum, nisi modium sub quo Catulli papyrus clausa fuisse dici- 
tur translatum esse de Lucae uerbis eu. 11, 33.'*) missis 
igitur uu. 3 et 4 de prioribus uideanwis. in quibus plerique 
CatuUi librum haec dicentem faciunt: ^longis a finibus, id 



*) nam quae in codice Bononiensi teste Detlefseno [in actis con- 
uent. philol. Kilon. p. 90] extat ad u. 3 adnotatio: franciscus a cala- 
mis tiel a breuibus, ea Francisci Barbari, Veneti patricii, cuius liber 
Bon. olim fuit, temeraria coniectura potius quam certa aenigniatis 
Xvaig putanda est. Chatelanius quidem fidem habuit Barbaro, cum 
diceret (coUection de reproductions de manuscrits publide par L. Cl^dat. 
Classiques latins. I. Catulle. Paris, 1890; p. III): ^on peut donc ad- 
mettre que le personnage auquel Benvenuto attribue le m^rite du re- 
tour de Catulle a V^rone est un certain Francesco, secr^taire de la 
chancellerie, charge de viser les passeports des voyageurs'. 



PROLEGOMENA. XI 

est ex tenebris et quasi ab inferis, ubi degebam in exilio, 
en redeo ad patriam Veronam; compatriota autem, id est 
ciuis Veronensis, ex tenebris istis me eruit'. et in hac qui- 
dem interpretatione etiam nunc adquiescendum erit. neque 
Ellisio (proleg. edit. alter. p. XV) assentior docenti uerba illa 
aliter non posse intellegi nisi ita: Honginquis e terris, ubi 
exul agebam, in patriam redeo'. cui Baehrensius cupidius 
ita adstipulatus est, ut Ratherium a. 968 secum in Belgiam 
in exilium absportasse codicem CatuUianum coniceret, imde 
a ciue Veronensi in patriam Veronam reductus esset. utut 
autem haec se habent, magna Veronae exorta est laetitia, 
cum thesaurum nobilissimum ciuis quidam Veronensis rep- 
perisset repertumque patriae restituisset. nondum scilicet 
obliterata erat fama, qua eius poetae opuscula, quo filio 
Verona merito gloriabatur, in patria urbe olim adseruata esse 
dicebantur. publicae igitur laetitiae composito illo epigram- 
mate Beneuenutus egit interpretem. 

Igitur circiter a. 1323 ex latebris in lucem protractus 
est Catulli libellus. exquo a. 1329 Veronensis quidam, cum 
flores moralium auctoritatum ex uariis auctoribus in patria 
bibliotheca componeret, CatuUi quoque uersus tres (c. XXII 
19 sq.) excripsit; cf. Detlefsenus in lahnii annal. LXXXVIT 
(a. 1863) p. 552 et L. Schwabius in ind. lection. Dorp. 
a. 1864 p. 3 sq. ex eodem codice Veronensi deinde suam CatuUi 
notitiam hausit Guilelmus qui ab oppidulo prope Veronam 
sito ubi natus erat audiit Pastrengicus uixitque ab anno fere 
1295 usque ad a. 1360. hic in libro de Originibus rerum 
conscripto, cum quattuor locis Catullum commemoret, duo- 
bus ita adfert ut ipsum codicem non euoluisse non possit. 
locos ex rarissima Michaelis Angeli Blondi editione Venetiis 
a. 1547 emissa excripsit Hauptius [quaest. Cat. p. 5sq.; 
op. I 4]. sunt autem haec: p. 16* Benciics Longobardus gente 
patria AUocandrinvSy Canis grandis primi, inde nepotum can- 
cellarius, magnae liUeraturae uir, omnium historiographorum 
scripta complectens et a mundi constructione exordium sumens 
cunctarum gentium nationum regiim populorumque omnium 
simtd gesta contexuit, opus grande, uolumen immensum, quod 
in tres dimensus est partes, ut de illo dici possit quod scribit 



XII PROLEGOMENA. 

Veronensis poeta dicens Ausus quidem unus Italorum omne 
aeuum tribus explicare chartis. i. uoluminihus lupiter doctis et 
laboriosis. uersus sunt carminis primi 5sq. a nullo auctore 
antiquo adlati. deinde p. 18^: Cattdlus, Veronensis poeta, 
Ciceronis coetaneuSy librum uario metrorum genere exaratum, 
midta iocosa et pla^cita continentem^ scolasticis legendum tradidit 
Frotholomaei Alexandri temporibus, talia Pastrengicum scri- 
bere nequisse nisi ipso inspecto codice ultro apparet. mirum 
quidem in modum conspirant cum glossa quadam codicis 
Veronensis Catulli (ad c. II): ^completo prohemio opus suum 
inchoat quod. uario metrorum genere prosequitur; materia 
tamen fere omnis est comica, ut inferius demonstratur'. 
etiam illud ^Catullus, Veronensis poeta' ex libri ipsius ti- 
tulo desumpsisse uidetur; cf. Hermae t. XIII 57. sed quae 
praeterea de CatuUo habet, haec non ex codice Veronensi 
fluxerunt. p. 85*: Mamutram, Bomianum aequitem, Formiis 
natum, Bomae primum marmoreis crustis totius domus suae 
parietes in Coelio monte operiisse Gornelius Nepos et Plinius 
referunt Addiditque Catullus eum primum totis asdibus nul' 
lam nisi e marmore Caristeo columnam solidam hcibuisse. haec 
Pastrengicus memoriae quodam lapsu dicit; petita sunt autem 
ista ex Plinii riat. hist. 36, 48. denique p. 88** haec scribit: 
Siculi libros primi circumcidere coeperunt cum ante pumicaren- 
tur, de quo Catullus Qui dono lepidum nouum libellum arrida 
modo Punicae expoUtum. Idem (id est, Isidorus). haec uerba, 
sicut ipse Pastrengicus disertis uerbis testatur, petita sunt 
ex Isidori orig. VI 12, 3, ubi haec leguntur: ^circumcidi 
libros Siciliae primum increbuit. nam primo pumicabantur. 
unde et Catullus ait Cui dono lepidum nouum libeUum arido 
modo pumice cxpolitum?^ sed unde 'arida' illud peruenit in 
Pastrengici Origines? nam cum apud Isidorum omnes co- 
dices ^arido' habeant uno excepto Monacensi, qui ^arido eh' 
praebet, apud Pastrengicum in edit. Veneta ^arrida' et in 
codice aut Pastrengici ipsius aut ei aequalis Veneto ^arida' 
extat. uix autem credendum eum haec ex Seruii commen- 
tario ad Verg. Aen. XII 587 mutuatum esse, qui idem Ca- 
tuUum ^arida' scripsisse docet. multo quidem uerisimilius 
est Pastrengicum ^arida' ex codice quodam CatuUi sumpsisse, 



PROLEGOMENA. Xm 

quocum locum Isidori contulit. nunc ^arrida' in codice 
Datano Catulli traditum est; accedit quod in eodem codice 
^punice' ut apud Pastrengicum, nisi quod hic Tunicae' in 
editione Veneta habet, legitur. quamobrem equidem non 
dubito, quin Hauptius Pastrengicum illa in suo codice CatuUi 
inuenisse recte statuerit (quaest. Cat. 6; op. I 4). 

Cum Pastrengico amicitiae uincuKs coniimctus erat uir 
immortalis nominis Franciscus Petrarca. is cum a. 1347 ad 
Colam di Rienzi (ep. uar. 38 uol. 3 p. 402 ed. Fracassetti) 
haec scribat: Vidi haesitantes an res tuas an tierha potissime 
mirarentur nec alnuentes, quin libertatis heneficio Brutum^ elo- 
quio Ciceronem dicerent, ad quefn Catullus Veronensis ait: 
Disertissime Bomuli nepotum (Cat. XXXXVIIII 1), ipsum 
poetam legisse se ostendit; nullus quippe antiquitatis scriptor 
uerba illa commemorat. et constat Petrarcam a. 1345 Ve- 
ronae Ciceronis ad Atticum libros repperisse. eodem igitur 
tempore eum CatulKanum quoque codicem a Pastrengico 
monstratum peruolutasse et quaedam ex eo excerpsisse obuia 
est suspicio; cf. L. Scliwabius in actis conuentus philol. 
Misniensis p. 115. idem Petrarca a. 1348 (ep. fam. 24, 5) 
memor CatuUi (c. LXV 5): ^si modo uel Kbros uel Kbrorum 
memoriam lethaei gurgitis unda non obrtiit' et a. 1356 re- 
cordatus c. III CatuUi in epistula quadam (ep. uar. 32, 
p. 390 Fracass.) haec uerba scripsit: ^apud CatuUum Lesbia 
meretricio amore saucia passerem suum fleuit extinctum, ita 
tamen ut oculorum aciem perderet, non ut animam exhalaret'. 
convertit porro in suam linguam uersus CatuUi c. LXXVI 
23 sq. (sonnetti 1,49): ^Non prego gia, ne puote aver piti 
luoco, Che misuratamente il mio cuor arda, Ma che sua parte 
abbia costei del fuoco'. laudat uersus CatuUi c. XXXVIIII 16 
(praef. II de remedus utr. fort.): ^stultorum risus quo inepto 
res ineptior nulla est, ut CatuUus ait'; Cat. I 4 (semlium 
11, 3) ^solet enim, ut CatuUi Veronensis uerbo utar, meas 
esse aliquid putare nugas\ saepius denique nomen CatulK 
comtnemorat (cf. EUis. edit. alt. p. XVII sq. et Philol. a. 1892 
p. 150). neque minus CatuUi mentionem fecit aequaKs fere 
Petrarcae, loannes Boccatius (f a. 1375), qui in Kbello de 
genealogiis deorum gentiKum 14, 16 leuitatis suae aetatis 



Xnn PROLEGOMENA. 

homines accusans CatuUi carmina iam lectitata esse testatur, 
cum dicat: ^hinc Catulli, Propertii et Nasonis uolumina euol- 
uunt'. sed post id tempus altum per aliquot decennia de 
Catullo silentium. anno demum 1374 Colucius Salutatus, 
diligentissimus illo tempore ueterum codicum inuestigator, 
in epistula ad Casparum de Broaspinis Veronensem missa 
(edidit autem hanc et sequentes a Mommseno indagatas 
Hauptius in nunt. societ. litt. Saxon. a. 1849 p. 257 sq.; op. 
I 277 sq.) liaec scribit: Bemienutus de Imolay a quo primum 
de te grata aecepi, suggessit^ imo promisit a te impetraturum tit 
Propertium et Catullum haherem. Nescio si de hoc scripsit: 
scio quod interprete non indigeo tecim. Illos, si poteSy fac ut 
uideam. Vale mei memor. Fl. XIII Kl. Sext. eodemque anno 
ad ipsum illum Benuenutum de Imola inter alia liaec dedit: 
Tua epistola nil aliud fuit quam amor et caritas, inprimis 
quod mtorum meorum diligentissimus executor dyomianes JPro- 
pertium Catullumque procuras quorum mihi nil paene nisi 
nomen innotuit. Quod ut perficere coneris exoro. Ingens enim 
cupido mihi diu fuit poetas aspicere. VIII Kal. Sextilis. qui 
loci eo maxime sunt memorabiles quod inde CatuUi exem- 
plaria tum temporis nondum diuulgata fuisse comperimus. 
tertiam denique epistulam Colucius iterum ad Casparum de 
Broaspinis mittit hanc: Lepidissimas atque omatissimas epi- 
stolas tfuas pridie auida manu^ sed auidiore mente, tuo uiso 
nomine, laetus a/^cepi . . . Si prece uel pretio Propertium de 
biUiotheca illius celeberrimi uiri, Petrarcae inquam (quem nobis 
suhtractum esse [f a, 1374], gloriae tamen, tam certum quan- 
tum potest humano iudicio deprehendi, moleste fero et metrico 
opusculo, quod absoluere cito, ut uellemy impedior, lamentor et 
fleo)j haberi posse confidis, uel ut meus sit uel ut exemplari 
queat, deprecor ut procures. Catullum, quem credo paruum li- 
bellum, aut exemplatum aut exemplandum rogo transmitte . . . 
Florentiae XXI Kl. Decembris. unde in Petrarcae biblio- 
theca nullum extitisse Catulli exemplar, sed tantum Propertii, 
recte conclusit Schwabius [act. conuent. phil. Misn. p. 117; 
aliter de eadem re Hauptius iudicauit 1. 1.]. haec omnia 
sicui leuia esse putidaque doctrina congesta uidentur, is haec 
reputato. ex eis quae adhuc disseruimus ante a. 1374 Ca- 



PROLEGOMENA. XV 

tuUi codicem uetustum Veronensem non ftiisse descriptum 
elucet. neque id mirum. tum enim paucissimi uiri docti 
eo ueteres scriptores inquirendi cognoscendique studio exar- 
serant quo inflammatos insequentis saeculi Italos plerosque 
ad inuestigandos codices uel longinquas terras appetere ui- 
demus. porro a. 1374 Colucius Salutatus a Casparo de 
Broaspinis Veronensi ut Catulli carmina describantur petit. 
antiquissimi autem quos nos nunc habemus CatuUi codices, 
Oxoniensis scilicet et Sangermanensis, hic a. 1375, ille eodem 
fere tempore, exarati sunt. 

lam disputationis nostrae serie atque ordine perueni- 
mus eo, ut de Catulli codicibus qui nunc supersunt accu- 
ratius dicendum sit. nam ipse ille liber Veronensis cum 
inde ab iUo tempore iam non apparuerit*), memoria eius re- 
concinnanda est ex apographis nouiciis. sed de tali uetusti 
alicuius codicis deperditi ex exemplaribus recentibus recon- 
structione pauca in uniuersum praemonenda sunt. quod in 
omnibus fere scriptorum Graecorum Romanorumque codicibus 
plerumque obseruare licet, quo qiiis liber mss. uetustior sit, 
hoc eum purius fideliusque exhibere uerba antiquitus tradita, 
id multo magis optinet in codicibus tempore renascentium 
ut aiunt litterarum scriptis. nam saeculo XII II, qua sincera 

*) Confidentius nuper ex epistula quadam Ferrariae VII Kal. 
Augusti a. 1466 scripta codicem Veronensem etiam medio saeculo XV 
Veronae in bibliotheca capitulari fuisse collegerunt. nam cum in fine 
epistulae eius haec essent uerba: ^CatuUum ubi meliorem fecero, ad 
proprios lares remeare compellam', his uerbis cum Catulli c. XXXI U 
'uenimus larem ad nostrum' collatis codicem antiquum Catulli Verona 
exemplandum transmissum cum ea epistula domum i. e. Veronam re- 
missam esse coniecerunt. at neque a quo epistula illa scripta sit — 
suspicati autem sunt Baptistam Guarinum (a. 1425 — 1513) eam scri- 
psisse — neque ad quem data sit pro certo dici potest; cf. Abel. in 
annal. gymn. Austriac. 34, 161 sq.; Schwabii edit. a. 1886 p. XVllil sq. ; 
Schmidt. Cat. p. C. etiam minus certa sunt, quae Alexander Guarinus 
Ferrariensis, filius Baptistae, in editione carminum CatuUi Venetiis 
a. 1521 emissa de ^antiquo' uel ^antiquissimo' (cf. quae uerissime de 
ea re Heysius in conuers. Cat. Germ.^ p. 289 sq. exposuit) codice 
hariolatur; ex cuius libro Schwabius edit. a. 1886 p. XXI sq. quae 
huc pertinent diligentissime excerpsit (cf. ind. schol. Dorpat. a. 1865 
p. 9 sq.). 



XVI PROLEGOMENA. 

antiquitatis ueneratione paucorum etiam tunc doctorum fla- 
grabant animi, religioni fere erat ueterum auctorum recens 
inuentorum coniectura inmutare uerba; unde apographa tum 
temporis facta plerumque cum castitate quadam atque uere- 
cundia sunt instituta. sed enim saeculo XV, cum antiquita- 
tis amor atque studium in dies magis increbuisset cumque 
sermonis antiqui siue uincti siue soluti imaginem quandam 
certam sibi formassent homines simulque rerum ad antiqui- 
tatem pertinentium notitiam bausissent, iam non uerecundia 
quasi muti steterunt, sed scientiae confidentia simulque in- 
genium experturi maculas, quibus ueterum dicta diuina de- 
formata intellexerunt, abstergebant atque purgabant. itaque 
si in noua exemplaria antiquos codices. transcribebant, iam 
non illud tum curabant Itali ut ea quae in illis legerant 
fideKter redderent, sed ut pro suis quisque uiribus emenda- 
tioni studerent. atque lioc emendandi studium eo usque pau- 
latim processit ut non solum corrupta sanarent, sed etiam 
sana corrumperent pro suo iudicio suoque arbitrio inmutan- 
tes; ut illud secure possis adfirmare nullum illius temporis 
codicem plane carere Italorum interpolationibus. quodsi 
aliquando libros saeculo XV exaratos inuenimus bonos pro- 
bosque, a peregrinis bominibus eos scriptos esse accuratior 
contemplatio plerumque docet. ueluti in panegyricis La- 
tinis, quorum non habemus nisi saeculi XV codices, libri 
integri et ab interpolatione inmunes, Upsaliensis et Harle- 
ianus [de quo cf. mus. Rhen. XXX p. 464], a Germanis 
procul dubio sunt scripti, cum contra codices Italici omnes 
interpolationibus scateant saepe foedissimis. nimirum Ger- 
manorum antiquitatis studiis tum recens inbutorum eadem 
in describendis codicibus castitas uerecundiaque erat ac 
saeculi XIIII Italorum. — itaque si scriptoris alicuius anti- 
qui haec est condicio, ut eius emendatio libris mss. nouiciis 
ex uno codice uetusto nunc deperdito profectis innitatur, ea 
editori prima debet esse lex ut quinam librorum illorum 
antiquissimi et ab Italorum fucatis licet interdum blandis 
lectionibus quam maxime sint liberi soUerti eruat indaga- 
tione. nam ex huiusmodi demum apographis uuhiera nuUo 
inposito emplastro cruda exhibentibus uetusti codicis lectiones 



PROLEGOMENA. XVH 

recuperare eisque recuperatis artem criticam uia et ratione 
exercere possumus. 

Sed ad Catullum ut redeamus, eo nomine praedicare licet 
Fortunae fauorem quod, cum ipsum librum Veronensem no- 
bis negaverit, tamen duo eius apographa fine saeculi XIITI 
facta nobis induisit. de quibus iam accuratius dicendum. 
quorum prius est 

Gr: codex Sangermanensis 1165, nunc inter bibliothe- 
cae nationalis Parisinae libros 14137, membranaceus, 
forma quatemaria ndnore; solum Catullum continet 
foHis XXXV uersuum XXXIII, nisi quod in folii 

XXXV parte auersa uersus XXXIIII extant. folio 

XXXVI Benuenuti epigramma et subscriptio a nobis 
in calce huius editionis exhibita leguntur; ex qua 
subscriptione docemur die XVIIII mensis Octobris anni 
1375, quo die Casignorius, princeps Veronensis (Can 
Signorio), laborabat in extremis, G Veronae ad finem 
descriptum esse ex codice ^salebroso'. *non enim quod- 
piam aliud [exemplar] extabat, unde posset Kbelli 
huius habere copiam exemplandi*. quibus uerbis scri- 
bae confisi cod. Sangermanensem ex ipso iUo Ubro 
Veronensi, quem circiter annum 1323 ex latebris in 
lucem protractum esse supra commemorauimus, flu- 
xisse adhuc pro certo adfirmare solebant; neque in- 
iuria. nam quod Chatelanius in palaeographiae clas- 
sicorum Latinorum tab. XV (Paris. a. 1884) p. 4 nuper 
illam subscriptionem non ad cod. G, sed ad apogra- 
phon libri Veronensis a. 1375 factum referendam esae 
contendit, nemo eum secutus est. suspicionem autem 
uiro doctissimo mouerant uerba in fime subscriptionis 
addita *et cetera', ex quibus coUigendum esse putabat 
plura in exemplari, unde cod. G fluxisset, olim exti- 
tisse, quorum partem scriba transcripsisset*). at tu 

*) 'Les mots ^et cetera' qui la (transcription) terminent, les fautes 
(suggeret par exemple) et les vari^t^s d'orthographie qu'on y trouve, 
peuvent faire penser que notre manuscrit est post^rieur, le copiste 
ayant abr^g^ la souscription plus longue et de Fan 1375 qu'il avait 
sous les yeux.' 

GATUiiiiUB od. Baehrens. Ed. Alt. b 



XVin PROLEGOMENA. 

re uera hominem sanum uerba illa ex codice amii 1375 
partim stultissima, ut ^ualebis si ei imprecatus non 
fueris', Xesbia damnose bibens interpretatur' (de qui- 
bus uerbis Chatelanius haec dicit Class. Lat. I p. IV: 
^c^est peut-etre simplement une phrase vide de sens'), 
partim mendosa (scripsit ^coruptus', ^aUiquo', ^cori- 
gere', ^suggeret' pro ^suggereret') summa religione 
transcripturum ftiisse putas? immo, scriba codicis 
anni 1375 ipse, qua erat loquacitate, eam subscriptio- 
nem in fine addidit. ceterum Chatelanius ipse postea 
a. 1890 Q.. 1. ^Catulle, manuscrit de St. Germain-des- 
Pr^s) dubitationem suam multo cautius protulit. neque 
multum interest, utrum cod. G ex ipso cod. V an ex 
apographo eius profluxerit: hoc constat, codicem illum 
si hon a. 1375, at certe paullo post (Chatelanius 1. 1. 
a. 1884: ^neanmoins recriture [cursive romaine] ac- 
cuse bien la fin du XIV® siecle et ne peut etre de 
beaucoup posterieure a 1375; c'est une des copies du 
manuscrit perdu de Verone; et si ce n'est une copie 
directe, c'est au moins la copie la moins mauvaise 
qui nous reste de Tceuvre complete de Catulle'), si 
non ipsa Verona, at certe prope Veronam (uide Chatel. 
Class. Lat. I p. III) scriptum esse et quam proxime 
ad V accedere; id quod collatis optimis libris mss., 
quos omnes ex eodem fonte, codice Veronensi, fluxisse 
consentaneum est, pro certo statuere licet. in libri 
tegumento manus saecuK XV honifattii peruUii et 
BonifaiMus perutius ^th. ap. in Roma (h. e. prothonota- 
rius apostolicus, de quo u. ChateL Class. Lat. p. V), 
paulo recentior Cassignorius 1375, denique recentissima 
CaMle de uerone a Cornelius auteur de ce Liure 1375 
adnotauit. de huius libri fatis nihil praeterea ex- 
piscari potuimus; nisi quod Achillem Statium, claris- 
simum Catulli editorem, illo usum faisse Baehrensius 
inde coUegit, quod adnotatum ab eo ad LXII 8; ex- 
tare in uno codice post uerba 8ic certe rasuram, ili 
nuUum aUum codicem quam Sangermanensem quadrat. 
huius codicis Lachmanno ignoti notitiam primus dedit 



PROLEaOMENA. XVim 

Silligius in lahnii ann. XIII 262*, cuius collationem 

sat neglegentem neglegenter edidit Rossbacliius in 

program. uniu. Vratisl. a. 1859 p. 25. Schwabio, qui 

primus libruin egregium, prout meruit, in usum uo- 

cauit, diligenter G contulerunt Frid. Duebnerus et 

Max. Bonnetus (cf. quae hic vir doct. de cod. G ex- 

posuit in revue critique d^histoire et de litterature 

a. 1877, I 58 sq.), denique ipse Schwabius codicem 

a. 1877 examinauit; praeterea Ellisius, Baehrensius, Be- 

noistius, Thomasius codicem inspexerunt. Chatelanius, 

postquam duo folia codicis in palaeographia Classico- 

rum Latinorum tab. XV (Parisiis 1884) arte helio- 

graphica repraesentauit, totum librum eadem ratione 

nuper imitatus est in libro qui inscribitur ^CoUection 

de reproductions de manuscrits publiee par. L. Cledat. 

Classiques Latins. I. Catulle. Paris 1890'. — In- 

ueniuntur autem in codice G multae correctiones et 

uariae lectiones partim inter lineas partim in margine 

adscriptae. in quibus mutationibus Prid. Duebnerus, 

Schwabius, Bonnetus, qui optime de tota illa quae- 

stione meruit (cf. revue critique a. 1877 1. 1.), alii 

complurium correctorum manus dignoscere sibi uisi 

sunt, cum Baehrensius omnes correctiones ab eadem 

manu, quae ipsum G exarauisset, factas esse conten- 

deret. ^nuUi', inquit, ^obnoxium est dubitationi, quin 

correcturae istae unius eius qui G exarauit ingenio 

debeantur plerumque peruerso. ut enim iam per se 

quam maxime est improbabile istius modi correcturas 

prauas ex aJio codice uetusto esse petitas, ita diserto 

scribae testimonio quominus talem amplexemur sen- 

tentiam prohibemur. huic enim, ut subscriptio in G 

docet, praeter V alter codex non aderat.' hanc opi- 

nionem falsam esse uel propterea ueri simillimum est, 

quod scriba codicis G in subscriptione de mala ex- 

emplaris sui condicione questus decreuisse se ^potius 

coruptum habere' dicit, ^quam omnino carere' sperans 

fore ut postea ^ab alliquo alio' codice ^fortuite emer- 

gente' suum corrigere possit; quae uerba egregiam 

b* 



XX PROLEGOMENA. 

fidem atque continentiain niri optime probant. sunt 
autem etiam alia argumenta, quibus correcturas illas 
non ingenio librarii cod G- deberi demonstretur. nam 
si correctiones codicis G- accuratius perlustraueris, 
longe plurimas earum sine dubio ueras esse inuenies, 
ut peruersum iudicium, quo correctorem ftiisse Baeli- 
rensius contendit, non satis mirari possimus. atque 
corriguntur multis locis uitia aperta libri G ita, ut 
correcturae cum lectionibus codicis Oxoniensis, quo 
nullus similior est codici G^ consentiant, uelut c. 
LXnil 353 G ^praeterriens', OG corr. ^praecemens'-, 
c. LXVI 24 G ^nunc', OG corr. ^tunc'; u. 54 G ^asineos', 
O G corr. ^arsinoes' ; u. 56 G ^aduolat', O G corr. ^collocat' ; 
u. 57 G ^egerat', OG coir. ^legarat' al. multo igitur 
ueri similius erit correctorem libri G ex eodem fonte 
hausisse, ex quo cod. Oxoniensis fluxit, quam ut eum 
ex suo ingenio correxisse sumamus. nonnumquam 
etiam uerba a scriba libri G omissa addidit, quae ne 
potuit quidem inuenire, ut c. XVII 7 ^maximi' a cor- 
rectore in margine additum ; c. XXI 5 ^nam'. aliis locis, 
quibus corrector libri G uerum praeter meros scri- 
bendi errores restituit, sane concedendum est fieri 
potuisse, ut ipse ueram scripturam inueniret, si modo 
tantum ingenio correctoris uel correctorum tribuere 
possumus. nam ueris illis correcturis numerus haud 
multo minor correctionum aperte falsarum oppositus 
est; in quibus nonnullae sunt, quarum origo explicari 
omnino non potest, nisi correctorem sermonis Latini 
paene rudem et ignarum eorum quae diKgenter tran- 
scriberet, ex alio codice scripturas in cod. G transtu- 
lisse ponemus. quae mutationes adeo omni sensu 
carent, ut de docto homine, qui inuenerit, cogitare 
omnino non possimus. nam quid de correctore dica- 
mus, qui c. XTTII 16 haec uerba ^non non hec tibi 
salse sit abibit' restituit uel c. XXXXIII 8 ueram 
lectionem codicis G *o saeclum insapiens et infacetum' 
pro ^et' ^atque' scribens plane corrupit? idem c. 
LXnil 855 ^prostemet', quod uerum est, in ^proster- 



PROLEGOMENA. XXI 

nens' mutauit. conferas, quaeso^ lias docti uiri cor- 
rectiones: 16 'eum'; HS 'parenti'; XXXXIinil ^peti- 
torum'; XXXXV 10 'ad hanc me'; LXI 187 'uultu'; 197 
^cupis capis'; LXII 8 ^certe'; LXIQ 31 ^anima gens'; 
LXIIII 309 ^uicte'; LXVIIP 75 ^terretur', aUa. an tu 
nobis persuadebis, ut eundem Kbrarium, cuius sagaci- 
tatem modo admirati sumus, inuenisse uerba Latina 
quamuis peruersa satis habuisse credamus? quid? 
quod non semel quae modo immutauerat correctione 
restituit; ut c. XXIII 19 ^cuius', quod in V fuerat, a 
correctore in ^culus' optime mutatum est; idem cor- 
rector postea ^cuius' illud sensu cassum suprascripsit; 
X 1 *mens', ^meus', ^mens'; XXV 5 ^aries', ^aues', 
^aries'; XXVIH 14 'nobis', ^uobis', ^nobis'; LXI 187 
^uult', ^uultu', ^uult'. his exemplis, quorum numerus 
facile augeri potest, satis demonstratur correctorem 
saepe falsas correcturas atque errores neglegentia li- 
brarii ortos ex corrupto codice summa religione in G 
transtulisse. putabimusne igitur eundem scribam, 
quem apertas corruptelasi;, aliunde sumere uidemus, 
ueras correctiones, quales supra commemorauimus, suo 
ingenio inuenisse? immo, utrasque correcturas, et 
ueras et falsas, ex alio codice collato in G translatas 
esse pro certo statuendum est. 

Idem tituli libri G accurate considerati docent. 
nam correctorem, qui idem titulos carminibus addidit, 
hos quoque ex alio codice sumpsisse inscriptione c. 
XXXn ^ad Ipsicillam' demonstratur, cuius tituli origo, 
cum u. 1 carminis ipsius ^psi thila' in G traditum 
sit, nisi scriba ex alio codice transtulit, explicari non 
potest. neque minus stulte titulus c. LXV inuentus 
esset a librario cod. G ^ad Ortalem', cum u. 2 uoca- 
tiuus ^Ortale' uerum docere posset. atque hic non 
de mero scribendi errore agi inde apparet, quod in 
aliis codicibus idem titulus traditur. idem denique, 
ut hoc iam nunc addamus, ex consideratione uariarum 
lectionum, quae permultae in G extant, colligi potest; 
de quibus suo loco agemus. 



XXn PROLEGOMENA. 

Nos igitur cum Bonneto, Schwabio, Sydouio, qui 
in libello Me recensendis CatuUi carminibus' edito de 
liac re egit, facimus, qui complures deinceps codicem 
G ex alio libro correxisse arbitrati duas maxime cor- 
rectorum manus dignouerunt: quarum una partem 
variarum lectionum inter lineas positarum et cor- 
rectionum ex libro V addidit; eadem autem manus 
quae codicem ipsum exaratdt uidetur esse; altera cor- 
rectoris paullo recentioris est, qui titulos, partem ua- 
riarum lectionum, multas correcturas intulit (quem 
abhinc g significabimus). imde autem g correcturas, 
uarias lectiones, titulos descripserit, utrum ex V ipso, 
an, id quod propter titulos a manu recentiore additos, 
quos in V non fuisse alii libri docent, multo ueri 
similius, ex apographo libri V ab homine docto cor- 
recti, incertum est: hoc certum est codicem illum, ex 
quo g sua hauserit, si non V ipsum ab homine docto 
correcturis affectum, at certe apographon libri V 
fuisse; minime quidem nouis lectionibus a correctore 
g adiuuamur. 

alterum ^ronensis apographon est hoc: 

O: Oxoniensis siue inter Canonici Veneti libros eos 
qui saeculi huius initio iure emptionis in Bodleianam 
inlati sunt numero 30 signatus; est membranaceus, 
forma quatemaria minore, foliis constans XXXVII 
uersuum XXXI, nisi quod fol. XIIIP uersus XXVI 
habet, cum ante c. LXI spatium V uersuum uacuum 
sit relictum; solum habet Catullum. subscriptione 
licet careat, tamen sine dubio exaratus est circiter a. 
1400; uel in fine saeculi XIIII, id quod non soluni 
H. 0. Coxe, cuius uiri in aestimandis codicibus iudi- 
cium plurimi est, in bibliothecae Canonicianae cata.- 
logo (3, 124) statuit, sed etiam Ellisius, Baehrensius, 
Schwabius, qui codicem iDspexerunt, uerissimum esso 
iudicauerunt. ac tanta inter hunc codicem et G uel 
in extemo habitu intercedit similitudo (idem est meia^ 
branarum genus, eadem fere scriptura), ut hoc con' 



PROLEGOMENA. XXm 

cedendum sit, non posse illos nisi uno temporis tractu, 
immo uno eodemque fere anno eodemque loco (Cha- 
telanius 1. 1. a. 1884: ^originaire comme G du nord 
dltalie; ecriture italienne de la fin du XIV® siecle') 
exaratos esse. sed ad scripturam quod attinet, lectu 
multo difficilior est O, quippe qui hac quoque in re 
archetypum anxia imitetur sedulitate: uelut litterae 
quae sunt ri et n, im et uUy ui et iu similiaque saepe 
distingui paene non queunt. praeterea O compendia 
habet plurima eaque interdum inusitatiora, quae tamen 
difficultates non parant ei qui in Kbrarii con^uetu- 
dines diligenter sese quasi insinuauit. — hic est codex 
ille Venetus cuius coUationem a Morellio se expectare 
dicit Santenius in fine praefationis carminis LXVIII 
editioni praemissae. et extat etiam hodie in O carta^ 
in qua codicem in Santenii gratiam conlatum quidem, 
sed nihil huic missum esse adnotatum est. prima libri 
O notitia Robinsoni Ellisio debetur, qui in Catulli 
editione Oxoniensi a. 1867 eius lectiones attuKt, 
quamquam summum codicis pretium primo parum 
perspexit. post eum Baehrensius, postquam in Ana- 
lectis CatuUianis primus inter omnes CatuUi codices O 
facile principem optinere locum contendit, cum uere 
anni 1875 Oxoniae commoraretur, Kbrum bis totum 
atque locis nonnulKs ter contuKt. cuius coUatio sup- 
pleta ac partim correcta est in Hermae t. XIII 
p. 50 — 58. ceterum et G et O interdum glossas, ma- 
xime in initio Kbri et ad. c. LXIIII, habent; uelut 
in 14 quae omnia hella deuoratis in utroque uoci bella 
superscriptum est i. pulcra; ut ad XXXXVH 4 tierpus 
haec in G extat glossa: Verpus, pa. dicitur impudicus 
digitus quo iudei dicuntur sabbato anum purgare; unde 
iudei uerpi dicuntur; cf. ElKsu ed. alt. p. L. haec 
monachorum sapientiam aperte redolentia hic com- 
memorasse satis habemus. pars codicis (c. LXIIII 
336 — 366) ab EUisio in altera eius editione inter 
pp. 146 et 147 et in eiusdem KbeUo *XII facsimiles 
from Latin mss. in the Bodleian Library' a. 1885 tab. 



xxnrr prolegomena. 

X et XI, et a Chatelanio a. 1884 in palaeographiae 
classicorum Latin. tab. XV descripta est 
Oritur hic quaestio nter ex his apographis utri prae- 
stet bouitate. et in uniuersum si rem spectamus, dubi- 
tatio potest esse nulla quin pluribus uirtutibus instructus 
sit O. hic enim depinxit magis quam descripsit quae in 
Veronensi (V) reppererat; cuius rei exemplo est, quod lit- 
terulae r et s in scriptura Langobardica inter se simillimae 
saepe in O confasae sunt; cf. LXI 42. citaries, ib. 70 com- 
pararieSy LXIII 27 mulies, aJia. quodsi quis quaerat: Wde 
tu O ex ipso V fluxisse compertum habes', non pauca sunt, 
quae hanc suspicionem corfirment. nam primum O, ut G, 
in Italia scriptus est; non extabat autem ibi eo tempore, 
quo O exaratum esse constat, alter CatulK codex uetustus, 
ex quo O describi poterat. deinde tanta est in uniuersum 
inter primam codicis G manum et O similitudo, quanta inter 
alios CatuUi codicis nullos. tum O demum in partes uocato 
locis haud paucis causae errorum in G obuiorum patefiunt. 
huius rei inlustrissimum exemplum habes LXXXX Vll 3, ubi 
G Nilommunditis hoc nobisq; l mudius Ulud*\ O autem Nil 
omundius hoc nihiloq; Imundius illud tradunt. numquam hercle 
tam mira diflferentia (nobisque et nihUoque) explicari posset, 
nisi O libri V ductus quam accuratissime expressisset. ut 

igitur in O nihil abreuiatum est plerumque wt, sic hoc loco 

t . t 

nihiloque scriptum est noq; ita ut o fere distingui nequeat 

a S littera. intellegis autem, si in V idem atque in O 

legebatur, quam facile inde oriri potuerit id quod alterum 

apographon praebet ndbisq; . alterum exemplum suppeditat 

CXVI 2, ubi G ceterique omnes praeter cod. Venetum (m) 

batriade praebent, O autem et M uitii originem demonstrant 

exhibentes baiade, id est aut batriade (cf. LXII 21 amais; 

« 

LXIII 9 mai) aut batiade, plura afferre omitto, cum uel hinc 
non posse nisi ex ipso V ducere O originem appareat. denique 

*) cum G conspirant deteriores, nisi quod Santenianus et alii 
pauci in margine nMloque, Datanus nihilo, codex musei Britannici 
(a Ellisii) niMoque in textu habent. 



PROLEGOMENA. XXV 

cum eis locis plurimis, quibus in G corrector grassatus sit, 
solus O id quod ille a prima manu habuit nobis seruauerit, 
nonne hinc quoque colligitur eum e V descendisse? uelut 
XXXXini 11 G tradit Oratione minantium petitorum ita ut 
uirgula postea addita uideatur, littera autem u in petitorum 
uoce a correctore sit restituta. quid autem O? hic Oratione 
minantium petitorem legit plane egregie: diuide litteras et 
Catulli manum genuinam habebis. solus autem O hic ueri 
uestigium seruauit. nam ceteri Catulli codices omnes cor- 
recturam in G obuiam receperunt. et his quidem satis 
superque libri O ex V originem adseruisse nobis uidemur. 
nuUus autem codex in re orthographica ea quae V habuisse 
certum est tam fideliter quam O tradidit, cum contra G locis 
haud paucis suae aetatis in uocabulis scribendis consuetu- 
dinem (cf. LV 19 proiicies idemque LXIIII 370; eiiciunt CV 2; 
millia ubique; negligere, alia) secutus sit formasque antiquas 
eis quae tum in usu erant commutauerit (cf. LXllll 35 lin- 
quunt; ibid. 151 deessem-, LXVIII^ 101 equum; LXXXXVII 10 
jpistrino). quid autem de eis libri O scripturis dicam, quibus 
hic solus fideliter V reddidit, cum in G scribae neglegentia 
ac corrigendi temeritate praua legantur? quorum locorum 
cum infra recensum daturus sim, hic duos saltim praesumam. 
itaque LXVII 42 O habet sola cum concillis, unde, cum co et 
a aliquotiens in V locum mutauerint, facillime id quod uerum 
est ancillis enascitur. sed ipsum illud concilliSj cum nihili sit, in 
V lectum fuisse paene certum est; nam quod in G extat 
conciliis prodit ridiculum eius qui uocem restituere uoluerit 
Latinam tentamen. neglegentiae autem tribuendum est quod 
XXIIII 4 diuitias mi dedisses in G legitur pro eo quod V 
tradidisse ex O docemur diuitias mi dededisses, imde litterulis 
diremptis suum redditur CatuUo hoc diuitias mide dedisses. 
denique omnes libri O lectiones percense: ubique fere tibi 
formabis Veronensis deperditi imaginem, quam uel ipsa illius 
menda reddunt. nam quae in O deprehenduntur librarii er- 
rata, haec fere omnia, id quod iam supra indicauimus, ex 
exemplaris Veronensis lectu difficillimi natura atque indole 
explicantur. ut autem locos haud paucos qui librarii Latine 
parum docti culpa lenissime sint deprauata (quamquam, ut 



XXVI PROLEGOMENA. 

nunc res est, quis spondeat Q talibus locis Veronensis scilicet 
menda non interdum tacite correxisse?), ita nuUas omnino 
interpolationes O prae se fert. nam pauca illa, quae Schwa- 
bius, in actis litter. lenensibus a. 1875 p. 513 et Sydouius 
1. 1. p. 36 — 46 inuenisse sibi uideiy^ur, partim errores insci- 
entia scribae orti, partim eis locis adnumeranda sunt, quibus 
O meUora quam G praebeat. quod enim c. XXXTT 1 ^ipsi 
illa' pro ^lpsithilla' tradit, hoc minime interpolatoris sapien- 
tiam, sed temeritatem pueri sermonis Latini paene rudis, qui 
se verba Latina inuenisse gaudeat, redolet. idem fere iudican- 
dum de aliis locis, quibus interpolationes in O repperisse 

sibi visi sunt, ut c. L 5, ubi ^illos' pro ^illoc' extat; LXVI50 

s 
^ferris fingere' pro 'ferri stringere'; LXIIII 270 ^procliuit' 

pro ^procliuas'; quibus locis pro inusitatis uerbis usitata re- 

stituit: qualem tandem correctorem fuisse eum putas, cuius 

correcturae omni sensu careant? tum c. LXIIII 15 ^monstrum 

aV monstrorum' diligenter considerantis est, utrum ^monstru' 

an ^monstro^' legendum sit; cf. IIII 27 ^castrum al castorum'. 

similiter O LXVIII^ 21 cotidianft scribendi errore ^uiatorum' 

pro ^uiatori' exhibet; cf. XXXVIIII 21 ^lotus' pro ^oti'; 

LXinj 179 'pontum' pro ^ponti'. atque quod LXEII 11 

^illa rudem cursu proram imbuit Amphitrite' praebet, monen- 

dum est ^proram' iUud non in ipso textu traditum esse in O, 

sed in margine. — uera autem, vel certe quae propius a uero 

absint quam quae in G extant, his locis habet O: LXVI 83 

'colitis',de quo loco egi iuHermae t. XXIII p.578; XXXXII 14 

^potes' (cf. progr. gymn. Fr. Werder. Berol. a. 1893 p. 10); 

LXIIII 353 ^messor' (u. Herm. 1.1. p. 578). LXI 102 ^lenta sed' 

recte; 'lenta quin' quidem, quod alii praeferunt, coniectura 

Italorum inuentum uidetur, quae nuUa codicum meHorum, 

qui omnes 'lentaque' praebent, fide nititur. hic quoque diU- 

gentissime O s; archetypi depinxit, cum ceteri, utpote qui 

sed particulam postponi posse ignorarent, illud s; in q; mu- 

tarent. de c. LXIIII 139 sq. 'blanda promissa dedisti uoce 

mihi' optime egit Schmidtius in edit. p. CXXI. iUud ^nobis' 

autem ceterorum codicum, ut saepe in V pronomina loci 

explicandi causa addita fuisse constat, inter Uneas adscriptum 



PROLEGOMENA. XXVH 

erat (u. Herm. t. XXIII 579); unde in textum ipsum irrepsit. 
nam noli raro factum est, ut adnotationes illae librariorum 
interlineares, quas uocamus, a scribis pro ueris lectionibus 
reciperentur, ut XXXVI 10 ^se' in textum peruenit. eadem 

uia LXVni^ 27 ^clausum' codicis O ex ^clusum' (G ^classum') 
ortum uidetur. contra nonnumquam pronomiua et interiec- 
tiones a scribis tanquam superuacua omissa sunt (XXX 7 
'me' om.; XXXVnil 9 He' om., al). quo pertinet CIII 2 'est 
quamvis' cod. O pro ^est oquamvis' libri G; saepe enim in- 
teriectio o, quam hic scriba codicis O qua erat iuscientia 
cognoscere sibi uisus est, omissa est (cf. LXI 114). atque, ut 
ad c. LXIIII 139 reuertamur, *blanda' cod. O non commentum 
librarii, sed iam in V fuisse, uel inde apparet, quod etiam in 
aliis codicibus traditum est. — LXIIII 273 ^leuiterque sonant', 
si interpolatoris est, certe non ab O interpolatum est, cum 
idem in aliis codicibus extet. — neque credo c. LVII 7 *uno 
in lecticulo erudituli ambo' illud 'lecticulo' metri sanandi 
causa a scriba libri O inuentum esse. nam si uera est lectio, 
ac non potius *lectulo' legendum, iUis locis adnumerandus 
sit hic, quibus deminutiua et simplices uerborum formae inter 
se commutata sunt, ut LVIIII 1 ^rufum' pro 'rufulum' tra- 
ditum est. liic scribendi error, si modo error est, insequenti 
uerbo ^erudituli' excusationem habet. — LXIIII 102, quod 
in O extat ^aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis' 
(bene explicauit Bonnetus: Thesee desirait ou la mort ou la 
gloire; revue crit. a. 1890 p. 332 sq.), praefero uerbo ^oppe- 
teret', quod G et plerique codices exhibent inuentum a scriba, 
cui 'mortem oppetere' ex cotidiano sermone notum erat. — 
LXV^libri O 'defectum', scil. uiribus, uerum esse puto; 
nam pro inusitato uerbo in ceteris codicibus usitatius ^con- 
fectum' positum est. — LXIIII 174 ^in Creta', quod iu O et 
in codice Datano extat, multo praeferendum esse puto eis, 
quae in G et in reliquis codicibus traduntur: ^perfidus in 
Cretam reHgasset nauita funem'; nam quod explicant, ^reli- 
gare funem in Cretam' idem esse ac ^proficisci Cretam', loco 
allato LXIII 84 'religatque iuga manu' minime confirmatur; 
interest enim inter ^religare funem' i. e. **resoluere funem' et 
*religare funem aliquo'. sed, utut est, de interpolatione ne 



XXVm PROLEGOMENA. 

hic quidem cogitandum est, propterea quod *in Creta' etiam 
in cod. Datano traditum est. — alia denique, quae inter- 
polatoris esse putabant, leuitati scribae libri O adscribenda 
sunt, ut si uersus intercalares LXI 143, 148 sq. omisit; de 
qua re infra agemus. 

Vidimus igitur librum O doctis certe interpolationibus 
omnino carere, quippe cuius librarius Latini sermonis paene 
ignarus esset. hac re sine dubio libro G praestat, cuius 
scriba pauUo doctior nonnumquam cod. V correxisse uidetur 
(cf. quos locos infra, ubi O et Qff i. e. codices deteriores 
inter se comparantur, collegi; Sydov. 1. 1. p. 9 sq.). quamquam 
etiam in eo codice recensendo cauendum est, ne scribae co- 
dicis G attribuamus, quae iam in V frierant. nam quod ^coKtis' 
c. LXVI 83 non simplici scribendi errore, sed a correctore 
profectum uideri contenderunt, certe non a scriba libri G 
inuenta est interpolatio, quam dicunt, cum etiam in O ^co- 
litis' traditum sit. unde coUigendum est, iam in V interpo- 
lationem illam, quam esse putant, extitisse. idem pertinet 
ad ^potes' c. XXXXII 14. multo melius autem, quantum liber 
O codici G praestet, cognoscere licebit, ubi ceteris libris 
adhibitis O Q g accuratius inter se comparauerimus. 

Nam cum praeter G et O non extet CatuUi codex 
saec. XTTTT exaratus (codex Vicetinus, quem F. Blumius 
[biblioth. libr. mss. Ital. p. 234] a, 1360 scriptum dixerat, cen- 
tum annis recentior est; cf. Detlefsenus in actis conu. philol. 
Kilon. p. 91), ingens est numerus librorum CatuUianorum 
saeculo XV scriptorum; quorum plus quam septuaginta adhuc 
innotuerunt (cf. Heysii conuers. Germ. Cat.^ p. 278), agmen 
eorum ducit Bononiensis (B) a. 1412 scriptus testibus Det- 
lefseno in actis conu. phil. Kil. p. 90 et Chatelanio (•atulle 
p. IT); contulit Ellisius. ceteri omnes aetate longe inferiores 
sunt coniunguntque plerumque cum Catullo TibuUum Pro- 
pertiumque. quo ex numero hos attulisse satis habeo: 

A: Ambrosianus M 38; coUatus est ab Ellisio. Schwabius 

(ed. a. 1886 p. V) saeculo XIIII exeunti attribuit (cf. 

Heysius 1. 1. p. 283). 
C: Parisiensis 8234, oKm Colbertinus; contulerunt Dueb- 

nerus et C. D. Cobham. 



PROLEGOMENA. XXVim 

D: Berolinensis, oKm C. Dati (ms. Diez. B. Santen. 37), 

a. 1463 scriptus; contulerunt Lachmannus, Froehnerus 

(qui specimen scripturae dedit in Philol. XIIII), 

Schwabius. 

H: Hamburgensis L 139; contulit Schwabius. 

L: Berolinensis, olim Laurentii Santenii (ms. Diez. B. 

Sant. 36); contulerunt Lachmannus et Schwabius. 
A (apud Ellisium La^): Laurentianus pl. 33, 13; collatus 
est ab Ellisio et a Schwabio, qui saec. Xmi exeunti 
attribuit. 
M: Venetus Bibliothecae S. Marci; cl. 12, 80. cf. Hermae 
tom. XXin 567 sq. totum codicem heliotypica arte 
exprimendum curauit Constantinus Nigra (Venetiis 
a. 1893). 
P: Parisiensis 7989, scriptus a. 1423 (cf. Buecheleri ed. 
Petron. maior p. XVI). contulit Silligius. 
His codicibus, quos omnes s^ significabo, quamvis lubrica 
fallaxque librorum recentissimorum omnium esset fides, quam- 
diu Q et O ignoti erant, utcumque utendum erat editoribus; 
nam miro quodam fortunae casu accidit, ut illi ipsi codices, 
quos nunc fere uiri docti optimos iudicant, postremo inno- 
tescerent. atque Lachmannus cum suam Catulli recensionem 
superstrueret maxime duobus illorum, Datano et Santeniano 
(hos enim ceteris aliquantum meliores putauit), optime tamen 
de Catullo meruit. nobis autem, qui meliore apparatu critico 
instructi simus, postquam in uniuersum de Kbris O et Q 
disseruimus, iam quaerendum erit, quae ratio inter recentiores 
CatuUi codices et priores illos intercedat, et quemnam fruc- 
tum ex eis in carminibus poetae Veronensis recensendis 
capere possimus. 

Ac primum quidem hoc etiam atque etiam monendum 
est, omnes Catulli codices, quotquot innotuerunt, ex uno co- 
dice Veronensi (V) tamquam ex fonte communi deriuatos 
esse. componam locos, quibus ea quae dixi uera esse de- 
monstretur: 

I 5 est pro es codd. omnes sinceri. 
Vin 9 noli omittunt codd. omnes. 
XXV 11 insula codd. paene omnes. 



XXX PROLEGOMENA. 

XXX 7 me omittunt codd. omnes. 
XXXIin 3 om. codd. omnes. 

„ 8 deposuit codd. omnes. 
XXXVI 5 dedissemque codd. omnes pro desissemque. 
jj 10 se additum est in omnibus fere codicibus. 
;, 14 altos (alios D) codd. onmes pro Golgos. 
„ 19 turis uel thuris uel turris (titris D) codd. 
pro rmis, 
XXXVIIII 3 cum exdtat (redtat AL) orator codd. omnes 

pro cum orator exdtat (correxit scriba codi- 
cis Alani). 
,, 9 te om. codd. omnes. 
,, n es om. codd. omnes. 
jj 21 lotus codd. omnes duobus exceptis, qui 
lotum praebent, pro uero loti 
XXXX 6 perueniamus (wOiO excepto, qmperumiam ]^ia,ehet) 

uis 

codd. pro perumias (ortum ex perueniam). 
XXXXII 8 mirmice* (mirinice OL) codd. pro mimice. 
XXXXIIII 7 aliamqm codd. omnes sinceri pro malamque; 

eidem expulsus sim {sumD) pro expuli tussim, 
j, 8 mens u£rtur codd. omn. sinceri pro meus 

uenter. 
„ 11 minantium codd. pro (oratione) — m in 

AnUum. 
jy 19 sesUre cepso onmes libri sinc. pro Sesti 
recepso. 
XXXXV 9 apprdbatione codd. omnes pro approbationem, 
XXXXVIII 4 inde corsater codd. omnes pro uidear satur. 

L 12 uersarefyir codd. paene omnes pro uersarer (ortum 

uir 
ex uersaret), 

„ 18 coMeris (caneris AL) codd. pro caue sis. 

„19 ocello codd. pro ocelle (pcellos H). 

„21 uehemens codd. omnes pro u£mens. 

LII 2 nouiu>s (neuius "D, nouus AL) codd. pro Nonius. 

LIIII 1 post hunc uersum sequuntur in omnibus codd. 
duo uersus ^hoc iocunde tibi poema feci, ex quo 
perspiceres meum dolorem' ex L 16 et 17 repetiti. 



PROLEGOMENA. XXXI 

Lnil 5 Sufficio (pffitio H) codd. pro Fufficio. 
LXI 91 om. omnes codd. 
„ 99 procatur pia codd. pro prohra turpia» 
yy 114 om. codd. 

„ 118 io addunt codd. in fine uersus. ordo uersuum 
116 — 118 in onm. codd. turbatus. 
Decem iUi uersus ^Non custos si fingar ille Cretum' 
usque ad ^amice, quaeritando' in omnibus codd. sinceris post 
liVni 5 coUocantur. 

LXn 14 uersus *nec mirum, penitus quae tota mente 
laborant' solo cod. Thuaneo tfaditur. 
;; 45 tum cara omnes paene codd. pro dum cara. 
LXin 78 ogMi omnes codd. om. 

LXini 119 in fine uersus omnes codd. Ida uel laetd^ 

habent. 
„ 122 in omnibus codd. spurius est. 
„ 384 initio Nereus in omnibus codd. sinceris tra- 
ditum est. 
Post LXIin 385 in omnibus codd. sequitur uersus 'lan- 

guidior tenera cui pedens sicula beta' 
ex LXVII 21 repetitus. 
LXIIII 388 currus (curuis H) omn. codd. pro tauros. 
LXVin ^ 7 deest in omn. codd. exceptis AD aliis, qui uersum 
'omnibus et triuiis uulgetur fabula pas- 
sim' Senecae cuidam adscriptum habent (cf. 
Hauptii qu. Cat. 42). 
LXVLII^ post u. 9 inseritur u. LXVIII* 16 Hocundum 
cometas florida ut ageret/ 
„ 21 leuamus omn. codd. sinceri pro leuamen. 
„ 61 sirml omn. codd. om. 
LXXXXV 4 om. omnes codd. 

„ 9 in omnibus codd. bonis post monmnenta 

deest uerbum*, D, alii interpolati lahoris add. 

CIIII 3 amare {amore H) omnes codd. boni pro amarem, 

quod traditum est in D. 
Tum carmina haec in omnibus codd. sinceris nullo inter- 
stitio^ nullo titulo cum praecedentibus cohaerent: III, X, 
XXVi, XIIII, XXXIII, XXXVIII (at in OD signum // in 



XXXn PROLEGOMENA. 

margine), XXXVIIII, XXXXI-XXXXVni, LHI, LV, LVII, 
LVIII, LX, LXVI, LXVII, LXX, LXXI, LXXin^LXXVI, 
LXXVIII; LXXVim, LXXXI— LXXXVHI, LXXXXni— 
LXXXXVIin, CII— CXVI. rellqua carmina interstitio unius 
uersus, uel titulo, uel signis (§, //, -T) adpositis ita ab ante- 
cedentibus seiunguntur, ut inde quoque mirum inter omnes 
codd. consensum cognoscas; uelut LIII a u. 5 ^dii magni, 
salaputium disertum' codices plerique nouum carmen inci- 
piunt adscripto uel interposito titulo ^de Othonis (octonis) 
capite'; in O // signum noui carminis adpositum est. item 
LIIII 5 titulus legitur in plerisque codd. ^in Camerium'. 

Ea, quae modo congessimus, satis superque omnes Catulli 
codices ex uno fonte, quem cod. V fuisse constat, deriuatos 
^esse docent. sed in tanto consensu in tam diuersas tamen 
partes codices Catulli discedunt, ut quater minimum codicem 
V descriptum esse sumendum sit. quorum optimum fuisse 
apographon codicem O puto. 

Hoc ut probem eos locos componam, quibus O solus 
(O*) uel paene solus uerum ipsum aut ueri certe uestigium 
seruauit, cum G et ceteri codd. falsa atque adeo nonnum- 
quam interpolata praebeant. habet igitur: 

I 10 peremne] perimne O* (jperie pro perie\ peremne D: 

perenne G<5 

ai loco 

II 6 luhef] iuhet O marg. (i. e. lube^ cf. ioco XII 2G-B): 

libet Gg 

III 12 ilhw O marg., B^ in rasura: illud Gg 

IIII 6 ¥ (i. e. haec) O* fortasse recte (cf. XXVIIII 5; 
CI 7): hoc Gg 
„ 17 tm O*: tum G-g 

X 3 tuc Os pauci: tu G^ plerique 

XI 5 arabasu£ O*: ardbaes q^ G, arabesque sr 

XII 3 neglegendorum O*: ncgUgentiorum Gg 
„ 9 dissertus O*: disertus Qg 

XIIII 5 mafe] maV (i. e. male) O: malis Qff 
XVII 25 derelinquere O*: delinquere G<S 
XXini 4 Midae dedisses] mi dededisses O*: mi dedisses Gs 
„ 7 quid O*: qui G<S 



PROLEGOMENA. XXXm 

XXV 2 medullula Osr unus: medidla Qsr plerique 
;, 13 deprmsa O*: deprehensa Gsr 

XXVI 1 ura (i. e. usstra) O*: nostra Gg 
XXVni 9 Memmz] me mi OA: mne mi Gg 

„ 12 t*€rpa DM] urpa O: werfea Gsr 
XXVim 19 scit O*: 5^^ Gg 
XXX 9 idem Og pauci: inde Qg 
XXXTTTT 12 amniumqus] omniumque O*: omnium Gsr 
XXXV 18 incohata OD: inchoata Gg 
XXXVni 1 // signum in marg. adscriptum OD, quo 

noui carminis initium significatur: in Gg 

deest. 
XXXVnn 2 sel og unus: seu Gg 
XXXXTT 7 Ula Og pauci: «7Zam Gg 
XXXXV 1 Septumius] septimios Og unus: septimos Gg 
LII 3 Yatinius Og pauci: Vadnius Gg plerique 
LIII 2 Fa^iniana Og pauci: uaciniana Gg plerique 
LV 7 prendi O*: prehendi Gg 
,; 11 gwaedam] quedam Og unus: quendam Gg 
LVn 7 lecticulo*) O*, fortasse recte: fec^wZo Gg 
LVllI 5 m^gnanimi Remi\ magna amiremini O*: magna 
admiremini Gg; erat, ni fallor, in archetypo 

magnamiremi. 
LVIin 1 fellat Og unus: /'aZila^ Gg 
LXI 1 heliconiei] ohellicon iei O*: o Eliconei Gg 

,, 82 sq. Aurunculeia O*: Jmwcwfeia Gg 

,, 102 lenta s; O*: lentaq; Gg 

;, 176 adea^ Og unus: adeant Gg 

„ 187 uslut (uVt) O*: wwi!^ G uulki gg 
LXII 3 pinguis Og unus (cod. Thuaneus): pingues Gg 

„ 63 tertiapars patri est O: tertia parspatri data Gg 



*) plane non intellegitur, quomodo Schwabius [act. litt. len. a. 
1876 p. 613sq.] contendere potuerit, per leges sermonis Latini noi^ 
licere formari deminutiuum lecticultis, nimirum ut a pannm factum est 
et pawniilm et pcmniculiis [luuen. VI 260 teste Prisciano], ita a lectus 
et lectulus et lecticulus. praeterea Catullus hic Caesaris Mamurraeque 
poetantium falsam in deminutiuis inusitatioribus formandis eruditionem 
lepide uidetur perstringere. 

CJLTULiiXJB, ed. Baehreus. Ed. alt. C 



XXXim PROLEGOMENA. 

LXIII 31 animam agens] animages O: anima ges Gr? 
plerique 
,, 38 abit O*: dbiit Gg 
„ 46 si/ne qums] sineq; is Og pauci: sineque his Gs 

plerique 
„ 52 tetidi O.*: raft^i Gg 
,, 81 terga O*: fer^o Gg 
LXini 10 fearto Og pauci: testa Gg plerique 
^ 25 taedis'] tedis O*: thetis Gg 
;; 66 ddapsa e g pauci] delapse O: delapso G, itaque 

uel sim. g 
„ 102 appeteret O*: oppeteret Gg 
„ 138 wfserescera] mirescere O*: miteseere Gg 
,, 139 blanda Og pauci (LD in marg.): no6is Gg 

;^ 165 externata O* extentiata D: extenuata Gg 
„ 174 iw creto Og pauci: in cretam Gg 
„ 179 pon^i Og unus: ponium Gg 
,, 183 quine O*: g^iti^ Gg 

2en^s O* (L in marg.): umtos Gg 
,, 231 tu Og pauci: tu Gg plerique 
;; 273 leuiterque Og pauci: fewifer Gg plerique 
„ 291 flammati g pauci] flamati O g unus : flamantiG^ 

plerique 

;^ 319 custodibant Og pauci: custodiebantG^ plerique 

„ 353 messor O (LD in marg.): ctdtor Gg plerique 

„ 377 hesterno g pauci] esterno O*: extemo Gg 

plerique 

LXV 1 defectum Mg pauci] defectu O: confectum Gg 

plerique 
LXVI 5 5m6 ia^mm] ^Jam^na OM: sublimia Gg (su6- 
j!amia B al.) 
„ 22 disddium O*: dissidium Gg 
„ 45 cwmjM^ Og pauci: a^w6 Gg plerique 
„ 55 au^cat O*: adu^lat Gg 
„ 71 Rhamnusia'] ramnusia OBL: rantma Gg ple- 

rique 
„ 72 ullo Og pauci: nuUo Gg plerique 
LXVn 8 usterem Og pauci: uenerm Gg plerique 



PROLEGOMENA. XXXV 

LXVn 31 non solum hoc dicit se O: non solum se dicit G, 
non solum se dicit hoc sr 
jj 42 ancillis] condUis O*: conciliis G g 
LXVIII* 2 mittis O ff pauci: mittit Gr g plerique 

LXVIII^ 6 carta sr pauci] cata O* (ortum ex certa): 

certa Gs plerique 
„ 10 alli O* (alii M): ali Gg 

26 allius O*: manliits G^ 
„ 27 dau^um Og unus (fortasse recte): cZos- 

swm G^ plerique 
,, 37 rammia O* (ranusia D): ranusia Qg 
^ 79 wec ^ Off pauci: wec cawsa (ca) G<S plerique 
.„ 90 65 flauo g pauci] effiauo O: e^ai^o Gg 
plerique 
LXXI 1 sacer alarum'] sacratorum O*: sacrorum Gg 

„ 2 56ca^] 5e(jw^ O*: secum Gsr 
LXXin 6 amicum habuit O (habuit amicum g unus): 

amictm hdbet G <S plerique 
LXXV 3 optuma O*: opHma G <S 
LXXVI 5 manent tum] manentum O*: manenti G g 

jj 11 istinc teque] instincteque O*: instinctoque G s 
LXXVn 1 amice O*: amico G sr 

LXXVin^ 2 conminxit] connuxit (i. e. conmixit, fortasse 

recte) O*: coiunxit G<5, conuinxit g pauci 
yy 3 Mm*m itZ non Osr pauci: wemm won id G, 

wi «*erwm wow S plerique 
„ 4 /ama loqueimr anus] famuloqu^e tanus Og 
pauci: famuloque canusG, famuloque tenus ? 
LXXVIIII 4 notorum O*: natorum Gg 

reppererit O*: repererit G<5 
LXXX 6 ^^ DM] tnta O: ^an^a Gg 
LXXXVIII 2 prurit D] ^rurit (i. e. prorurit, ortum ex 

prorit) O*: proruit Gsr 
LXXXXn 2 ama^ Osr pauci, Gellius: amo Gg plerique 
,, 3 et 4 Og pauci, Gellius: om. Gg plerique 

LXXXXVII 3 nihiloque Os* pauci: nobisque Gsr plerique 
„ 7 diffissus] deffessus 0<5 pauci: defessus Gg 

plerique 



1 



XXXVI PROLEGOMENA. 

LXXXXVII 10 pristrinoO* (cf. RitscheL m. Rhen. a. ISSO 

p. 555): pistrino Gsr 
LXXXXVnn 8 abstersti O*: astersi Qg 
CI 7 interea ha£C Osr pauci: interea hoc G<S plerique 
CVll 7 hac res] hac est Osr pauci: me est Gsr 

CVin 4 execta] exercta (ortum ex exerta) O*: exerta GS-S 
CXUn 6 sdltum O*: saltem Gg 

CXVI 2 BaUiadae] haiade (i. e. hatiadae; cf. XXXVmi 20 
expolitor = eapolitior G): hatriade Gg 

Videmus igitur O non solum uerborum formas multis 
locis sincerius quam ceteros codices tradere (quo referenda 
sunt perimnef luhet, Ardba^ie, neglegentiorum^ dissertus, incohaia, 
sei, SeptimioSy queis, tetuli, custodihant, optuma, reppererit, pri- 
strino), sed etiam duos illos uersus LXXXXTT 3 et 4 optime 
seruare, compendia archetypi diligentius quam ceteros codd. 
reddere (Xim5; XXVniQ; LXI 187; LXXIl; LXXXXVHS; 
CXVI 2), saepissime ueram lectionem solum praebere. sed 
ne nimium tribuamus codici O, multa contra monent. nam 
sane concedendum est codicem O uariis sfcribendi erroribus 
infectum esse: omisit singulas syllabas (LXII 12 aspice pro 
a^spicite; LXVI 65 uirgis pro uirginis] CIII 2 est pro esto\ 
omisit singula uerba(Vim 1 e; XXm 16 ahest; XXXVI 11 o; 
LXim 16 atque; 69 te; 121 ut; 133 in; 176 nostris; LXVI 34 
taurino), omisit totos uersus (XXVI 2; LXII 43 sq.; LXim 330; 
378 sq.; LXVm* 16); idem falso addidit singulas syllabas 
(XXXVn 3 mentualas; LXmi 329 Hespereus), singula uerba 
(VI 15 honiqu£ malique pro honi malique)] compendia uerborum 
male intellexit [LXI 125 domini pro diu; LXH 13 huc (ha- 
hent)] LXmi 372 an = ante (animi)'^ LXVI 21 tw = ti€ro 
(non)] 22 fctis = factis {fratris)]] multis locis, ubi sensum 
uerborum non intellexerat, uerba Latina inuenisse satis 
habebat (im 7 insula uegeladas pro insulasm Cycladas] XII 13 
uerum nemo est sinum pro uerum est mnemosynum^ LXTTT 49 
magestatem pro maestast), idem, qua erat leuitate, cum ortho- 
graphiam (LXm 50; LXffll 260; 396; LXV 5 al.), tum con- 
sonantium geminationem saepius immutauit; habet igitur V 4 
oddere-, VI 1 catulo-, Vn 10 catulo-, Vm 1; X 26; XI 5; 



PROLEGOMENA. XXXVn 

Xm 8; Xim 18; 23; XV 1; 18; XVE 12; 16 al., quibus non 
minor numerus locorum oppositus est, ubi consonantes nulla 
certa ratione geminauit (cf. Hermae tom. XIII 52 sq.). haec 
oinnia librarium codicis O hominem omni doctrina carentem 
et linguae Latinae paene ignarum fuisse docent; certe ab eo, 
quem nos doctum interpolatorem appeUamus, quam lon- 
gissime afuit. qua re ut fides libri O non infringitur, ita 
neglegentia scribae factum est, ut, si solum codicem O habe- 
remus, saepe numero uerba Catulli ne coniectura quidem 
efficere possemus. fortunae igitur gratia habenda est, quae 
nobis alterum codicem G ex eodem fonte deriuatum seruauit, 
quo adiuti saepe facile, ubi ille neglegentia quaedem omisit, 
quae desunt restituere, quae inscientia Kbrarii corrupta sunt, 
corrigere possumus. 

Eis igitur locis, quibus O optima tradidit, magnus nu- 
merus locorum opponendus est, ubi G solus (Q-*) uel consensus 
librorum GST meHores praebet scripturas: 
Vm 16 adibit G^i adhibit O* 

„ 18 cui G^\ cim O* 
X 26 Sara/pim GD (serapim gg): Serapini O* 
„ 33 tu insulsa'] tti insul^i G^: tulsa O* 
Xn 2 in ioco GST: in loco O 
„ 8 udit G^: uoluit O* 
,, 13 u£rum est mnemosynum'] uerum est nemo sinum Gsr: 

uerum nemo est sinum O* 
„ 15 muneri G sscr., g: numeri Osr complures 
XTTT 9 meros G^: meos O 
XXV 2 oricillal moricilla GDB: moricula O 
„ 5 osdtantes G*: ossistantes O* 
,y 7 saethabum G* sethabum <S unus: sathabum ODL 
XXVmi 19 hibera Gg: libera O* 
XXXVI 18 interea G^: intereo O* 
XXX V 11 1 uosque G<s: uoxque O* 
XXXVllJl 5 orba cum GsT: orbicum O* 

„ 20 usster GS: noster O* 

LllM 1 oppido Gsr: apido O* 

LXI 161 rassilemque G* (rasilemqm gsr): nassilemque O* 
LXn 13 hnt (h. e. habent) G<S: huc O 



XXXVm PROLEGOMENA. 

LXTT 43 sq. Q? plerique: om. O Thuaneus 

LXni 17 mirastis GD: euitastis Og plerique 

LXHII 2 Neptumni GM neptunni D: N^tuni O 

,, 15 aeqitoreae G-sr: equore O 

„ 77 Androgeoneae] Androgeanee Gg: Androgeane O* 

s 
„ 270 procliuas Q<S: procliuit O* 

,, 301 Pelea Gsr pauci: Pafea Osr plerique 

„ 332 Zma Gsr: umia O* 

,, 344 Teticro mandbunt Gsr: fewcfe mane&^n^ O* 

LXV 3 dulcis musarum] duldssimus harum GDB: dul- 

dssimus hauum O 

LXVI 50 ferri stringerel ferris fringere Gsr: ferris fin- 

gere O* 

LXVII 5 maligno Gsr: maligne O* 

„ 37 dixerit Gff: dixit O* 

,, 44 speret Gff: sperent O* 

LXVin* 37 no?im Gg: noli O* 

LXVin^ 21 uiatori GST: teiaiforwm O, unus g 

„ 27 clussum uel c?aw55wm] classum Gg (cf. ros- 

5iits LXI 161, essuritio al.): clausum O* 

LXXXX 6 omen^wm] omne.^wm GB: Quintum O* 

CIII 2 esto] est o Gg (es o D): es^ O* 

Utroque igitur libro, et O et G, ei, qui ueram codicis 
V imaginem suscitare uolet, utendum erit; quorum suam 
uterque habet uirtutem et alter alteri ut ita dicain succurrit. 

Eandem librorumOGpraestantiam magnus numerus loco- 
rum ostendit, quibus soli ueram lectionem aut certe meliorem 
quam ceteri omnes codices praebent: 

I 9 quod OGsr plerique: quidem <S complures 
VIIII 8 tuus OGsr pauci: tuis uel tuum ceteri sr 

X 13 n^c faceret OGs* pauci: non S cett. 

XI 3 ut OG: uhi <S 

jy 10 uisens OG: uidens sr 

„ 11 horrihilesque OGsr pauci: horribiles uel horribiles 

in, horrihilesque et, horribiles et g plerique 
XTT 4 salsum OG: falsum g 
jj n et OGg plerique: ut S complures 



PROLEGOMENA. XXXVmi 

XVn 19 suppematd] superata OG-sr plerique: separata 

uel sim. g complures 
XXn 4 esse ego OG<s pauci: ego esse <S cett. 
XXVin 11 sq. pari — casu OQ-sr pauci: parum — casum 

uel casm sr 
XXXVII 9 aiqui OG^ pauci: atqus g cett. 
XXXVni 2 malest] male si OGD: male est si s 
XXXVnn 12 Lamuinus 0] lamiuiims OGsr pauci: lan- 

uinus uel sim. s 
XXXXII 14 potes OG^ imus: pofes< g 

^; 15 ^men %oc sa^is OGD: tarmfi satis hoc sr 

plerique (satis tamen hoc s duo) 
„ 22 nohis OGsr plerique: uohis sr pauci 
XXXXini 8 meus uenter] mens u&rimr OGg pauci: wms 

uertetur simil. sr 
XXXXV 1, 2, 23 J.cm6 uel Acmen OGg pauci: ogfm^ 

(agrmew) ^ 
L 20 reposcat GD resposcat O: reponat g 
LII 2 ^omt*5] nwiwsOGsr pauci: wcmtis uel wmt«5 gcett. 
Lini 1 Otonis OGM: Octonis uel Othonis sr 
,, 5 seni recocto'] seniore cocto OGg pauci: seniore 
copto €r plerique 
LXI 100 mlet OGsr plerique: noUt D, nollet AL 

„ 159 omine OQ<S pauci: omne sr plerique 
LXn 58 uiro OGD cum Thuaneo: uirgo sr 
LXni 42, 88 Attin OGg unus: Athin uel -4c^m, Actim, 

Athim <S 
yj 73 iam iamque OGST pauci: iam iam quod uel 

simil. ^ 
„ 76 iuncta OGST pauci: wmc^a S plerique 
LXini 334—337 OGsr pauci: om. S plerique 
LXVI 24 timc OGsr duo: nunc sr 

,, 83 colitis OG: petitis uel queritis S 
LXVlii^ 41 noui uel twmei] womY OGsr pauci: uouit g 

plerique 
TiXXTTT 4 ohestque OG: stetque S 
LXXVI 11 offirmas OG: affirmas S 
LXXXI 3 a& sede OG: a seeJe sr 



XXXX PEOLEGOMENA. 

LXXXXI 3 coiistantemue OQ: constanterque uel constan- 

terue ? 
CVI 1 esse OG-: ipse 5 

Ex his quoque locis cum ex eodem fonte fluxisse libros 
OG, tum ceteris praestare codicibus satis apparet (idem 
uitia quaedam docent, ut VII 11 euriosi OQ-: curiosi sr). sed 
adbuc eos solos locos respeximus, quibus G non correctus unam 
lectionem habet. iam etiam ei loci non ita pauci considerandi 
simt, quibus G a correctore immutatus (g) duas scripturas 
exkibet. hic quoque O et G meKorem lectionem praebent 
quam g et ^: 

II 6 Karum OG: carum g^ 

Iin 1, 10, 15 phusellus OGg pauci: phaselus g^ 

V 8 Dein mille altera, dein] deinde mille altera, deinde OG: 

deinde mi altera da g^ 
XTTTT 18 scrinia OG: scrinea g, scrinea ? 
XXV 5 mulierarios'] mulier aries OG: mulier aues g^ 
XXXXm 8 e^ OG: atque gg 

XXXXTTTI 11 oratiofiem in Antium petitorem] oratione 

minantium petitorem O G: orationem minan- 
tium petitorum g^ 
XXXXV 10 at Acme] ad ha>c me OQ: ad hanc me gsr 
LV 22 u^stri] uestri Q uri O: nostri gff 
LXI 16 uinia OG^ pauci: iunia g, iunia uel iulia ? 
„ 120 iocatio] locacio O lotatio Q: locutio gg plerique 
„ 161 rassilemque Q nassilemque O: rasilemque gg 
„ 187 uelut] uVt O (= udut\ uult Q: uultu gsr 
„ 197 cupis cupis OG: cupis capis g^ 
LXII 8 sic certest] sic certe si OG: sic certe g^ 
„ 40 conu^olsus] conclusus OG: contusus gsr 
LXnn 35 linqunt OG: linquunt gg 

;, 240 in OG nullum interstitium: g lineola cur- 

uata initium noui carminis indicat, sr plerique in 

interstitio inscriptionem Fletus EgeifT2ieben.t, 

„ 249 prospectans OG: aspectans gs 

„ 355 prosternet OG: prosternens gsr. 

Omnibus his locis g i. e. correctorem Kbri Sangermanen- 

sis cum codicibus deterioribus quos uocant consentire uide- 



PEOLEGOMENA. XXXXI 

mus. sunt autem omnes fere correctiones, quas modo con- 
gessimus, eiusmodi, ut librarium Latini sermonis non ignarum, 
nonnumquam etiam metrum corrigere conantem prodant. 
itaque cum scribae librorum O et Q-, quos codices etiam ibi 
in imiuersum conspirare uidemus, ubi uerba exemplaris, ex 
quo sua descripsenmt, dignoscere non poterant, uerba Latina 
eKcuisse uel ductus litterarum depinxisse satis habeant, librarii 
codicum g et ^, qui non minus inter se consentiunt, saepe 
excogitasse, quibus corrupta emendarent, apparet; uelut con- 
cliisus illud librorum OQ- LXII 40 aperte uitiosum, contmus 
librorum g5 optime sententiae satis facit. cauendum igitur, 
ne falsa specie decepti inuenta librorum deteriorum g^ sin- 
ceris codicum OQ- lectionibus praeferamus. neque infringit 
seuerum iudicium, quod de gsr ferimus, numerus locorum, 
quibus ita inter se conspirant, ut bonas scripturas praebeant. 
nam non numerus solus bonarum lectionum respiciendus est, 
sed genus; multas autem scriptiones codicum gsr a correctore 
inuentas esse aut facile inueniri potuisse manifestum est. 
huc referendi simt hi loci, quibus gg uera, OQ- falsa praebent: 

U 4: et g? recte: ea OQ praue 

VI 17 tiersu gsr: icersum OQ 

Xllll 15 optimo g sscr., ^: opimo Q oppinio O 
yy 16 sic aMbit sr plerique sit dbibit gff nonnulK: 
fht adhibit O fit adbibit Q 

XVI 3 me gff: mi OQ 

XXXTT 1 mea g^: meas O mmd Q 

XXXV 4 mmia gff: uenia O mmiam Q 

XXXVn 2 pileatis g^: pilleatis OQ 

XXXVnil 20 expolitior gsr: expolitor OQ 

XXXX 3 defus gg: dens OQ 

aduocatus gsr: auocatus OQff nonnulK 

XXXXI 4 formiani gsr plerique: forniani OQ 

XXXXTT 17 ferreo eanis gsr: ferre ocanis OQ 

XXXXTTT 8 seclum gsr plerique: sedum OQ 

XXXXVm 6 sit gg: sint OQ 

Lnn 2 heri gg: eri OQ 

LXI 88 ortulo g, ita uel hortulo ^: ortulh OQ 

LXliil 3 phasidos gsr: fasidicos O fasddicos Q 



XXXXn PROLEGOMENA. 

LXIin 7 uerrmtes gs:: uerentes OGsr pauci 
„ 26 Thessalie g^: Thesalie OG^ pauci 
,; 33 Tessalia g Thessalia sr plerique: Thesalia 

Tesalia G 
„ 61 soa^a g^: saxa OG 
„ 106 sudanfi gsr: fundanti OG 
„ 121 wccto g^: wecto OG 
;; 126 ac tum g^: ac^t(m O attum G 
„ 132 au£ctam gsr: auertam OG 
„ 136 crudelis — mentis gsr: crwdefes— wenfes OG 
;; 145 opi^e^ gg: adipisci OG 
„ 164 seci gwid gsr: 5i gwit? OG 

auris g^: awm OG 
„ 178 Je?omeweos] Idmoneos gsr: i{y)doneos OG 
„ 180 an j?a^m gsr: tm (n) i^a^ris OG 
„ 234 an/enne gsr: antmenene OG 
,, 239 cew gg: sew OG 

,, 253 te querens g^: et querens O et quermus G 
„ 290 nutanti gsr: mutanti OG 
„ 293 uelatum g^: uellatum OG 
„ 295 2>oenae] j?ene gg: pma OG 
„ 324 ^w tamm opis gsr: fec^wm opws OG 
jy 328 op^^ gsr: aptata OG 
„ 392 Zae^i g^: lacti OG 
LXV 7 troya gg: ^ie?ia O Zyciea G 

„ 14 Daulias D] haiulas gsr plerique: hauillaOy bauilaQ 
LXVI 35 si g sscr., sr: sed OG 

„ 45 cum gg: tum OG 
LXVII initium noui carminis a g significatur, sr inter- 
stitium habent: nuUum interstitium OG 
„ 44 speret gsr: spermt OG 
LXXXXVI 6 Quintilie gg: Quintile OG. 
Neque solum in ueris uitiorum correcturis congruunt 
inter se g*g, sed etiam, id quod multo grauius est, ubi aperte 
falsae sunt correctiones , conspirant, ut XIIII 16 false\ 
LXIin 309 tiicte:, LXVIII^ 75 terretur, al. eundem consensum 
librorum gg inde cognoscere licet, quod eadem fere inter- 
stitia siugulorum uersuum et easdem inscriptiones carminum 



PROLEGOMENA. XXXXm 

habent, uelut c. XXVII titulus additus est ad pincernam 
suum] ad c. LIII 4 g in margine hunc titulum adscripsit de 
octonis capite, quem eimdem paene (de otonis uel othonis 
capite) in ^ plerisque inuenimus; c. LXXX gg titulum prae- 
ponunt ad Gellium\ ad initium c. LXXXXII g stultissime in- 
scriptionem in Cesarem in margine addidit, qui in plerisque 
quoque 5 praefixus est; ad c. in Celium et Quintium gsr 
adscribunt; ad CI fletus de morte fratris, cum in OG inter 
XXX VII 16 et 17 interstitium nullum sit, g ad u. 17 in 
margine adscripsit ad Egnatium, quem titulum ^ in inter- 
stitio habent. uitiose c. LXV titulus appositus est ad Ortalem 
in gsr, c. XXXVI ad Imicacatamy c. XXXII ad Ipsidllam, 

Multa igitur sunt, quae et OG et gff inter se consentire 
doceant. uel hac re eorum opinio refutatur, qui, ut Baehren- 
sius et qui eum secuti simt, omnes ^ ex G fluxisse opinentur. 
nam cum codd. ^ saepe cum G facere supra uideremus, qua 
re illi ut ^ ex G descriptos esse putarent inducti sunt, hic 
non minorem numerum locorum congessimus, quibus sr cum 
g consentiunt. quodsi correcturae et tituli ex alio codice in G 
transcripta sunt, id quod supra demonstrauimus, manifestum 
est fieri potuisse ut etiam sr non ex G, sed ex eodem illo 
codice correcto fluerent. atque adeo gsr inter se conspirant, 
ut ex eodem codice interpolato descripti esse uideantur. 
contra sane concedendum est codices G^ multa habere com- 
munia, ut uersus LXXXXII 3 et 4 omiserunt; LXVTI 21 et 
LXVni* 16 bis, et in sua sede et in aliena, praebent. neque 
mirum; minime enim dubitandum est, quin etiam exemplar 
codicum gsr, quamuis saepe coniecturis ineptissimis et foe- 
dissimis interpolationibus deprauatum, ad codicem V refe- 
rendum sit: tanta Kbrorum OGgsr similitudo est, ut onmes 
ex V deriuatos esse nemo negare possit. facile igitur inteUe- 
gitur, si ^ nonnunquam cum OG contra g, aut si gg cum 
O contra G conspirare uidemus. ac primum OGsr contra g 
faciunt his locis: 

XVI 4 quod OG^ recte: quot g praue 

XVII 22 qui OG^ recte: quid gD praue 

XXTTI 7 ne mirum male 0<S: nec mirum G corr., nimi- 
rum D 



xxxxnn prolegomena. 

XXXI 5 iithinios OG^ plerique male: iithinos g^ pauci 

XXXXTT 21 nicJiil (nihil) proficimus nichil (nihU) OGff 

plerique male: nihil pr, nil gD bene 

XXXXTII 8 insapiens et OQr^ recte: ins. atgue g 

LI 1 mihi impar OG^ plerique: mi impar gD 
„ 4 te spectat OGsr plerique: spectat g^ pauci recte 
„ 5 miseroque OG pars sr: misero qtiod g pars sr recte 

LXI 61 nichil OG mM pars sr: m7 g pars ^ recte 

LXIIII 309 wi^e OG ^ recte: uicte gD 

LXVini 5 fahidaque OGsr plerique: fabula qua g^ pauci 
recte 

LXXI 3 uostrum] uestrum OG^: nostrum g praue. 

Deinde Ogsr saepius contra G facere uidemus: 

LXini 353 praecernens Ogsr: praeterriens G 

LXVI 24 ^wwc Ogg pauci: nunc Gsr 
,, 64:,arsinoes OgL: asineos Gff pauci 
,, 56 collocat OgDL: aduolat G^ ceteri 
„ 57 legarat Ogsr pars: legerat G^ pars. 

Tum sr nonnunquam relictis libri G lectionibus cum O 
congruunt; uelut 

XXlUl 9 hoc (nec D) tu qmmlubet OD^: hec tu qua- 

lubet G* 
LXm 64 fui Og: m GD 
LXTTTT 301 PaUa Og: Felea G 

„ 380 currite fusi Osr: tieicife /wsi G praue 
LXVn 35 narrat amore Osr: amat amore G* 
LXVin» 12 neu ODg: sew G* 
LXVin*» 61 tum O^: ^wwm G* 

5, 65 ^ww Osr: cum G* 
LXXXnn 11 is5e^ Og: esse^ G* 
LXXXVII 1 potest Og: iwwe G* 

porro XV 16 ut nostrorum O^: ut nostrum GD recte 
XXni 9 minas Osr: ruinas GL 
LXin 17 euitastis Osr plerique: euirastis GD 
LXini 308 intinxerat Osr: incinxerat GD 
C 2 ^rerowewsww O? plerique: werowenswm GD^ pauci 
CXm 2 Jfm7m ODg: Mecilia G*. 



PROLEGOMENA. XXXXV 

Accediint praeter XXini 9, LXVni'* 12, CXIII 2, quos 
locos iam supra cominemorauiniuS; hi loci, quibus OD contra 
G faciunt: 

XXXV 18 incohata OD: inchoata G 

LXI 193 remorare OD: remeniorare G 

LXnn 291 flammati D flamati O: flximanti G 
„ 326 secuntur OD: sequuntur G 
„ 3*77 estemo (hest.) OD: externo G 

LXVI 45 cumqu^ OD: ai^t«6 G 

LXVni'* 2 m^m OD: miUit G 

„ 40 (?6/errem] diiferrem OD: diiferem G 

LXVIII^ 37 ranum D ramusia O: ranusia G 
;, 79 W6C ifeiw OD: wec mt^a G 

LXXVI 26 propietate OD: proprietate G 

LXXX 6 fewto D ^nto O: towto G 

LXXXVin 2 prurit D ^rurit O: proruit G 

LXXXXn 2 ama^ OD: amo G. 

In his scripturis multae ueram poetae lectionem tradunt; 
quarum si pars a Hbrario docto coniectura inueniri poterat, ut 
LXini 377 hesternOy aliae certe eiusmodi sunt, ut a scriba 
excogitari omnino non potuerint. quodsi tot locis g et ff 
cum O contra G facere uidemus, hoc minime neglegentiae 
aut ingenio correctoris tribuendum est, sed hac quoque re 
opinio eorum refutatur, qui sr ex G depromptos et correc- 
tiones libri G a scriba profectos esse ptltent. aliae autem et 
grauissimae causae accedimt, quibus G librorum ^ fontem 
fuisse redarguitur. 

Inueniuntur enim in G multi scribehdi errores, cum in 
ceteris omnibus libris uera scriptura sit: 

LXnn 134 discendens G: discedens 0<s 

LXVI 24 ut tbi G: ut tibi Osr 
„ 32 ade^e G: ahesse Og 
„ 74 candita G: condita Osr 
„ 85 inita G: irrita Osr 

LXVn 35 amat G: narrat Osr 

LXVm^ 61 iMum G: tum Os: 

LXXI 2 et 6 podraga G: podagra Os: 

LXXXnil 11 esset G: isset Og 



XXXXVI PROLEGOMENA. 

LXXXVII 1 pone Q: potest Osr 

LXXXXVnn l ad Q: id Og 

CXlill 3 aura Q: arua Osr. 

Qua in re ut sane concedendum est facile fuisse librariis 
uitia illa corrigere, ita mirum est, quamvis sescenties in 
transcribendis corrupteKs scribas summa reUgione uti uide- 
amus^ illas a cunctis felicissime esse correctas. 

Aliis locis sr lectionem exhibent, quae ante correctionem 
in G fuit; ea saepe legi omnino non potest, sed coUiato 
demum libro O coniectura elicienda est, ut XXXVJLLII 11 et 
truscus O, etruscus Q (e in rasura; fuerat fortasse et tniscus), 
ettruscus sr complures; XXXXTTT 8 o seclum\ LI 3 sq.; 5 misero 
quod\ LXIin 253 te quaerens, alia; unde autem uera lectio in s" 
peruenit, si ex Q fluxerunt? qui codices si nonnullis locis 
eadem uitia exhibent quae O (XV 16; XXIIIQ; LXTTT 17; 
LXnil 308; C 2; CXm 2), etiam miro illo consensu duae 
res efficiuntur: et ff ex G non fluxisse, quippe qui uerum 
praebeat, et uitia illa iam in V extitisse atque inde cum in 
O tum in g manasse. 

Denique non desunt loci, quibus O et G et ^ plane inter 
se dissentiant; uelut 

XXVnn 14 comesset ^ recte: comerset O, comeset G 

LXVII 31 non solum hoc dicit se O recte: non solum se 
didt G, non solum se dicit hoc ff 

LXXTT 2 prae me ^ recte: prime O, per me G 

LXXVni^ 3 uerum id non O recte: ueTum non id G, 

id uerum non sr. 

Iniuria igitur JBaehrensius onmes CatuUi codices praeter 
O ex G descriptos esse contenderat. nos uerius et g et s" 
ex alio codice fluxisse dicemus. sed ex eodem exemplari srg 
deriuatos esse ponendum est, quod et ipsum apographon Ubri 
Veronensis a Ubrario correctum fuisse niirus consensus tot 
locorum docet. itaque praeter duo iUa apographa codicis V, 
G et O, tertium sumendum est, ex quo deriuati simt gsr, uel 
potius, cum inter hos quoque D quidem et qui cum eo con- 
sentiimt et M insignem obtinere locum uideamus, quartum. 
tantum autem abest, ut omnes praeter O et G codices ut 
interpolationibus infectos abiciendos esse censeamuS; ut etiam ? 



: septinulle OG- 



PROLEGOMENA. XXXXVn 

in recensendis Catulli carminibns suam habere uim ac uir- 
tutem arbitremur. Multis certe lojcis aut singuli aut uniuersi 
meKorem exhibent scripturam quam O et Q-, quorum potissi- 
mos hosce esse puto: 

I 1 quoi Dsr nonnulli: qui OG 
Vn 11 curiosi sr: euriosi OQ 
XI 6 Sams'] sagas Dff: sagax OG 
XXV 5 mulierarios L: mVr aries O, mulier alios G 
XXVIin 14 comesset ^: comerset O, comeset G 
XXX 1 false sr: salse OG 

XXXVI 10 se om. ? nonnulli: est in OGsr plerisque . 
XXXVn 5 confutu^e <s pauci: confutere OG 
XXXVIin 3 suhseliumlL : subsellum G srplerique, subscellum O 
XXXXI 5 puella cure Msr pauci: puelle cure OG 
XXXXIin 4 pignore sr: pignoris OG 
XXXXV 13 Septimulle AOL) 

Septimielle M 
Septimille BD 
„ 22 Syrias AC: Si{y)riasque OGsr plerique 
XXXXVIII 1 iuuenti ^ pauci: inuenti OGsr plerique 
L 12 uersarer sr pars: uersaretur OGsr pars 
LXI 176 ac fJW ^: Aac ^i6i OG 
LXTT 45 dum cara $uis (sui) Quintilianus, B^ pauci: tum 

cara sui OG^ plerique 
LXin 1 aihis D^: actis OG 

„ 10 qmtiensque ff: quatiens quod OG 

,, 18 ere uel /^ere uel oer^ ci^fe sr pars: erocita- 

tis O, crocitatis G 
,, 27 a^/iis LD: a^ns OGsr plerique 
LXIIII 120 poptaret L: portaret OG^ plerique 
„ 140 non H: wec OGg 
„ 151 dessem H: deessem OGsr 
„ 213 a€gf6t(5 sr: ^ew5 OG 
„ 344 campi DL: fewew, fewm OG 
„ 368 madefimt ^ nonnulli: madescmt OG^ ceteri 
LXV 16 Battiadae\ hactiade Bsr pauci: actiade O, acciadcG 
LXVI 5 suh Latmia] sublamia B: suhlaminaOy sMimioGg 
plerique 



XXXXVm PROLEGOMENA. 

LXVI 71 pace Msr: parce OG 
LXVin^ 3 saeclis L: sedis OGg 
yj 40 uiro ff: uirgo OG 
„ 51 /ra^n g: /rafer OG 
,, 53 ademptum ff: ad^tum OG 
,, 115 m'to Mg: m*fe OG 
LXVnn 2 (et LXXVn l) rufe Mg pars: ruffe OGg cett. 

„ 8 quicum Bg pars: cwi cum OGsr cett. 
LXXII 2 prae me ?: prime O, per me G 
LXXVI 11 quin tu ^ pars: gwi tui OG 
„ 15 Aoc est tibi Msr: ^ec e. t. OG 
„ 18 extrema sr: extremo OG 
LXXX 3 erris e^ D^ pauci: exisset OGs: plerique 
LXXXVn 3 wwSo D^ pauci: ullo OGg plerique 
LXXXXVI 5 dolori est "D^ pauci, dolore est ^ alii: dolor 

est OOr^ pauci 
LXXXXVn 8 meieiitis ^ unus: megentis OGff 
LXXXXVin 1 in qumquam L: i^gt^am ji«am OGsr 

„ 4 carpatinas ^: carpatias O carpatians G 

CII 1 a6 awico ^: a6 antiquo OG 

CV l pipleum uel j)ipfeiwm sr: ^ipifeiwm OG 

CXII 1 homo est qui] homoque uel homo sed ?: homo OG. 

Accedunt praeterea ei loci, quibus gsr meKorem habent 

scripturam quam OG. haec in OG uitiose scripta quam 

facile plerumque potuerint in communi Kbrorum sr fonte ab 

Italo quodam emendari ultro apparet; neque desunt scribendi 

errores et interpolationes apertae. nonnulla autem ea habent 

expressae sinceritatis signa, ut facere non possimus, quin eis 

fidem habeamus. qua in re non omittendum est correcturas, 

quales sescentas in ^ inuenimus, maximam partem imbecillas 

atque ineptissimas esse; nemo quidem credet, eundem cor- 

rectorem, quem aliis locis hominem indoctum cognouimuS; 

hic illic mira sagacitate optimas correcturas suo ingenio in- 

uenisse, uelut XI 6 sa^as] XXV 6 muUerarioS] LXTI 45 dum^ 

LXni 1 athis'^ 18 ere (i. e. aere) citatis] 27 athis^ LXIIII 120 

pra£optaret] 151 dessem*^ LXV 16 iactiade (i. e. battiadae)] 

LXVI 5 sublamia (i. e. suh Latmia)'^ LXXVI 11 quin tu] 

LXXXXVin 4 carpatinas'j CV 1 pipleium. 



PROLEGOMENA. XXXXVnil 

Quae res etiam magis apparebit, si bonas lectiones, qnae 
in D et M reperiuntur, congesserimus. ac D ceteris codicibus 

T 

hisce praestat locis: I 2 arida D*; IIII 27 castor^ XIIII 9 

Sylla-^ XV 11 w^ lnhet^ XXV 2 inula moricUla (ex inula or, natum 
docet, quo modo error ceterorum codicum ortus sit); 11 insuta 
(propius auero quam insula libri V); XXVII 5 lubet] XXVnil2 
uerpa] XXVIIII 13 uostra diffututa] 20 hunc gallie timet et 

irithania] XXX 11 at] XXXVII 5 confuture] XXXXV per 

A 

totum carmen agme uel agmen (cf. u. 21 agmen V); LIII 5 

salaputium^ LXII 12 meditata requaerunt] LXlILl 28 neptunnine] 

XXV 14 Daulias] LXVI 54 ales equos-, LXVII 12 istis-, 

liXVIII» 11 et 30 manli', LXVIII^ 78 qui tunc te indomitum] 

liXXXini 12 hionios] LXXXXVII 3 nihUo inmundior. acce- 

dunt loci, quibus D cum O aut OG optima tradidit: XXXXII 15 

iamen hoc satis] L 20 reposcat] LXTT 59 uiro] LXIIII 139 

ilanda] 145 apisd-^ LXXX 6 tenta^ LXXXVIII 2 prurit. aliis 

rursus locis una cum <s optimam scripturam seruauit: LXIII 

1 et 27 athis] LXIIII 249 qtuie tum prospectans\ 344 campi-^ 

LXV 12 cawam; LXXX3ea?Js^; LXXXVn3nw!!fc-, LXXXXVI5 

dolori est\ LXXXXVII 5 dentis hos (os) seooquipedalis. deinde 

saepe priscae uerborum formae in D inueniuntur: I 1 quoi] 

10 peremne] VI 10 cassa] VII 4 lasarpidferis] VIII 1 inaptire-^ 

X268arapim', XI23 (LXIIII303;LXXXinill)i)052Mam;XVII6 

Salisubsali', XXII 14 (XXXXIII 8) infaceto (infacetum)', XXIII 8 

conqtioquitis'^ 14: exuritione (i. e. essuritione)] XXXI 3 (LXIIII^) 

neptunnus', XXXV18 incohata-, XXXVIini8 minsi^; XXXXin8 

insapiens] LV 2 demostres] LXI 120 fascennina] 127 Talasio] 

LXTT 60 equo (i. e. aequom)] LXIII 92 tuo (i. e. tuos)] LXTTTT 35 

pthyotica] 326 secuntur (OB alii; cf. LXIII 34 secuntur OB 

sequniur G)] 332 iracchia] LXVIII^ 11 anatunsia (ci.ranusia 

LXVI 71 O); LXXII 4 set (saepius); LXXXIiri 8 audibant. 

XXXI 13 lydie iam in D glossa suprascripta thusce recte 

explicatur. uersum denique LXV 9 paene solus tradidit. 

Quae si omnia in solo D inuenirentur, diceres librarium 
doctiorem quam ceterorum codicum ea ipsum excogitasse, ut 
codici speci^m antiquitatis appingeret. at multa eorum 
eisdem locis etiam in aliis Catulli codicibus reperiimtur 

CATUiiiiUS ed. Baehrens. Ed. alt. d 



L PROLEGOMENA. 

(u. ann. Fleckeis. 1880 p. 133), uelut uersus ille LXV 9 etiam 
in A, codice Eicardiano, aliis extat; mediiata LXII 12 simul 
in optimo codice Thuaneo traditum est; posquam in codiceM, 
quoi in compluribus Kbris scriptum est; quae res etiam eis 
lectionibus, quae in solo D extant, fidem addit (u. Sydou. 
1. 1. p. 52 sq.). statuendum igitur genuinas illas scripturas ex 
V ipso in D transisse et D ex aliquo libro derecta uia a V 
profecto descriptum nonnunquam archetypi lectiones melius 
seruasse quam ceteros codices. 

At idem codex tanta neglegentia socordiaque scriptus 
est, ac tam aperta interpolationis signa in fronte gerit, ut 
quam maxime in eo adhibendo ne nimiam fidem ei habeamus 
cauendum sit. omisit totos uersus (XXXVIlII4et5; XXXXII 12; 
LXII 54 et 55; LXIIII 258; 334—337; 362 et 363; LXXXXVHI 
2—5); omisit totum carmen LXVIIII; idem, id quod multo 
peius est, uersum addidit. intercidit enim in V post LXVlIl** 6^ 
unus uersiculus; quem defectum cum iam is qui G exarauit 
agnouisset et spatio in textu reKcto in margine adnotasset 
defitf hinc quasi signo dato certatim Itali in g librorum non- 
nuUis explebant. et in Datano quidem hic in textu legitur 
uersus Omnibus et triuiis uulgetur fabula passim^ quem eimdem 
qui itidem praebet Parisinus 7989 saec. XV, is a manu an- 
tiqua adscriptum habet Seneca expleuit. dicitur autem, ut 
uidit iam Hauptius [quaest. Catull. p. 42; op. I 30 sq.], Thomas 
Seneca, qui uixit Anconae circa annum 1420. alibi quoque 
inepta in Datano supplementa agnoscere licet; uelut cum 
LXXXXV 9, ubi V habet Parua mei mihi sint cordi monur 
menta, Datanus exhibeat monumenta JdboriSy quis non ridet 
uanum insulsi cuiusdam interpolatoris conamen? expleuit 
uersus spurios LI 8; LXV 8. multis locis summa audacia 
uerba poetae, quae non intellegeret, interpolauit, cum fialsa 
pro ueris^substitueret, ut 1 9 quidem pro quod et CXV 4 
altasque paludes pro saltusque paludesque et XXIIII 4 mihi 
dedisses (Gmi dedisses), ut metro satisfaceret; XXX 4 improba 
pro impia-j XII 14 Thessala pro Saetaba] LXIIII 279 celestia 
pro siluestria'^ 314 librabat uertice pro uersabat turbine] 391 
bacchantis pro euantis] LXV 24 pudor pro rubor] LXVill** 36 
conciliasset pro pacificasset] 62 deos pro focos, XXXXVI 1 uer 



PROLEGOMENA. LI 

en gelidos correxit ex wcre gdidos] LXIII 31 animo gemens ex 
anima gens] CIIII 4 tu cuncta potes ex tu cum Tappone. immu- 
tauit uerborum ordinem hiatus euitandi causa LXXVI 10. 
uindicauit CatuUo Quinti praenomen, quod Itali scilicet ex 
Plinii (nat. hist. 37, 6) codicibus recentibus prauisque impru- 
denter finxerunt; nam probi fideque digni auctores Gai prae- 
nomen exhibent (cf. Schmidt V). ceterum, ne nimium correc- 
tori attribuamus, uhi illud XI 3 pro ut substitutum mihi 
quidem ex adnotatione, quales saepe in Catulli codicibus 
inter lineas esse uidemus, in textum . lapsum esse uidetur; 
idem de VI 8 sertisqtie CLSsyrioque pro sertis assyrio in V 
— gwc — que asyndeti explicandi causa suprascriptis iudicandum 
erit, nisi forte putabis librarium, quem aliis locis hominem 
non indoctum cognouimus, eundem uersus grauissimis erro- 
ribus rei metricae corrupisse. fortasse etiam hacchantis 
LXnn 391 pro euantis positum et alia quaedam eadem ra- 
tione explicanda sunt. 

Neque minus insignem locum iuter g codex M tenere 
mihi uidetur, qui et ipse magnum numerum bonarum lecti- 
onum praebet (u. Herinae tonji. XXIII 588 sq.). huc pertinent: 

II 13 ligatam Msr plerique: negatam OG 

XI 11 uUi — mosque Mg: uitimosque O ultimosque G 

XII 16 amem M^: ameni OG 

XVII 23 nunc eum M: nunc uolo O nunc cum G 

XXI 13 ne M: nec OGsr 

XXII 17 tamque Msr pars: iamquam OGDg plerique 

XXIII 2 deest glossa animal M: est in OG in ipso 
textu. 

XXV 5 oscitantes MG: ossistantes O 
XXVni 11 fuistis Msr pars: fuisti OGsr pars 

„ 12 uerpa MD: urpa O uerha Gg 
XXVIIII 8 idoneus Mg plerique: ydoneus OG 

XXXI 1 Sirmio Mg: Sirinio OCt 

XXXII 1 mea Mgg: meas O mead G 
XXXV 4 menia Mgs:: ueniam O meniam G 

„ 12 amore Mg Plinius, Charisius: amorem OG 

XXXXT 5 puella Msr pauci: puelle OGs^ plerique 

XXXXini 20 sestio M: sectio OG sectio uel septio g 

d* 



a 



LH PROLEGOMENA. 

XXXXV 13 SeptumUle] septimielle M: septimUle OG, s 

timulU €r 
L 14 at Mg: ad OG- 

Lin 5 salappuUum M ^aJopti^iMm D: sala/pantium OG 
LVni 1 nostra] uostra M: t«es^a OG 
LXI 11 hila/ri M: %{an OG 

„ 22 myr^tis M: mirtus OG 

;; 24 2tt(2im«m M: ludricum OG 

;, 38 mocifttm MD? pauci: no(2t«m OG? plerique 

„ 169 ac Mg: Aac OG 

,y 223 penehpeo M: jpen^ ^eo O penolopeo G 
LXII 37 gtti(2 ^m M quitttm cod. Thuaneus: gt« 
^men OG 

„ 58 eara Msr plerique: ct«ra OG Thuan. 

LXni 28 ifiiasus'] th asu^s M: thiasis O thysiis G 

LXTTTT 20 tU M: ct*m OG 

„ 22 sedorum M: seculorum OG 

yj 28 JVgjtoiwe] wet4^Mn6 M: nectine OG 

„ 80 menia M: icmta O ingenia G 

„ 127 protenderet M: pretenderet OG 

„ 176 requiesset] regiisset M: requisisset OG 

^; 213 ^et«$ Mg: ^ens OG 

„ 277 ad 56 M: at se OG 

„ 298 diuum M: t^mi OG 

„ 390 thiadas yM.: thiadas O thyadas G 

LXV 1 defectum M^ pauci: defectu O confectum G 

plerique 
LXVI 5 sub Latmia] sublamia Msr pauci: sublamina 
sublimia G 
„ 63 uuidulam] uuiduUm M: titne^Zt^m OG 
„ 71 2>«^ Msr: parce OG 
„ 74 gt«tn M: qui OG 
„ 79 quas] quam M: gt^em OG 
„ 86 indignis M: indignatis O indigetis G 
LXVII 37 ts^ M: isfe OG 
LXVin» 29 tepefactet] tepefactat Mg: %>e/act^ OG 
LXVin^ 6 carta Msr pauci: cerata O certa G 
„ 10 -4M^] aZu M: alli O ali G 



PROLEGOMENA. Lm 

LXVIII*» 115 uita M: uite OG 
LXVIIII 2 rufe M: ruffe OG; item LXXVH 1. 
LXXIlpre me M: prime O per me G 
LXXVI 11 tu M: tui OG 

„ 15 et 16 hoc M: A^c OG 

„ 18 extrema M: extremo OG 

,, 23 contra ut me M: con^m me w^ W6 OG 

„ 26 mi M: wic/^i OG 

propietate M: prqprietate OG 
LXXVIII^ 2 sawfa M: 5ama OG 
LXXX 6 tenta M: ^^ O tanta G 

;; 8 Uia'] illa M: iZfe OG 
LXXXUI 4 5ana ML: sanna O samia G 
LXXXTTTI 2 hinsidias M: insidias he (hee) OG 
LXXXVnn 4 woccr M: mater OG 
LXXXX 6 omen^i^m M: Quintum O omnetum G 

LXXXXV 1,5, 6 Zmina M: Zinima OG 

LXXXXVI 6 QuinUlie M: ^in**fe OG 

LXXXXVn 8 meientis M: megentis OG 

CII 1 a& omia? M: a& antiquo OG 

CV 1 |W|)fewm M: pipikum OG 
„ 2 furdUis M: fu/rcilis OG 

CXn 1 homost qui] hdq*^ M: Aomo OG 

CXV 8 men^2a M: mencula O- mentulla G. 

Accedunt priscae formae (u. Hermae L L p. 586 sq.): III 18 
turgidoli (c£ schol. ad luven. 6, 8)5 VI 8 asyrio (asirio OG); 
X 7 hithtfnia Qnihinia OG); XV 11 quaM>et\ XXTTT 1 ser- 
W05; XXVin2 sarcinolis (MBC alii); XXXI 3 Neptumnus 
(neptwnnusD)] 5 thuniam^ iithynos (hithinios OG); XXXVIIII 2 
sei; XXXXn 14 potes (OG); XXXXVI 4 phrygii (OG /r^i; 
item LXI 18; LXIII 2; 71); 9 coe^is Mg {celMS OG); L 5 lede- 
bat (i. e. loedd)at)] 10 «om^mos; 14 posquam (item XI 23; 
LXnn 202; 267; 303; 396; LXVII 6; LXXXHnil); LXin34 
sequf (G; O secuntur] cf. LXnil 326 OD); LXTTTT 35 pthio- 
tica (jptiotica O pthyotica GD); 114 labyrintheis (laberintJieis, 
— is OXSt); 234 antemne {mitenene ne O antenne ne G); 255 
bacchantes (iachantes OG) ; 273 cachinni (chachini O chachini G); 
LXVI 54 eg[uos (OG); LXVEII*' 111 uostrum] nostrum M 



Lnn PROLEGOMENA. 

(cf.LVIII 1; nestrumOOr)] LXXXXVIIII 10 comicte (i. e. com- 
minctae\ comitte comicte G); CIIII 4 mostra (monstra OG; 
ctdemostres LV2 "D^ unus). denique initio carminum LXVIII^, 
Cn, Cin, GYF signum in margine est, quo nouum carmen 
incipere significatur (u. Herm. 1. 1. p. 587). 

Etiam in his lectionibus complures sunt, quas non in- 
genio scribae deberi manifestum est, ut oscitantes XXV 5; 
neptunus XXXI 3; thunia 5; amore XXXV 12-, pthiotica 
LXTTTT 35; thyiadas 391; uuididum LXVI 63; quam 79; qui 
tn istec LXVII 37; alii LXVHI^ 10; extrema LXXVI 18; illa 
LXXX 8; hinsidias LXXXIIII 2; omentum LXXXX 6; pipletm 
CV 1. confirmantur autem ea re, quod pleraeque earum in 
aliis quoque Catulli codicibus sinceris partim eodem loco 
quo in M, partim aliis locis inueniuntur, ut posquam in M 
et D extat, ledere in V (XVH 1), alii (i. e. allt) LXVin*> 10 
in O, alia; ut facile inde colligere possimus, eas quoque 
bonas lectiones, quae in M solo extent, ex V fluxisse. 

lam restat, ut de grauissima agamus quaestione quae 
est de uariis lectionibus, quae partim in margine (i. m.) ad- 
scriptae, partim inter uersus (i. t.) suprascriptae in codicibus 
CatuIIianis plurimae extant. quarum cum plerasque codex 
M, magnam partem G uel g seruauerit, in O et ?, ut in BD 
aliis, paucae inueniuntur. sunt autem haec: 

1. I 8 libelU i m. al mei M. i. t. G. 

2. II 3 at petenti i. t. al patet^ M. at parenti (ex patenti) 

i. t. G. petenti al patenti B. 
„ 6 libet i. m. al iubet O. 
„ 9 hidere al luderem G. ludere (ex iwdcre) O. 

tecum ai sccum i. m. O. 

3. „ 13 ligatam i. m. at negatd M. negatam i. m. at ligatam g. 

4. ni 8 mouebat i. m. at u^at hoc uerhu M. . 

III 9 drcum sHens i. m. al siliens O. 
„ 12 illud i. m. al illu^c O. 
„ 14 Ordq^ i. t. al g G. 
hella i. t. pulcra G, 

5. II II 27 castrum i. m. al castor M. castrum i. t. al castorum G. 

6. VI 9 hcc i. t. al hic Mg. 

7. „ illo i. t. al ille Mg. 



PROLEGOMENA. LV 

8. VJi 4 lasarpiciferis i. t. al fretis M. feris i..t. al fretis g. 

9. „ tyrenis i. m. al cyrenis M. tyrenis i. m. al cyrenis g. 

10. „ 6 Jea^i i. t. al 6eari M. i. t. G-. 

11. ,,9 &a^'6} i. t. al basia M. i. t. G. 

12. Vlin 4 swamg'; i. t. al sana M. i. t. G-. 

X 1 mens i. t. meus G-. 

13. X 8 gm i. t. al quona M. i. t. G. 

14. „ 9 weg; i ipsis al niM weg; wec i ipis al wecg^; ipis M. 

i. t. Gg. 

15. „ 10 pretoribus i. m. al nec M. 

16. „ 13 no fa^ceret i. t. al nec MG. 

X 26 sarapim i. t. al c g. 

17. „ 27 deserti i. t. al deferri MgB. 

18. XI 7 septem geminis i. t. al wms M. 

19. XII 2 ioco i. t. al loco MGB. 

20. ;; 4 falstim i. t. al salsum M. salsum i. t. a} falsum g. 

falsum al safaMm (omnia in textu) O. 

21. „ 15 nwweri i. t. al muneri MG. 

22. Xm 10 qui i. t. al qd^ Mg. 

23. Xlin 15 opimo i. t. al optimo MgB 

24. ;; 16 /a2s6 i. t. at saZse M. salse i. t. al /a2$e g. 

Xllll 17 ZwsmY i. t. al ic g. 

XV 11 ut eA iuhet (omnia in textu) O. 

25. XV 13 pudeter i. t. al prudeter M. prudentcr al pudenf g. 

26. „ 17 in i. t. al ^w Mg. 

27. XVI 7 i^n i. t. al tu Mg. 

28. ;, 12 wsq] i. t. al hos al g (= gwoc?, cf. 68, 78; O 1, 

9; 7,1; 8,4; 24,2; 27,5) M. 

29. XVll 6 sali sub sali i. m. al suhscili Itf. 

30. „ 17 uni i. t. al uim M. 

31. „ 23 ntic cum i. t. sA huc eu M. 

32. XXI 6 experihus i. t. al 6is Mg. 

33. XXTT 3 itemq\ i. t. al wfeg M. idemque i. t. al itemqu^ g. 

XXn 15 ul Mcg; n° idem (omnia in textu) O. 

34. XXIII 1 serum i. t. al f?uo M. «erwo i. t. al seruus g. 
XXIII 2 cmea; aiai weg^we G. cimex al wegwe (omnia in textu) O. 

35. „ 7 ne i. t. al w° M. 

36. „ 19 culus i. t. al cwi^ Mg. 



o 



LVI PROLEGOMENA. 

37. XXnil 5 qui i. t. al cui Mg. 

38. „ nec i. t. al nej; M. neqm al nec i. t. g. 

39. „ 9 Qluhet i. t. al g^wa M. 

40. XXV 2 moricula i. t. al moricilla M. 

41. „ 3 ardcoroso i. t. at araneoso Mg i. m. B. 

42. ;; 5 mulier . ar/es i. t. ai aues ul: a2io5 Mg. 

43. ;; 7 sathabum i. t. at ^a^^a M. 

44. XX Vm 11 paru i. t. al i^an MGB. 

45. „ 12 v^ba i. t. al upa i urpa M. 

46. „ 14 uohis i. t. al nob Mg. 

47. XXX 9 inde i. t. al ide^ MB. 

XXXI 5 crederis i. t. al creefews g. 

48. XXXI 12 hero i. t. al feero M. 

49. XXXn ad Ipsicilld al Ipsicilla M. 

50. XXXIII 4 uoratiore i. t. al uoldtiore M. i. m. gB. 

51. XXXTTII 15 nothoes i. m. al noto es M. i. m. g. 

52. „ 21 scis quecunq] tibi placent i. m. at Sis qcuq 

ttbi placet M. i. m. g. placet B. 

53. XXXVI 12 ad alium i. m. al ydaliU M. i. t. g. 

XXXVI 12 utriosque i. t. al wrio^gtte g. 

54. „ 18 uenite i. t. at uenire M. 

55. XXXVII 17 uno i. t. at une M. w«e i. t. at uno g. 

56. XXXVIIII 2 5ew i. t. al sd M; 

57. „ 4 pi i. m. at impii MG-. 

58. „ 11 ef truscus i. t. al etrus&^ M. 

59. „ 14 pariter i. m. al puriter M. 

60. „ 20 expolitor i. t. at ^i MB. 

61. XXXX 8 poemea i. m. at pena M. i. m. g {p§na), pena 

al poema B. 

62. XXXXn 3 Locum i. m. at ioei* M. i. t. gB. 

63. ,; 7 t2{am i. t. at illa M. 

64. „ 17 ferrei/o/ i. t. at /ero M. 

XXXXIin 8 uertitur al tiertur B. 

65. XXXXnn 20 sectio i. m. at f to M. 

66. XXXXV 13 septinulle i. t. at septimielle M. 

67. L 5 ludebat i. t. at le M. 

68. ,, 13 omne i. t. al essd M. i. m. gB. 

69. LI 5 miseroq] i. t. at g M. 



PROLEGOMENA. LVU 

Lin 3 crimina i. t. al carmina g. 

70. yy 4 inanusq-^ i. t. at manitis M. 

71. y, 5 salapantiii i. t. al ^aJoppufm M. 

Llin 5 seniore cocto al ^) i. t. g. 

72. LV 4 idcirco i t. al in Mg. 

73. ,; 25 primipes i. m. al pinnipes Mg. 

74. „ 16 crwrfe i. t. al crede M. crerfe i. t. at crttde g. 

75. „ 22 uesiri i. t. at no Mg. 

76. LVnn 1 fallat i. m. a? fdlat M. 

77. LXI 38 in nodum i. t. at i modu^ M. 

78. „ 50 hymenee i. t. at hymen M. 

79. „ 51 remtis i. t. at remulus M. remwZw^ i. t. at refnus g. 

80. „ 61 nil i. t. at nihU M. g correctura. 

LXI 120 lotatio i. m. at locutio g. 
„ 170 wnYwr i. m. at urimur g. 
y] 187 titiJ^te i. m. at uult g. 

81. ;, 225 holnei i. t. at bonei M. i. m. g. 

LXn 15 diuisimus i. t. at diuidamus g? 

82. LXII 37 qtt tame i. t. at quid tn M i. t. g. gmV^ ^tim B Thuan. 

r 

83. LXin 18 cqcitatis i. m. at ere oito^is M. 

LXin 19 cedat i. t. at cedit g. 

84. „ 49 mism^ i. t. at miseriter Mg. 

85. ;; maiestas i. t. at maiestates M. 

LXIII 81 a ccde i. t. al age cede g. 

86. „ 91 dindimenei i. t. at dldimei M. g correctura. 

87. LXTTTT 3 fascidicos i. t. at phasidos MgB. 

ceticos i. m. at tetidicos O. 

88. „ 11 aphitritl i. t. at ampAifriowS M. 

LXIIII 15 rmstru i. m. at rnostro^ O. 

89. „ 23 mater i. t. at matre Mg. 

90. ;; 28 nectine i. m. at neptine al neutune Mg. 

91. „ 55 5wf ^wi i. t. al temi M. 

/g 

LXini 80 uersarentur B. 

92. „ 109 ofa i. t. at ohuia Mg. 

LX TT TT 123 memori i. t. at nemori g. 

93. LXIUI 132 auerta i. t. at auecta M. g correctura. 

94. „ 135 ad i. t. at 6 M. 



Lvm 




95. 1 


■|X1 


96. 


;; 


97. 


}f 


98. 


yy 


99. 


n 


100. 


77 


101. 


77 


102. 


?? 


103. 


}} 


104. 


4< 



AV/t/. 


}} 


106. 


}} 


107. 


}} 



PROLEGOMENA. 

95. LXnn 145 quis i. t. at ^ gbus M. 

165 aucto i. t. ai te M. aucte i. t. al to g. 
178 idoneos ne i. t. al idmoneos MgB. 

LXTTTT 219 que i. t. a} cui g. 
232 obUferet i. t. a} olliteret Mg. 
242 etia i. t. ai in M. 
249 aspeetans i. t. al ^ M. 
276 tiM i. m. i^n M. tam i. t. al ^iZ^ g. 
283 curulis i. t. al corollis Mg. i. m. t corollis B. 

285 penies i. t. at 05 Mg. penies B. 
288 «on flf^os i. m. al nonacrios M. nonacrias g. 
LXIQI 298 gnatisque i. m. al gra^t^ g. 

„ 303 fluxerunt B. 

„ 307 Ais i. t. al Afc g. 
324 ^^i« 0]p i. m. al i^ee in opis M. al tutainen B. 
344 ^enen i. t. al fee^ew (uel teucri) M. 
360 flumine i. t. al ^umma t flumina M. 22«mena 
i. m. al flumine G. 

108. „ 393 fe^i i. t. al lacti M. Zae^i ex lacti corr. g. 

109. LXV 1 confectum i. t. al defectum M. 

110. „ 7 TycKa i. t. al Troya M. iy(?ia i. t. al ^roya g. 

111. ,, 14 hmila i. t. at Baiulas M. haiulas ex hauila 

corr. g. Dauilas i. m. Bauilas B. 

a 

112. LXVI 5 sublimia i. t. al ^2amta al sublimina M. 

113. „ 21 e^ i. m. al af M. i. t. g. 

114. „ 24 nwc i. t. al tuc Mg. 

115. „ 35 5; i. t. al 5i MgB. 

116. „ 45 atq] i. t. al ct^; M. i. t. B. 

117. „ 48 celitil i. m. al cci!ori5t al celtu M. 

asimos 

118. „ 54 asineos i. t. al arsinoes M. i. m. g. al arsinoes B. 

119. „ 55 quia i. t. al g; M. isg^; i. t. al g^^ g. 

120. „ 56 aduolat i. t. al collocat Mg. 

LXVI 57 legerat i. m. al legarat g. 

121. „ 74 2 i. t. al gwm M. 

122. „ 79 que i. t. al gwa M. 

123. „ 86 indignis i. m. al indignatis al idigetis M. 

124. ;^ 89 ^ i. t. at cu M. 



PROLEGOMENA. LVmi 

125. LXVII 25 I; M. 

126. „ 26 meo i. t. al iners M. 

127. „ 42 aZm i. t. al concilijs M. 

128. LXVIII 9 qttero i. t. al qm M. 

129. „ 11 mali i. t. al iwawK M. 

130. „ 29 tepefdcit i. t. al factat M. 

131. „ 46 certa i. t. al mr^a M. 

132. „ 61 uiatori i. t. al V' M. 

LXVllI 66 allius i manllius O. 

133. „ 78 qua i. t. al q M. 

134. „ 81 nouit i. t. at wo M. 

LXVIII 91 frater al /ra^n B. 

135. „ 119 na nec causa carum i. in. al neq-^ td carum M. 

nec causa L m. al n^gtec tam B. 

136. „ 144 uenilis i. t. al «^i^ M. 

137. „ 145 furtiue i. t. al a M. 

138. LXXIII 6 hahet i. m. al huit M. 

139. LXXmi 1 Lelius i. m. al Gellius MB. 

140. LXXV 4 desiflore i. t. al df^s/^^e M. 

141. LXXVII 4 si i. m. al Mi M. 

142. LXXVm 10 ttnus i. t. M. 

143. LXXX 6 tanta i. t. al tenta M. 

144. LXXXm 4 Samia i. t. al sana M; idem L i. m. 

145. LXXXim 7 hic i. t. al Jte M. 

146. LXXXXII 2 awo i. m. al awaif M; idem L i. m. i. t. B. 

LXXXXV 10 ul tu timido (omnia in textu) O. 

147. LXXXXVII 1 qci i. t. al gcg MB. 

148. LXXXXVm 4 carpatians i. t. al carpatias M. carpatians 

i. t. al carpatinas B. 

149. C 2 W6roncw5W|; i. m. al ^enorctasw^ M. ^rer^mew^wm al 

ueronensum B. 

150. „ de^et i. t. al aw^ M. 

151. fy Q e . igit> e i. m. at exigii^ MB. 

152. Cm 3 mmi i. t. at nt^mi M. nt«mi al mimi B. 

153. CXIIII 1 Firmamu^ i. t. al nw5 M. 

154. CXV 4 morfi i. t. aJ da M. 

155. CXVI 3 leni/ret i. t. al rem M. 



LX PROLEGOMENA. 

Hic quoque uiri docti inter se dissentiunt, cum alii, in quibus 
Baehrensius, omnes libri G scripturas dupKces a scriba ipsius 
textus ex V transcriptas esse putent, alii, id quod multo 
ueri similius est, partem certe uariarum lectionum ab eodem 
librario qui correctiones libri G fecit (g) ex eodem codice 
descriptam esse contendant. sed utut est^ hoc constat^ 
dupKces illas scripturas non ex G, sed ex aKo Kbro in 
ceteros codices fluxisse. nam cum G octoginta ommno 
praebeat atque inde ab c. LXVII nullas, M 155 per totum 
Kbrum CatulKanum aequaKter distributas habet; sed ne M 
quidem omnes exhibet, cum O^) et L suas habeant uarias 
lectiones (L LXIH 66; LXXIII 4; LXXXXVH 3; CVI 1). 
quodsi omnes ff ex G descripti essent, ponendum est sin- 
gulares codicum O, M, B, L, aKorum dupKces lectiones a 
scribis horum Kbrorum fictas esse; id quod uel propterea 
fieri non potest, quod multae earum in textu aKorum extant 
codicum, uelut 

XXX 9 inde al idem B: inde GDL; idem O. 

Nam si in B inde al idem, in GDL inde, in O idem 
legitur, quis dubitet, quin in communi archetypo, codice V, 
duplex iUa scriptura fuerit? conferas, quaeso, etiam M I 8 
libelli i. m. at mei cum scriptura Kbri O libelli et Kbri G 
W6i; VII 6 beati al beari M = beati O beari G; aKa (u. Herm. 
tom. XXIII p. 584); in quibus Kbri M lectionibus complures 
sunt, quae praeterea in solo O uel G habentur, ut XV 13 
pudeter i. t. a^; prudeter M = prudenter G*; XXItl 7 nec G*; 



1) quod primum ad c. I — IQ, deinde ad carminis LXTTTT uersus 
1 — 15 tantummodo uarietatem scripturae in V adnotatam excripsit, 
hoc ita explicandum est, ut libriO scribam primitus omnia in V ad- 
notata excribere uoluisse quidem, sed mox taedio uictum hoc con- 
silium abiecisse idemque plane in c. LXIIII initio usu uenisse dicamus. 
eadem plane glossarum ex V in descriptarum est ratio. quarum 
complures habes ad c. I — ni; deinde usque ad c. LXllil desunt. ad 
hoc autem nobilissimum epyllion cum uenisset scriba, iterum omnia 
ex V transcribere coepit quidem, sed non perseuerauit. hinc initio 
c. LXrrn plures glossas habet (ut u. 1 narrat hic ystoriam aurei ueh 
leris, u. 8 Diiia explicatur Venus, arces autem in celo)] sed mox ut 
uarias lectiones, ita glossas excribendi consilium iterum mutauit et 
usque ad finem libelli iam nihil adnotauit. 



PROLEGOMENA. LXI 

XXV 7 saethabum G*; XXVm 12 urpa O*; LXV 1 defedu 
O*; 7 rhetheo G* iam cum M et B neque ex O neque ex G fluxisse 
certum sit, hinc quoque M et B sua uia ex V deriuatos esse 
colligendum est. accedit quod ex 14 uariis lectionibus, quae 
in B extant^ in G non extant^ 10 in M inueniuntur. 

Ac tantus inter eas consensus est, ut dubium esse non 
possit^ quin, si non omnes, at plurimae certe iam in V fue- 
rint atque inde, non ex G, in singulos codices peruenerint. 
hoc quidem, si accuratius uarias illas lectiones codicum per- 
pendimuS; primo statim optutu elucet, eas nullo modo con- 
iecturas esse posse eorum, qui codices ipsos exarauerunt. quodsi 
quaeremuS; quid duplices illae codicis V scripturae sibi ue- 
lint, respondendum est longe plurimas earum itide exortas 
esse, quod librarius, cum duobus modis archetypi scriptura 
legi posset, incertus utrum eUgeret, utrumque poneret itaque 
duplicem procrearet scripturam (u. Herm. 1. 1. p. 579 sq.). uide- 
mus igitur librarium, cum summa fide ac religione aliquid 
ex loco non satis perspecto elicere conaretur, tamen ne ipse 
interpolaret poetae uerba ueritum esse. huius generis uiden- 
tur esse VTI 6 beati al beari] XXIII 19 culm al cuius] XXV 5 
(dios al aues al aries. qua iu re non semper discemere pos- 
sumuS; utrum scriba codicis ipse dubitans duplices illas lec- 
tiones quasi inuenerit, an iam in V extiterint; neque multum 
interest. plerumque autem consensus librorum iam in V fuisse 
uarias lectiones docet. eiusmodi scripturae nonnunquam falso 

in textum irrepserunt, ut C 6 es^ igitur est ortum ex exigitur] 

CVin 4 exercta cod. O ortum ex exerta] XXXVIII 2 male est 

est 
si fne MD ortum ex male si me (cf. LXII 8 sic certe si pro 

sic certest), 

Aliud genus est earum^ quas glossas interlineares uocant 

tnei pulera 

(u. Herm. 1. 1. p. 576 sq.), uelut I 8 IMli] JH 14 bella, harum 

quoque nonnullae iu textum ipsum falso transierunt, ut 

XXTTT 2 haec leguntur nec cimex animal neque araneus neque 

animal 

ignis ortum ex nec cimex al.; LXXXXV 10 poputus ut tu 
timidoi LXXXXVn 5 hic dentis (OGM), hic dentis hos Cd\ 

hic / \ • 

hic dentis os (cod. Ricardianus, al.) orta ex dentis os (V). quid? 



LXn PROLEGOMENA. 

quod glossa interdum uerbum explicandum omnino ex textu 
eiecit, ut 1 8 in nonnullis codicibus mei pro libeUi est; LXVI 83 
quaeritis in compluribus codicibus pro colitis repositum estj 
LXIIII 139 ex dupKci lectione blcmda i. m. nobis (L aL) par- 
tim blanda, partim nobis in textum receptum est. 

Itaque ea quoque, quae de uariis lectionibus codicum 
Catullianorum exposuimus, etiam codices deteriores quos uo- 
cant in recensendis poetae carminibus adbibendos esse aperte 
docent. 

Paucis uerbis addamus quae de posterioribus fatis libri Ca- 
tulliani indagata sunt. post a. 1375 V iterum nocte ac tene- 
bris aetemis obrutus est; nam cum initio saeculi XV tanto 
studio ueterum auctorum codices inuestigarentur, tamen ante 
a. 1425^) nemo fere CatulK iniecit mentionem. hoc demum 
anno primum repertum esse CatuUum pessimeque acceptum 
in manus hominum uenisse; Matthaeus Palmerius in exem- 
plari libri CatuUiani sua manu a. 1428 scripto adnotauerat; 
cf. Andr. Schotti obseru. human. II 16 p. 53 (EUis. edit. ali 
p. XXXni). repertorem autem fuisse Poggium illum celeber- 
rimum, cum antea [cf. Hauptius in nunt. soc. Ktt. Saxon. a. 
1849 p. 256; op. I 276] pro fabula sit habitum, Baehrensius 
certo comprobauit documento. testante enim Detlefseno [cf. 
Fleckeis. ann. supplem. VIII 1, p. 169] Guarinus auus in Ubro 
qui inscribitur ^Antipoggius' (extat hic in codice bibUoth. 
uniuers. Patauinae 541) haec dicit: quid de poetis dicerem, de 
CatullOf Ouidio, iMcano, Statio, Silio Italico, cuius in 
lucem reuertendi auctor extitisti, et certa eius rei fama 
saecuKs XV et XVI erat; nam etiam Raphael Volater- 
ranus (1450 — 1521), cum comment. urban. Kbr. XIV dicat: 
hic Catulli liber una cum Quintiliano repertus est aetate nostra 
ladniosus mendosusque, aperte ad Poggium adludit, quippe 
qui QuintiKani indagator audiret. sed Poggius num Kbrum 
Sangermanensem an huius apographum reppererit (nam de V 
iterum reperto uix potest cogitari), hoc explorari nequit. 
paucis autem etiam iUis temporibus fuisse codices CatuUi, 



1) libros Bononiensem anno 1412 et Parisiensem 7989 anno 1423 
scrij)tos supra commemorauimus. 



PROLEGOMENA. LXm 

his apparet testimoniis: anno 1426 carmen Antonii Beccatelli 

Panormitae prodiit incipiens ab hoc uersu ^ardeo, mi Galeaz, 

moUem reperire Catullum'. paulo post Xicco Polentonus in 

Vitis Scriptorum IUustrium Oatulli carmina laudauit (u. 

Schwabii Cat. a. 1886 p. XVIII). tum Auancius Veronensis 

inter annos 1525 — 1540 haec scripsit: ^magno pignore con- 

±enderim hodie non inueniri uUum Catullianum codicem 

seriptum ante octuaginta annos, hoc est ante Guarini aetatem 

(1425 — 1513). is enim ad patriam rediens Catullum diu mul- 

"fcumque desideratum Italiae restituit, sed deprauatum.'*) 

Sed uetustus ille codex Veronensis, ut ad hunc reuerta- 

xnur, ex O etG maxime apographorum consensu redintegrandus 

^st. horum autem lectiones si examinamus, V apparet exa- 

3:utum fuisse saeculo fere nono scriptura quam uocant Lango- 

Tjardica.**) unde V, ut erat lectu difficilior, in Ubri G sub- 

scriptione audit ^salebrosus'. quod quam uere audierit multo 

xnelius quam G (quippe cuius librarius linguae Latinae haud 

imperitus multa dispectu difficiUa diuinando expedisse cen- 

sendus sit) demonstrant libri O menda plurima nisi ex 

ascripturae Langobardicae natura uix expUcanda. ut Veronensis 

j)roprietates enumeremus, primum pro ae semper fere sim- 

j)lex e scriptum erat, qua in re G et O mire consentiunt. 

^einde compendia scripturae aderant non ita pauca; ueluti 

;j>erpetuo g; pro que'^ litterae m et n saepissime per uirgulam 

jsignificatae^ unde si nuquam, quicuq\ in G et O deprehen- 

^limus, ubique numquam ectr. exprimendum curauimus; contra, 

si ex. gr. l probus in illis legitur ita ut l diuisum sit a pro- 

JmSy sine cunctatione inprohus dedimus. quod hic semel 

*) quoniam supraGuarini mentio facta est, hic addere liceat eius 

:iiepotem Alexandrum Guarinum CatuUi codicem uetustum a patre 

^aptista adhibitum commemorare, quem Lachmannus eundem atque 

"Veronensem esse putauit. quod examinatis diligenter lectionibus ex 

illo adlatis reiecit L. Schwabius in program. Dorpat. a. 1865 p. 9sqq. 

xiequis autem inde concludat fuisse olim praeter V codicem aliquem 

iietustum in Italia, hoc addo haud raro doctos Italos libros manu 

Bcriptos licet recentissimos, ut impressis opponant, appellare codices 

uetustos. et erat ille Baptistae Guarini ^codex uetustus' sine dubio 

liber nouicius idemque castigatus. 

**) 'cursiue romaine' secundum Chatelanium (Catulle 1890 p. III). 



LXIin PROLEGOMENA. 

adnoto. cetera sciipturae compendia uulgaria ut mittam; 
illud commemoratione dignum duco quod aKquotiens per ^ 
abreuiatum eoque cum g^; {gue) commutatujn esse; unde cur' 
XVI 12 uulgatam quam uirorum doctoruni coniecturas sequi 
maluerimus intellegitur. deinde hiCy haec, hoc, compendiose cum 
scripta essent ita H, h\ K, aliquotien^ inter se locum mutarunt. 
ex compendiis autem haud raro lectionum in G et O diffe- 
rentiae explicantur; ueluti LXVIII^ 79 in V extabat Nam 
nec ta carum, id quod O praebet; unde G, cum nec ca carum 
legere sibi uideretur in summa illa litterarum c et ^ in 
scriptura Langobardica similitudine, nec causa carum scripsit. — 
alia^ ut uocabulorum prauam aut diuisionem aut coniunctio- 
nem^ hic non afiPero^ quoniam utrum talia ipsi V an eius 
parenti sint tribuenda suapte natura plane incertum est. iam 
dudum enim audio nonnullos: ^nonne, siquo in mendo G et 
O consentiunt, eius origo ei potius exemplari unde V 
descriptus est adtribuenda est?' et recte hoc illi; ut ad illud 
potius exemplar sint referenda ex parte quae modo de com- 
pendiorum nonnullorum permutatione dixi. ex communione 
autem uitiorum in G et O obuiorum, ut ex confusione litte- 
rularum quae sunt u et n^), m in ni, mi ini im nu un, um 
mu inn imi nni, d cl, t c, co {to) a, c e, o c e, ce ei a, a u 
similiumque, elucet illum Kbri Veronensis parentem itidem 
characteribus Langobardicis exaratum fuisse. — sed ad ipsum 
V ut redeamus, quae carmina in hoc male inter se conexa, 
quae interstitio disiuncta fuerint, ex librorum G et O con- 
sensu discimus. nam is cui ^ originem debent codex^ ubi- 
cumque G carmini alicui titulum in margine addidit nullo 
in ipso textu interstitio, ibi interstitio facto titulum iUum 
ipsi praefixit carmini.**) V autem ipse utrum titulos istos 
iam habuerit necne^ haud ita facile est ad diiudicandum. 
quos cum solos g et sr, quorum inscriptiones ubique fere 



*) hinc quomodo tam saepe tum (tu) et tamen (tn) locum inter se 
mutauerint explicandum. 

**) ex hac una re, ut hoc obiter addamus, tota ista numerorum 
singularum in V paginarum paginarumque uersuum computatio a Lach- 
manno instituta et ab Hauptio [quaest. Cat. p. 39—49 ; op. I 28 sq.] 
multis defensa ad nihilum recidit. 



PROLEGOMENA. LXV 

<}onspirant' exhibere uideam, nisi quod^titulos carminum IIII, 

~V, VI prima codicis G manus exarauit, paene adducor ut 

3)rimitus a V omnino afuisse credam. cum uero auctor florum 

nnoralium auctoritatum, qui liber a.l329 prodiit, uersibus tribus 

-e CatuUo excerptis praescribat CatuUus ad Varum (u. Schwabii 

Cat. ed. a. 1866 p. III) idemque ad Varum carmini XXII prae- 

3)onat Gr,liunc certe titulum iam in ipso V extitisse colligendum 

est. O, qui plerumque primam tantummodo Veronensis manum 

Teddidisse putandus est, omisit titulos postea ex altero codice in 

IT illatos; id quod eo quoque fortasse licet corroborare quod, 

cum codex Thuaneus carmini LXII hunc praefigat titulum 

.Epithalamiumy O, qui hoc unico loco tale aKquid exhibet, in 

interstitio inter c. LXI et LXII facto hoc habet Explidt 

ephiihalammm. quodsi olim in V uel in communi huius et 

Thuanei archetypo ita erat scriptum Explicit Epithalamium, 

optime cum Thuanei inscriptione congruit. deinde iam in V 

uarias lectiones et glossas quasdam extitisse supra comme- 

morauimus (u. Hermae tom. XIII p. 57). ueri simile igitur 

est librum V a scriba collatum esse cum alio codice, unde 

correctiones et duplices lectiones ortae sunt. et uerba quaedam 

in cod. V non in textu ipso, sed aut inter uersus aut in 

margine scripta fuisse, inde cognoscitur, quod ordo uerborum 

alius in aliis codicibus est; uelut LXXVII 9 id sic coUocatur: 

uerum id non impune feres O 
uerum non id impune feres G 
id uerum non impune feres D, 
qua ex re id illud in margine adscriptum fuisse in V coUigitur. 
idem cadit in formas uerbi esse, quo factum est, ut saepius 
falso loco in textum reciperentur aut omnino omitterentur 
(LXI 185 est tibi', XXII4 esse), et in pronomina (XXXVIIII 9 fe; 
LXVI 25 fe). simiU ratione expUcandum mihi uidetur esse, 
quod LXXXXII 3 et 4 in Gs: omissi sunt, cum in O extent 
et in margine Ubri L a correctore additi sint: uersus iUi 
ia textu codicis V omissi in margine adscripti erant, ut ab 
aUo scriba reciperentur, neglegerentur ab aliis. item de 
LXII 43 et 44 iudicandum, qui in Gff extant, desunt in TO. 
uersus igitur iUi in archetypo Ubrorum V et Thuanei communi 
non extabant; ergo antiquitus etiam in V derant. quos quia 

CATUiiiiUS ed. Baehrens. Ed. alt. 



LXVI PROLEGOMENA. 

G habet, postea in V ex altero codice una cum uariis lec- 
tionibus in margine adscriptos esse statuamus oportet. igitur 
O plerumque nil nisi textum quem V habuit respexit, post- 
positis additamentis uel adnotationibus marginalibus. binc 
etiam altera res sane mira plurimisque adhuc difficultatibus 
impedita sine ullo labore explicatur. nam post c. LXllil u. 
386 in Gr et O languidior tenera cui pedens sicula beta et post 
c. LXVin^ u. 9 iocundum cometas florida u (ut G-) ageret 
locis plane alienis leguntur. eidem autem uersus a uerborum 
uitiis liberi iterum suis locis (prior LXVII^l, alter LXVU1*16 
extat) in uno G eiusque adseclis ff leguntur. quos quod O 
suis locis omittit, id ita explicandum erit ut illos in V, qui 
primitus falsis tantummodo locis habuerit^ postea ex altero 
codice suis locis in margine adscriptos esse dicamus. hinc 
sine dubio etiam ceterae uersuum omissiones in O interpre- 
tandae; ut iam hac quoque a parte neglegentiae crimen in 
eum intentum diluatur. 

De ipsa illa re, quod V cum altero quodam codice est 
coUatus, non est cur pluribuis disseram. notum quippe, etiam 
per medium aeuum monachos ueterum auctorum exemplaria 
corrupta ad alios libros emendasse. uelut in codice Bruxellensi 
10470—73 saecuU VIIII uel X fol. 63* (cf. Reiffenberg in 
^Annuaire de la Bibliotheque royale de Belgique' IIIIp. 119) 
hi leguntur uersiculi: 

Glaudiani librum mihi uestrum mittite, quaeso, 
Per quem corrigere ualeam nostrum male falsum. 
et nescio an certum eius rei documentum extei apud 
Priscianum enim locis ad c. XXXVII 18 allatis cum omnes 
codices antiqui celtiberose celtiberie fili praebeant, codex tamen 
Coloniensis 202 saeculi XI [cf. Wattenbachii catal. p. 87], 
qui est apud Hertzium ^Darmstad.^', altero loco una cum V 
cuniculosae exhibet ita ut nuUo modo contra tot Prisciani 
codices et aetate et bonitate superiores id ipsum quod gram- 
maticus scripsit seruasse possit censeri. itaque nihil restat 
quam ut codicis Coloniensis librarium inspecto aliquo Catulh 
codice locum emendasse statuamus*); id quod etiam in aliis 



*) eadem est M. Hauptii opinio [Herm. I p. 45; op. Hl 338 sq.]- 



PROLEGOMENA. LXVII 

Prisciani codicibus interdum usu uenisse sat constat; cf. M. 
Hertzii praefatio p. XX. 

Absoluimus ecce quae ad librum Veronensem illustran- 
dum faciunt. iamque pedes proferendi in regiones caligine 
ac nocte obsitas quaque terra cui tuto possis incedere non 
sit. exploranda quippe archetypi condicio ac natura. qua in 
re a codice Thuaneo (T) initium sumamus. hic liber, qui 
nunc est inter Parisinos 8071, saeculo exaratus nono exeunte 
potius quam ineunte decimo, post luuenalem et Eugenium 
Toletanum florilegium exhibet poematum uariorum ita ut 
excerpta ex Martiali Gatullianum LXII, deinde multa antho- 
logiae quam uocant Latinae carmina sequantur. specimen 
scripturae eius extat apud EUisium ed. alt. ad p. 100 et in 
Ghatelanii palaeogr. class. Lat. (a. 1884) tab. XIIU. coUatus 
est a Duebnero, Ellisio, Bonneto. cum Thuaneo proxime 
cognatus est codex Vindobonensis 277, olim Sannazarianus, 
saeculi VIIII [cf. M. Hauptius ad Ouidii haKeut. p. VI sqq.], 
qui Gatulli tamen poema non habet. hi duo libri originem 
traxerunt ex exemplari quodam flores uariorum poetarum 
continenti. quod florilegium saeculo fere octauo in Gallia 
uidetur compositum. iam ut unde is qui florilegium illud 
Gallicanum composuit GatuUi carmen sumpserit exploretur, 
inter se comparentur oportet Thuanei et Veronensis lectiones. 
differunt autem, ut minuta quaedam omittam, his locis: 

3 pinguis TO: pingties G-ff 

4 hymeneus TG-ff: imeneus O 

6 consurgi eretera T: consurgite contra V meliu6 

7 oeta eos—imbres T: haec eos O hoc eos G—imber V 
9 quod—par est T: qm—parent V 

11 nohilis T (scribae errore propter antecedens facilis): 
nobis V melius 

12 meditata requirunt T meditata requaerunt D: meditare 
querunt V 

14 habet T: om. V*) 



*) hunc uersum primus editioni suae inseruit Muretus, qui procul 
(lubio ipsum T inspexeriit. qua de re diligentissime egit Schwabius 
[progr. Dorp. a. 1865 p. 7 sq.]. 



e* 



LXVm PROLEGOMENA. 

15 Non T: Nos V meKus 
17 nunc T: no V 

conaertite T: commitHte V 

27 ocmti&ta T: conntibia V 

28 ^woe T: Quo V 

32 aeqmlis T: ejt<a2es V 

36 Zticc^ (i. e. lubet) T: Zifte^ V 

37 QuiUum T: ^«od tamen {tn) V 

quema (i. e. gti^w) T: gt«aw V 
40 conuolsus T: conclusus O con^tisus G 
45 5teis es^ T: sui sed V 

53 acoluere T: colu^ere V 

54 manto T: marito V melius 

57 conM&ittm T: connuhium V 

59 e^ ^wa (i. e. et tu = at tu) T: ef ^w V 

60 equom T: egwo V 

62 om. T: habet V. 

uides, credo, T et V locis sat multis inter se dififerre, et ita 
diflferre ut T ubique fere alteri praestet. ceterum hac 
libri T et ceterorum Catulli codicum comparatione idem 
ostenditur, quod iam supra exposuimus, et O ceteris Kbris 
imo excepto T, cum quo saepius consentit (u. 3; 63) prae- 
stare, neque deteriores quos uocant ut inutiles plane esse 
reiciendos (u. 12). non tanta tamen illa est codicum T et V 
diflferentia, ut ex uno fonte prouenisse nequeant; immo aKa 
baud pauca aperte produnt communem quendam archetypum. 
et uerborum quidem uitia eadem sunt: 

7 ignes'] imhres T imber V 

8 certesf] certes .i,T certe si V 
35 Eous\ eospem T eosdem V*) 
45 dum cara] tum cara TV 

58 Cara] Cura TV 

63 Tertia patris pars est T Terci-a pars patri est O tercia 
pars patri data pars Gff (u. Sydou. 1. 1. p. 34). 



*) i)uto uerbo eous glossam idem suprascriptam fuisse, unde scriba 

eosdem fecit eodem fere errore , quo LXXXVII 5 ex <bs in D hos 
ortum est. 



PROLEGOMENA. LXVim 

deinde lacunis eisdem T et V laborant; nam et post u. 32 
pauca interciderunt et cum uu. 43 et 44 (cf. supra) tum u. 
58^ in utroque desunt. denique nisi communem eis fuisse 
archetypum sumimus, non possumus explicare quod u. 37 in 
T tcLcita quemay in V tacita quam extant. nimirum fluxerunt 

haec ex male intellecto tacita quem (eodem modo T corruptus 

a 
est u. 59 Et tua nec exhibens, quod natum esse ex Ettunec, 

id est At tu nec, ut recte habent edd., iam E. de Leutschius 

1. L p. 1980 intellexit). atque his quidem de causis T et V 

ex uno eodemque archetypo descriptos esse ponendum est. 

Hic autem archetypus characteribus exaratus erat maius- 
cuKs. eo ducunt litterulae D et P inter se confusae; cf. ex. 
gr. XVI 1 et 14 dedicdbo V, LXII 35 eospem T (eosdem v), 
ibid. 51 perflectens T (deflectens V)-, porro T et I et L haud 
raro permutatae. huc etiam litterarum E et F permixtio refe- 
renda; cf. LXmi 229 FRETI pro ERECTI et LXVIII^ 1 
QUAMFALLIUS pro QUAME ALLIUS. unde euenit ut 
LXI 199 ericei pro AERICEI. (AFRICEI) in V scriberentur. 
cum uero V talibus mendis quae exemplar minusculis exara- 
tum litteris reddant refertus sit (neque enim consentientes 
librorunx O et G corruptelas ex ipso V expKcare licet), hinc 
V non ex ipso archetypo, sed ex huius apographo descriptum 
esse sumendum est, archetypum igitur libri Veronensis non 
parentem, sed auum esse. neque abhorret a probabilitate, 
eodem iUo saeculo VIII quo Thuanei genitor, florilegium 
illud Gallicanum, ortus est, etiam totius archetypi nouum 
esse factum exemplar. saeculo igitur VIIII ut ex florilegio 
illo Thuaneus, sic ex isto integri archetypi apographo Vero- 
nensis fluxerunt. haec omnia quamquam suapte natura sunt 
incerta quam maxime, probabilitatis tamen specie quadam 
nituntur. 

lam ipse, liber archetypus cuinam saeculo sit adscriben- 

dus, multo etiam magis dubium est. neque refert scire. 

utiKus multo est cognoscere quae menda in V obuia ex illo 

sint deducenda. superscriptas interdum fuisse uoculas in 

archetypo, modo uidimus. inde uidentur orta esse in V uitia 

neque ipsis 

quaKa extant X 9 nihil neque nec in ipsis (nihil nec in ), 



oo 



LXX PROLEGOMENA. 

tnihi 

LI 1 ille mihi irnpar (iUe impar), XXXVIII 1 male est si 
est l, guro 

(male si), LXVI 6 guioclero (cero)y LXXIII 4 taedet dbestque 

magis I 

magisque magis (magisqueSi tuin LVII 9 socii et (SOCIET), ^vj) 

LXI203sq. lud^^e Et ludite (LUDET LUDITE), LXm 10 

I IS 

tauri et (TAURET), LXXXXI 1 mutis c^(MUTETS). 

Addo scriptomm Romanorum de CatuUi uerbis testi- 
monia quaedam, quorum cum multa, tum aetate priora tex- 
tum praebent multo quam T et V emendatiorem. 

Quod Vergilius in epigrammatis tertii fine dicit: *ut 
ille uersus usquequaque pertinet: gener socerque perdidistis 
omnia', ab hoc ea quam nos nunc habemus Catulli recensio 
ita diflfert ut socer generque exhibeat. quocum conferas Mar- 
tialem et Minucium Felicem, quorum ille (epigr. VMIT 70, 3) 
habet *cum gener atque socer diris concurreret armis*, hic 
(Octau. 18, 6; p. 24, 5 H.) ^generi et soceri' inquit *bella toto 
orbe dijBFusa sunt'; tum poet^-e aeui Neroniani in AnthoL 
Lat. (1462 u. 11 R.) hoc *hic generum, socerum ille petit', 
Luc. I 118, Flor. IIII 2, 13-, ut facete illud de Caesare Pom- 
peioque dictum paene in prouerbium abiisse uldeatur. neqne 
uero immutanda est uerborum coUocatio, qualem apud Ca- 
tuUum c. XXVnn inuenimus, cum apud eundem VergiKum 
haec uerba, quae eiusdem uersus Catulliani memor scripsit, 
reperiantur in Aeneidos libr. VI u. 828 sq. 

quantas acies stragemque ciebunt 
Aggeribus socer alpinis atque arce Monoeci 
Descendens, gener aduersis instructus Eois. 

consulto autem Catullus hunc ordinem uerborum secutus est, 
cum per totum illud carmen Caesarem adloquatur, non Pom- 
peium, ut u. 11 imperator unice] u. 12 fuisti (u. Munro, Eluci- 
dations and Criticisms p. 112). — nec Verrius Flaccus in 
magno illo de uerborum significatu opere Catullum neglexit. 
ex quo qui sua excerpsit Pompeius Festus praeclaras ad c. 
XVII 19, LXm 38, LXXXXVII 6 lectiones ad nos propa- 
gauit. — deinde Seneca pater, ubi Catulli LIII 5 comme- 
morat, rectam lectionem contra V exhibet. — ex Caesio 



PROLEGOMENA. LXXI 

Basso posterioris temporis scriptores metrici multa hause- 
runt; qui quos Catulli uersus afferunt, eos haud raro cor- 
rectiores quam V tradunt; cf. LII 2; LXIII 1; LXIIII 1. — 
ad Plinii maioris artem grammaticam referenda sunt aperte 
quae Charisius de CatuUi XXXV 12 et XXXXII 5 aflfert ita 
ut priore loco liher sit ab ea quae V infecit corruptione. — 
deinde Quintiliano debetur LXII 45 lectio ea quae est 
in TV multo praeclarior; cf. et LXXXXIII2 et LXXXXVII6. 
— tum Plinius iunior c. XVI, ut memoriae lapsu u. 7 
qui tunc scripsit, ita u. 8 recte sunt nobis seruauit. — de- 
nique Plauius Caper, sub Traiano qui uixisse uidetur, in 
uariis opusculis ad rem grammaticam spectantibus etiam 
Catullum in usum uocauerat. summa autem diligentia Caper 
in afferendis scriptorum testimoniis utebatur. neque enim 
in uulgatis tum exemplaribus adquieuisse, sed antiquissimos 
codices uidetur consuluisse. constat eum solum apud Hora- 
tium [c. 1 13, 2] lectionem plane egregiam uniceque ueram 
^actea brachia' (nostri enim codices ridicule cerea Telepho 
dant) ad nostram usque aetatem propagasse. ex huius scriptis 
Priscianus nominato Capro quae de XXXVII 17 et 18 bis 
affert uidetur sumpsisse. quo loco mira est inter Prisciani 
testimonium et libri V lectionem diflferentia; ille enim Celti- 
herose Celtiberie fili, hic contra Ctmiculose Celtiberie fili praebet. 
at uide quae supra de hac re diximus. 

Peruenimus ad Gellii tempora. qui cum noctium Atti- 
carum librum sextum scriberet, CatuIIi carmina iam multis 
locis mendosa in hominum manibus erant. Gellius [VI 20, 6] 
enim cum CatuIIum in c. XXVII ehria acina ebriosioris ob 
hiatus iocunditatem scripsisse dicat, contra eos pugnat qui 
poetam ^ex corruptis scilicet exemplaribus' aut ebriosa aut 
ebrioso (ita enim rectissime Hauptius op. H 123 sq. mutauit 
quod codd. habent ebriosoSy cum hoc plane afLStQov antiquo 
certe aeuo numquam legi potuerit) dicentem fecerunt. igitur 
tum temporis CatuUi codices in duas potissimum partes 
abierunt, quarum in una ebriosa acina, in altera ehrioso acino 
legebatur. quamquam autem semper fuerunt atque adeo 
etiamnunc simt qui a CatuIIo ebriosa adna uenisse affirment, 
tamen propterea quod cum totius expositionis Gellianae tum 



LXXn PROLEGOMENA. 

uerborum amans hiatus Homerici smuUatefn nullam habuerunt 
rationem non sunt -aadiendi: unus Hauptius id quod rectom 
est hic acute agnouit. neque ulli obuium est dubitationi^ 
quin GeUius hoc quidem loco inspectis antiquissimis Catulh 
libris ueram lectionem adseruerit. grammaticorum autem 
ingenium sapit illa hiatus molesti sublatio. itaque cum quod V 
habet ebriose acino nihili sit et ex ebrioso acino aperte corruptum, 
V in ultima origine a grammatici cuiusdam exemplari descen- 
disse apparet qui ebrioso acino Catullo siue ex corruptis libris, 
ut GelKus opinatur, siue ex ingenio intulerat. — idem tamen 
GeUius cum Ubro VII [16, 2] CatuUianum Ulud LXXXXH 
afferat, sui temporis exemplaria secutus est. cuius carminis 
uu. 3 et 4 cum in G adsecUsque desint, in V tamen teste O 
extiterunt*) ita ut u. 3 hanc haberet speciem: Qm signo guia 
sunt totidem ea. et codices GeUiani ut in iUo sunt in O recte 
seruato leuem traxerunt corruptelam (habent qtWLS m uel quia 
sin\ ita in ea deprauato Ubri V socii sunt. 

Post GeUium quamquam boni CatuUi codices nondum 
plane deUtuerant (ut Minucu FeUcis modo commemorati et 
Servii [ad Verg. Aen. XII 587] exemplum docet), tamen pau- 
latim depulsi sunt exemplaribus corruptis. itaque qui post 
tempus iUud CatulU poemata commemorant, easdem fere ora- 
tionis maculas quae sunt in V exhibent. uelut Hyginus 
[astron. poet. II 24] quod dicit hanc Berenicen nonnuUi cum 
CaUimacho dixerunt equos alerCy sine dubio, ut Hauptius uidit 
(op. I 61), finxit ex CatuUi [LXVI 54] iUo ita in V corrupto 
ohtulit Arsinoes Locridos alis equos, nam fere omnia, quae 
habet iUe de Berenice, ex carminis CaUimachei uersione 
CatuUiana et ex doctorum in CatuUum commentariis hausik. 
tum Ausonius XXHIl (p. 120Sch.)et XXVI 1,4 (p. 127 ScL) 
in uerbis 'cui dono lepidum nouum UbeUum' eadem forma 
pronominis utitur qua plerique CatulU codices. — denique 



*) in G erratum est eo quod librarius a u. 2 dispeream nisi amaJt 
ad u. 4 dispereavi nisi amo oculis aberrauit, ut docet ipsum illud 
amo in G deteriorumque potioribus. ineptum autem est statuere uer- 
sus illos in ab omni omnino interpolationis labe immunem extrin- 
secus esse illatos. saeculo XIIII Italum nescioquem ex Gellio inter- 
polasse ! 



PROLEGOMENA. LXXIH 

Vergilii scholiasta Bernensis, cum ad Georg. IIII 289 

fp. 971 ed. Hagen] haec ex Iunilii commentariis sumpta af- 

ferat Phaselis genus nauium pictarum, sicut phasiUus ille quem 

aiunt actarum esse nauium celerrimumy quem Jidbuit liospes Sere- 

nuSy*) presse fere sequitur id quod apud Catullum in V legitur. 

In fine horum prolegomenon, quae cancri in modum 

jretrogradi permensi sumus spatia, ea cursim remetiri placet 

ita ut^ quas uicissitudines textus Catullianus inde ab anti- 

<quitate usque ad medii aeui finem obiit, hic sub uno quasi 

oonspectu breuiter componamus. igitur Catulli poemata 

«umrno hominum fauore excepta paulatim libra- 

x-iorum culpa admodum mendosa facta sunt. arche- 

"typus quidem eorum librorum, qui nunc in apogra- 

2)his nobis suppetunt, iam multis mendis infectus 

^rat. ex quo saeculo VIII cum Catulli c. LXII in 

florilegium quoddam Gallicanum fluxit, tum inte- 

grum apographon est factum. saeculo VirfT ex flori- 

legio illo Gallicano Thuaneus hodie superstes [T], 

ex integro illo apographo codex Veronensis [V] 

descriptus est. hunc codicem Veronensem anno fere 

965 Veronae legit Batherius episcopus; idem liber 

Veronensis, cum paullo post delituisset, complu- 

ribus demum saeculis post denuo repertus est. qua 

de re Beneuenutus de Campexanis Vicetinus nobile 

composuit epigramma. Veronae deinceps uarii docti 

Itali codice sunt usi. anno 1375 ex eo descriptus est 

codex nunc Sangermanensis [G] idemque circa tem- 

pus liber nunc Oxoniensis [O] et alii pauci. quorum 

apographorum ea est ratio ut O id quod V in textu 

habuit fidelissime nec ulla facta interpolatione pro- 

pagauerit; G autem a manu secunda multis locis 

correctus uel coniecturis saepe peruersis immutatus 

est. V ipse post a. 1375 iterum delituit neque ad 

hunc usque diem in lucem protractus est; G et O 



*) traditur in codd. sicut phasillm tlle quem agiwnt auctorem esse 
muium cakietartm {celaturum Bem. 167) q. h. h. s. (u. Haupt. in Hermae 
tom. nn 334; op. HI 479). 



LXXmi PROLEGOMENA. 

autem in bibliothecis priuatis absconditi in homi- 
num manus diu non peruenerunt. igitur Poggius 
cum aliquot decenniis post Catulli quoddam exem- 
plar indagasset, apud saeculi XV Italos Catulli 
audit inuentor. ex aliis autem libri Veronensis apo- 
graphis codices illi fluxerunt; quos, cum multis 
interpolationibus deprauati sint, deteriores uocare 
solent; qui ut codicibus O et G- fide cedunt, ita non- 
nunquam uera seruauerunt. 



Et haec quidem hactenus. sed textus Catulliani historiae 
criticae a nobis supra exhibitae hic adicienda est breuis 
enarratio eorum quae inde a renatis ut aiunt litteris ad 
emeudanda poetae carmina contulerunt uiri docti. data autem 
occasione doctos saeculi XV Italos, qui tam saepe temerariae 
atque adeo foedae interpolationis supra erant incusandi, 
iustis hic persequamur laudibus. qui, licet saepissime pec- 
cauerint ignoratione scilicet eius seueritatis earumque nor- 
marum quibus nunc artem criticam exercemus, tamen natiuo 
quodam recti uerique sensu imbuti atque lectione poetarum 
Latinorum assidua instructi non paucis hercle locis suum 
CatuUo rectissime restituerunt et ingenii felicitate seuerissimos 
posterioris aetatis criticos interdum praeierunt. sed bonorum 
inuentorum auctores Italos, utpote in ^ libris et editionibus 
antiquissimis latitantes^ nominatim afferre non ubique licuit: 
tu, ubicumque lectionem in V corruptam ^ullo adiecto emen- 
datore in apparatu nostro critico commemoratam inueneris, 
grato pioque animo Italorum illorum memento. iam qui 
saeculo XVI extiterunt Catulli commentatores, Muretus Sta- 
tius Scaliger, ei ut interpretationi fundamentum iecerunt 
solidum, ita emendationi admirandum in modum profuerunt. 
hos qui secuntur saeculi XVII et XVTII Bataui, Vossius 
Dousae Heinsius Schraderus, ei et ipsi ob praeclara inuenta 
multa immortaliter de Catullo meruerunt. sed quantumuis 
horum omnium et mentis acumen et ingenii hi)6ro%iav suspi- 
ciamus, derat tamen uiris illis, ut onmino eis quibus florue- 
runt saeculis, certa illa emendaudi norma ex accurata codicum 



PROLEGOMENA. LXXV 

optimorum antiquissimorumque inuestigatione sumpta: modo 
huius modo illius codicis inter lectiones incerti fluctuantes 
et plerumque scripturae alicuius bonitatem ex numero libro- 
rum illam suppeditantium metientes saepius casu quam uia 
et ratione uerum inuenisse censendi sunt. uenerunt tandem 
saeculi huius initio I. Bekkerus et N. Maduigius, quorum ille 
editis scriptoribus Graecis, hic in epistula critica de Ciceronis 
Verrinis emendandis a. 1828 ad Orellium data praeclaris 
ostenderunt exemplis denuo*), quonam fundamento inniti 
debeat ueterum scriptorum emendatio, scilicet codicibus non 
numeratis sed diligenter ponderatis. .horum exempla secutus 
0. Lachmannus a. 1829 Catulli carmina edidit electis ex 
tanta ? librorum (quos solos nouerat) copia duobus quos 
tamquam tutissimos sequeretiir duces. qua re sola magno 
opere poematum Catullianorum prouexit emendationem. prae- 
terea ille tot coniecturis propriis ex parte plane egregiis 
locos corruptos sanabat ut optimos Italorum Batauorumque 
criticos superaret. etiam a posterioris aetatis editoribus criti- 
cisue, a Bergkio Hauptio Schwabio L. Muellero EUisio Vah- 
leno Benoistio Riesio Schmidtio aliis, haud paucae bonae 
emendationes sunt prolatae; ex quo numero Schwabius et 
EUisius conquisitis diligenter quae ad hiskoriam textus 
CatuUiani illustrandam pertinerent et collatis codicibus quam 
plurimis bene de poeta meruerunt. 

Baehrensius ipse, cum protracto in lucem codice Oxoniensi 
tale subsidium nactus esset, quale nec anteriorum editorum 
uUi nancisci licuit neque facile nanciscentur posteriores (nisi 
V ipse aut alius codex uetustus e bibliothecarum latebris 
eruetur, id quod uix et ne uix quidem sperare licet), tum 
emendandi munus a Lachmanno inceptum pro uiriK parte 
explere studuit. et ut iam ante in Analectis CatuUianis, 
quomodo uitia multa essent tollenda, breuiter exposuerat, ita 
in huius libelli priore editione nouas aliquot emendationes 
coniecturasque in medium protulit. 

Addenda pauca de huius editionis instituto. uirorum 

*) neque enim illi noua atque antehac inaudita protulerunt, 
quippe quibus praecessor fuerit iam saeculo XV unicus illc Angelus 
Politianus. 



LXXVI PROLEGOMENA. 

doctorum in Catullum coniecturas ut commemorarem omnes, 
a me impetrare nequii. quid enim harum litterarum interest, 
insulsissima quaeque inuenta quorumque prauitatem certissi- 
mis liceat conuincere argumentis inani sedulitate congeri? 
itaque non attuli nisi quae commemoratione omnino 
digna essent. in apparatu critico haec prima mihi lex erat 
ut onmes librorum TGOM scripturas quam accuratissime 
adscriberem, ceterorum codicum lectiones selectas adicerem; 
quam legem nisi in minutissimis quibusdam non migraui. 
inter quae referendum est quod e pro ae vn Y constanter 
scriptum nisi in lectionibus ex eo allatis non adnotaui. 
deinde prauam uerborum distinctionem ubique adnotare super- 
fluum est uisum: qua de re hic semel monebo. itaque et in 
O et in G praepositiones saepissime cum casibus sunt con- 
iimctae, ut agremiOy exorigine, incacumine, eforo^ hiextremos, 
adminoay alia; itidemque uoces nonnullae^ in G maxime^ haud 
raro diuolsae^ ut in uitam^ in commoda, ad ulteray alia. porro 
nichil et michi in G fere semper scriptum (rarius in O, 
quippe qui has uoculas compendiose plerumque scripserit) 
non commemoraui ubique. denique uulgaria scripturae com- 
pendia plerumque neglexi; compendium autem m et n litte- 
rularum semper — significaui, licet huius loco interdum siue 
in G siue in O * inueniatur. neque est quod haec omnia 
pluribus defendam. 



CATULLI VERONENSIS 

LIBER. 



'CATUiiLUS ed. Baehreng. Ed. alt. 



T == codex Thuaneus saec. VIHI. 

V = codex Veronensis, id est consensus librorum G et 0. 

G = codex Sangermanensis saec. Xllll; g corrector codicis O. 

= codex Oxoniensis saec. Xmi. 

C = codices interpolati (siue unus siue plures siue omnes). 

A = codex Ambrosianus saec. XV. 

B = codex Bononiensis anni 1412. 

C = codex Parisiensis 8234, olim Colbertinus, saec. XV. 

D = codex Berolinensis, olim Dati, anni 1463. 

H = codex Hamburgensis saec. XV. 

L = codex Berolinensis, olim Laurentii Santenii, saec. XV. 

A = codex Laurentianus saec. XV (La^ apud Ellisium). 

M = codex Venetus bibliothecae S. Marci saec. XV. 

p := codex Parisiensis anni 1423. 

i^ rasuram unius litterae notat. 

■ 

Ubi libri V lectionibus emendationum auctores non adiecti sunt, Ita- 
lis siue in g siue in editionibus uetustissimis eas deberi scias. — uoces 
in V omissae litteris quas uocant cmsiuis in textu expressae sunt. 




\ 

\ 



^ \- "" \-^:- ^. 



^ 



Cj^ a 



L 

/ .J^^"^ Quoi dono lepidum nouum Kbellum, 

^ Arida modo pumice expolitum? 



Testimonia. 1 — 4. Ausonius 23, 1 (p. 120 Sch.): ^Cui dono 
lepidum nouum libellum? Veronensis ait poeta quondam'. — 
idem praefatio Griphi (p. 127 Sch.): ^dein cogitans mecum non illud 
CatuUianum Cui dono — libellum'. — Terentianus Maurus 
2660 sqq. : 'Exemplis tribus hoc statim probabis docti carmine quae 
legis Catulli: Cui dono — expolitum. Meas — nugas'. — Ma- 
rius Victorinus p. 148, 19 Keil. : ^nam quidam et trochaeum et iam- 
bum in ea sede coUocasse reperiuntur, inter quos et Catullus est sub 
exemplis huius modi: cui dono — expolitum. Meas — nugas'. 
— Caesius Bassus p. 260 sq. Keil.: ^solebat incipere . . . apud 
Catullum [hendecasyllabus] . . a trochaeo: Arido — expolitum, ab 
iambo: meas — nugas'. — Atilius Fortunatianus p. 298, 21 K.: 
'talis est pars ex CatuUiano hendecasyllabo detracta priore parte: 
pumice expolitum'. — Schol. Veronens. ad Verg. ecl. VI 1 

p. 73 K.: ^uel Veronensis Catullus Arido — nugas' (periit in 

codice primtis tierstcs). 

2. Seruius ad Aen. XII 587: 4n pumice autem iste masculino 
genere posuit, et hunc sequimur. nam et Plautus ita dixit, licet Ca- 
tullus dixerit feminino'. — Isidorus Orig. VI 12, 3: ^circumcidi libros 
Siciliae primum increbuit; nam primo pumicabantur. unde et CatuUus 
ait: Cui dono — expolitum'. — Ex Isidoro sua hausit Pastren- 
gicus de originibus rerum p. 88^ haec afferens: ^Siculi libros primi 
circumcidere coeperunt, cum ante pumicarentur, de quo Catullus: Qui 
dono lepidum nouum libellum, arrida [ed. Ven.: arida codex 
aut Pastrengici ipsius aut ei aequalis nunc Venetiae in S. Marci biblio- 



Vabietas lectionis. CatuUus Veronensis poeta manu paulo re- 
centiore, ut uidetu/r. Catulli Veronensis liber incipit G. ad Comelium g 
rubr. CatuUi veronensis liber incipit. ad Comelium. M Q. Catuli Vero- 
nensis liber incipit ad Comelium D (Q. etiam C Ric.) || 1 Quoi] Dg 
Qui V PaMrengicm, Cui Mg, Ausonius, metrici, Isidorus \\ 2 arida] Ser- 
uius, D (arrida corr. ex arrido), Pastrengicus ; fortasse etiam Isidorus, 
cuius in codice Monacensi arido^ scriptitm est, ut im^tMm sit ha- 
hueritne arida an aridom: arido VM, metrici, schol. Veronens. \ pumice] 
VMD {corr. ex punice) 

1* 



V 



CATULLUS 



Corneli, tibi: namque tu solebas 



i. 



5 



Meas esse aliquid putare nugas, 
lam tum cum ausus es unus Italorum 
Omne aeuum tribus explicare cartis, 
Doctis, lupiter, et laboriosis. 
Quare habe tibi Jquicquid hoc libelli, 
Qualecumque quod, o patrona uirgo, 
10 Plus uno maneat peremne saeclo. 



} 



I / 



, • - 



< 



f ■ 



f . 



■ a f \ 



11. 

Passer, deliciae meae puellae, 

Quicum ludere, quem in sinu tenere, ^^ 



.\ 






theca (lat. Class. X. u. 51) adservatus fol. 50] modo Punicae [ed. 
Ven.: pumice cod. Pastr.] expolitum. Idem' (h. e. Isidorus). — aut 
huc aut XXn 8 respexit Plinius nat. hist. XXXVI 154: 'sed ii pu- 
mices, qui sunt in usu corporum leuandorum feminis, iam quidem et 
uiris, atque, ut ait CatuUus, libris, laudatissimi sunt in Melo'. 

3 sq. Plinius nat. hist. praef. 1: ^namque tu solebas esse 
aliquid meas putare nugas (uel: putare aliquid esse meas 
nugas), ut obiter emolliam [^obicere molliam' codd., corr. Barbams] 
CatuUum conterraneum meum (agnoscis et hoc castrense uerbum); iUe 
enim, ut scis, permutatis prioribus syUabis duriusculum se fecit quam 
uolebat existumari a VeranioHs suis et FabuUis'. 

4. Petrarca seniHum 11, 3: 'solet enim, ut CatuUi Veronensis 
uerbo utar, meas esse aliquid putare nugas'. 

5 — 7. Pastrengicus de orig. rer. p. 16*: ^ut de iUo dici possit 
quod scribit Veronensis poeta dicejs: Ausus quidem unus Italo- 
rum Omne aeuum tribus explicare chartis (i. uoluminibns), 
Jupiter, doctis et laboriosis. 

n. Hoc carmen respexit Martialis I 7, 3; IIII 14, 14; XI 6, 16. 
1. CaesiusBassusp. 260, 37 K.: 'nam et hendecasyUabus . . sole- 

4 mea {^l meo) sese aliquot Marii Victorini codd. || 6 tnm] 

tii tanj Ot tamen M | es] e V est M l 6 aeuum] euu eum 6 corr. 

euum M || 8 Quare habe tibi: Quare tibi habe VM | quicquid hoc 

at mei 
UbeUi OM quicquid h' UbeUi || 9 quod o Falladius: quod VII qoi- 

dem JiA \ patrone, per te Handius quaest. Catull. a. 1849 p. 4, Q. qui- 

dem est, patroni ut ergo BergJcim || 10 peremne] D perie (id est pennme, 

ut cognotissia cognotissima IIII 14) perenne OM 

II. Interstitio u/nius u^rstis a cannine priore separatum m TK; guo 
in interstitio Fletus passeris Lesbie hiscribunt g (liU. rubr., ut semperj 
M II 2 Qui cum VM 



r 



_ I, 3 - in, 2 

Quoi prijnum digitum dare adpetenti 

Et acris ^olet incitare morsus, . ^- 
5 Cum.--dfi^iderio meo nitenti ' ■ .: ' ^ \ 

Karum nescio quid lubet iocari- L^/^-l/ '^^■" ^ 
^^'Kt solaciolum sui doloris -^ '^ ^ ^^' '^ . . o 

(Credo, ut tum grauis acquiescat ardor): 

Tecum ludere sicut ipsa possem 
10 Et tristis animi leuare curas! ' 

Tam gratum est mihi quam ferunt puellae 
Pemici aureolum fuisse malum, 
Quod zonam soluit diu ligatam. 



,111. , JZf 

Lugete, o Veneres Cupidinesque )" '-^^' * * 

Et quantum est hominum uenustiorum: 



bat incipere . . . apud Catullum a spondeo: Passer deliciae meae 
puellae'. — Atilius Fortunatianus p. 293, 6 K.: 'ecce et phalae- 
cium metrum partem primam de antispastico metro habet, sequentem 
de iambico, ut passer — puellae'. — C^nsorinus de metris 
p. 614, 17 K.: 'undecim syllabarum Phalaecius: passer — puellae'. 
ni3. Priscianusp. 16H.: 'similiter Catullus Veronensis Quod 
zonam soluit diu ligatam inter hendecasyllabos phalaecios posuit; 
ergo nisi soluit trisyllabum accipias, uersus stare non possit*. Anth. 
lat. V 219, 49 Burm. 1704 Mey.: ^Te uocant prece uirgines pudicae, 
zonulam ut soluas diu ligatam'. 



• at. parenti (ex patenti mutatum) 

3 Quoi] Qui VM | at petenti at petenti 

0, 88cr. at patet^ M |1 4 Et gM: Ea V || 6 Karum V: Carum gM | lubet] 

Baelvrensius: libet, marg. at iubet libet OM || 7 Et VM Ut Bernh. 

Piscmu^s Ad Doeringius in Itali est Handius \\ 8 ut tum] Bapt. Guari- 

nus ut cum VM | acquiescat] Bapt. Cruarinus acquiescet VM ad- 

quiescet g | uti gr. acquiescat Schraderus \\ 9 Tecum O: Tecum, 

marg. at. secum | ludere, sed erasa super e altero uirgula, 0: 

at. luderem 
ludere O ludere ex luderem corr. D || Versus 11 — 13 sine interstitio 

cum n 10 coniu/ngit V; sed in signum V i. marg. u. 11 appositum \\ 
13 ligatam Prisdanus M: negatam V at ligatam adscr. g at negatam 
adscr. M 

ni. Adhaeret priori sine interstitio m VM; in et in D signum F 
i. marg. 



( r^-c 



1 ^ 



6 • CATULLUS 

Passer mortuus est meae puellae, 
Passer, deliciae meae puellae, 

5 Quem plus illa oculis suis amabat; 
Nam mellitus erat suamque norat 
Ipsain tam bene quam puella matrem, 
Nec sese a gremio illius mouebat, 
Sed circumsiliens modo huc modo illuc 

10 Ad solam dominam usque pipiabat. 
Qui nunc it per iter tenebricosum 
IUuc, unde negant redire quemquam. 
At uobis male sit, malae tenebrae ^- 
Orci, quae omnia bella deuoratis: 

16 Tam bellum mihi passerem abstulistis. 
factum male! o miseUe passer!\^'* 
Tua nunc opera meae puellae 
Flendo turgidoli rubent ocelli. 



cv -^ 



V 



III 12. Seneca apocolocynt. XI (p. 62 sq. Buech.): 'Nec mora; 
Cyllenius illum collo obtorto trahit a caelo illuc unde negant re- 
dire quemquam'; quibus in uerbis ^illuc' a codd. omissum resti- 
tuit Muretus. Anth. lat. V219, 11 Burm. 1704 Mey.: 'unde fata negant 
redire quemquam'. 

16. Titulus Augustae Ausciorum repertus (cf. Herm. 1, 68; 
Wihnanns. exempl. inscr. Lat. 584): ^O factum male, Myia, quod 
peristi'. 

17 sq. Scholiasta Juuenalis VI 8 ed. Cramer. p. 598: 'Al- 
ludit ad uerba CatuUi conquerentis de passere mortuo. Catullus: Tua 
nunc opera mea p. flendo turgidoli rubent ocelli'. Eodem re- 
spexit Martialis I 109, 1; VII 14; Xim 77. PetrarcaT ep. uar. 32 
p. 1097 ed. Basil. ^apud CatuUum Lesbia meretricio amore saucia pas- 
serem suum fleuit extinctum, ita tamen ut oculorum aciem perderet, 
non ut animam exhalaret'. 

18. turgidulus] Paulinus V 452 (cf. Philol. a. 1889 p. 761). 

3 in uerhis meae puellae et 4 in deliciae meae puellae {itefin u. 17) 

Utteras ae ex e correxit g: simplex] e uhique || 7 ipsam] ipsa 

Itali II 9 circum siliens OM: circum silens, marg. at siliens || 10 

pipiabat Is. Vossius: piplabat VM pipilabat g Itali || 11 tenebrosmn 

at. q 
VM II 12 A Illud, marg. \ at illuc 0: Illud GM || 14 Orciq; O: Orciq; 

OM II 16 factum male o (io Lachmannits) miselle passer D ex corr., 

Itali: Bonum factum. male bonus ille passer VM | 17 Mea et 18 tur- 

gidoli schol. Juuenal. || 18 turgidoli M turgiduli V 



_i 



V 



^ 



r 



/,-^-V-- C^ 



m, 3 — nn, 9. 
IIII. 

Phaa^llu^ille^ quem uidetis, hospites, ,^ 

Ait tuisse nauium celemmus, '^^ r]' ^ 
Neque ullius natantis impetum trabis ^' 
if^ Nequisse praeterire, sive palmulis h.-^h< 

^v^ 5 Opus foret uolare siue linteo. 

^ y/> ^t hoef^negat minacis Adriatici 
t^AT^^ ^ .,- JN^egare' litus insulasue Cycladas 
V Rhodumque nobilem horridamque Thraciam 

Propontida trucemue Ponticum sinum, 

nn. cf. omnino parodia in epigrammatum, Vergilio quae adtri- 
buuntur, octauo. — 1. scholiasta Bernensis ad Verg. Georg. IIII 289 
(p. 971 Hagen): ^phaselis; genus nauium pictarum. sicut pkasillus 
ille quem aiunt (agiunt codd.) auctorem (sic codd. 1. actarum 
siue actuariarum) esse nauium celerrimum (sic Hauptius: ca- 
laetarum uel celaturum codd.). quem habuit hospes Serenus. 
Junilius dicit'. — Terentianus Maurus 2276: 'Ante ergo uersum 
coUocabo iambicum: Phaselus — hospites' (cf. et 2283, 2311, 
2376, 2379, 2424, 2426, 2431, 2432, 2446, 2469). — Marius Victo- 
rinus p. 134 K. (cf. p. 63, 84, 162): ^exemplum ergo trimetri iambici erit 
phaselus — hospites'. — Augustinus de musica V 4, 5: ^Neque 
quisquam umquam uersum esse dubitauit Phaselus — hospites', 
— Idem V 6, 11: 'Etiam istum uersum metire, si placet, et mihi de 
membris eius pedibusque responde 'Phaselus — hospites'. — 
Idem V 8, 16: ^Et phaselus — hospites primum membrum habet 
phasellus ille in semipedibus quinque, secundum in septem quem 
uidetis hospites'. cf. eundem apud Maium in script. uet. noua 
coUect. m 3, 130 c. 17, 18, 19. — Censorinus p. 612, 17 K.: 'Tri- 
metros iambicus latine senarius dicitur, cuius exemplum phaselus 
iste — hospites'. — scholiasta Lucani V 618 p. 389 Web.: 
'phaselo. genus nauis, ut ait CatuUus [Tlautus' codd.]: Phaselus — 
hospites'. 



nn. Interstitium tmius lineae in VM, qmd De phaselo (ex phasello 
corr. g) inscrtbendo explent OJI |{ 1 hasellus litt. initiali i. marg. adscr. 
0: phaseEus O phaselus M uhique phasillus schol. Bernensis Vergilii, 
fatalis Coloniensis Censorini {ex faselis corruptum?) \\ 2 Aiunt f. n. 
celerrimum (sed celerimum 0) VM e^ schol. Bem. Verg. \\ 3 Neq; illius 
n. i. tardis VM || 4 Neq; esse pr. sine p. VM || 5 sine VM || 6 Et hoc 
OM Et h' (= haec) fortasse recte \ mina ei adriatici VM || 7 insula 
uegeladas insulas ue cicladas GM || 8 tractam VM |{ 9 sinum 0M: 
sima 



< 



i 



8 CATULLUS 

io Ubi iste post phasellus antea fuit 
Comata silua: nam Cytorio in iugo ^ | ' 
Loquente saepe sibilum edidit coma. 
Amastri Pontica et Cytore buxifer, ' )' 
Tibi haec fuisse et esse cognitissima 

15 Ait phasellus: ultima ex origine 
Tuo stetisse dicit in cacumine, 
Tuo imbuisse palmulas in aequore, 
Et inde tot per impotentia freta "^^ ' . 
\ v.\.. jjp^jjj tulisse, laeua siue dextera 
jsT »20 Vocaret aura, siue utruinque lupiter^ ' 

Simul secundus incidisset in pedem; 1 
Neque ulla uota litoralibus deis ' ' 
, • Sibi esse facta, cum ueniret a marei 

Nouissime hunc ad usque limpidum lacum., 

25 Sed haec prius fuere: nu^c recondita o 
Senet quiete seque dedicat tibi, 
Gemelle Castor et gemelle Castoris. 






. I 






4 

nil 25 sq. Charisius p. 262, 24 K.: 'senesco autem nunc in usu 
est frequens, apud antiquos tamen et seneo dicebatur. unde et Ca- 
tuUus [^catulus* codd.] sic rettulit: nunc recondita senet ['st' N, 
•"sunt' P] quiete seque dedicat ['qui seneseq: didicat' P] tibi 
gemelle Castoris'. — Diomedes p. 344, 6 K.: ^senesco et seneo 
apud antiquos dicebatur; unde et CatuUus: nunc recondita [ita B. : 
^nunc recordita' M ^non recordata' A] senet quiete seque dedicat 
['dicebat' BM 'dicebant' A] tibi gemelle Castor et gemelle 
Castoris [^gemelli castores' B]'. — Priscianus p. 484, 2 H.: 'Ca- 
tuUus ['catulus' codd.]: sed haec fuere [^feruere GIL]; nunc recon- 
dita senet quiete [^quite' uel 'qui te' codd.]'. ^ 



10 Ubuste I phasellus 0: phasel^us O || 11 silua i. margine 

hahet \ citeorio VM (sed in a citeono uix dinosci potest) || 13 ci- 

theri VM || 14 cognotissima VM || 16 phasellus 0: phaseSus G || 

17 Tuo 0: Tuas OM || 18 impotencia || 19 Herum VM || 20 Vocare 

cura VM: uagaret aura Lachmawnus ad Lucr. p. 178 || 22 littoralibus 

I diis VM II 23 a marei Lachm^nnus: amaret VM a mare uulgo \\ 

24 Nouissime VM nouissimo Itali || 25 h' {id est haec) 0: hoc GM | re- 

at castorum 
comdita || 27 Castor Dg Diomedes: castru castrum G castrum 

i. marg. at castor M 



im, 10 — VI, 7. 9 

V. 

Vivamus, inea Lesbia, atque amemus, .,,,>: c V'^'- . 



r } -^J- 



^ Rumoresque senum seueriorum ^^^ ^ 



Omnes unius aestimemus assis. 
Soles occidere et redire possunt: , // ^ 

5 Nobis, cum semel occidit breuis lux, -^^ ^ . 
I «j Nox est perpetua una dormienda. 
'^ • ' Da mi basia mille, deinde centum, , [ 

Dein mille altera, dein secunda centum, ^ ^ 

Ay ,A ^.^;'!^'-y Deinde uBque altera mille, deinde centum. ' ^ 

10 Dein, cum milia multa fecerimus, ' ' T^ p-* 
Conturbabimus illa, ne sciamus, 
Aut nequis malus inuidere possit, 
Cum tantum sciat esse basiorum. 



.{r. 




,7 



VI. 

Flaui, delicias tuas Catullo, 
Nei sint illepidae atque inelegantes, 
Velles dicere nec tacere posses. 
Verum nescio quid febriculosi 
5 Scorti diligis: hoc pudet fateri 
Nam te non uiduas iacere noctes 
Nequiquam tacitum cubile clamat 



V 7 8q. huc respexit Martialis VI 34, 7; XI 6, 14; XII 59, 3. 
13. Priap. 52, 12; 'cum tantum sciet esse mentularum'. 



V. Unius wersMS interstitio a nn separatim tn VM (De lesbia in- 
scripserat in Ulo G, v/nde ad lesbiam fecit g; etmdem titulum praehent 
Mg) II 1 iuamus (u i. marg.) || 3 estinemus extimemus OM |i 
4 sole M I ocidere || 5 Nobiscum VM || 8 Deinde mille altera 
deinde secunda V Deinde mi ^ ^ altera da = ^ secunda gMD || 
10 Deinde VM deinde D | millia GM || 11 Conturbauimus VM | nescia- 
mus VM II 13 tantus sciat VM sciet Buechelervs mus. Bhen. XVIII 401 
ex priapeo 52, 12. 

VI. Adhaeret priori in (i. marg. signum //); in interst. unius 
uers. Ad Flauium inscrihuM gM || 1 catulo || 2 Nei Lachmannus: Ne 

VM Ni uulgo ne D || 3 Velles — posses V Velis — possis N. Heinsius 
Adu>ers. p. 634 \\ 5 hoc G: h^ (= hic) || 7 Nequid quam Ne quic- 
quam OM 



10 CATULLUS 

Sertis, Assyrio fragrans oliuo, 
Puluinusque peraeque et heic et illei 
10 Attritus tremulique quassa lecti 
Argutatio inambulatioque. 
Nam nil stupra ualet, nihil, tacere. 
Cur? non tam latera ecfututa pandas, 
Nei tu quid facias ineptiarum. 
* 15 Quare, quicquid habes boni malique, 
Dic nobis. uolo te ac tuos amores 
Ad caelum lepido uocare uersu. 



\lcd 



\ 



VII. 

Quaeris, quot mihi basiationes 
Tuae, Lesbia, sint satis superque. c« ^ ;^ \ 

Quam magnus numerus Libyssae harenae 
Lasarpiciferis iacet Cyrenis, 
5 Oraclum louis inter aestuosi ^ ct f" - c 
Et Batti ueteris sacrum sepulcrum, ^ 
^, , ^ • Aut quam sidera multa, cum tacet nox, ^ ^ 



« U .I ■ . 



8 assyrio D: asirio V a syrio M ac Syrio uulgo \ flagrans VM 

at hic at ille 
(fortasse recte) ll 9 7 ^^^ 7 i^l^ QtHL 'J h.'' (=> haec) 7 illo 0, correxi. 
et hic et illic partim, partim et hic et ille editiones || 10 cassa D (cf. 
Fleck. ann. LX 255) || 11 in ambulatioq; VM || 12 Nam inista pualet 
nich' Nam ni ista preualet nichil (nihil M) GM Nam ni stupra, 
ualet Scaliger, quem ita ut nil scriheret secutus est Hauptius. Nam mi 
stupra ualet et Anglus in Ephem. class. XXIIII p. 211 et Baehrensius 
conieceru/nt || 13 ecfiituta Lachrmnnus: 7 futura VM exfututa Itali \ 
panda VM || 14 Nei Mardlius: Nec VM Ni B. Cruarinus || 15 quid 
quid quicquid GM | babes boniq; maliq; || 17 adcelum | uersu 
gM uersum V 

VII. Interstitium u/nius uersus tn VM; Ad lesbiam inscrihuM gM || 
1 q (= quod) michi (mihi M) VM || 2 sint. OM || 3 libisse harene 

at fretis g 
lybisse arene G libisse arene M || 4 Lasarpici feris iacet ty=renis G 

at fretis 
at cyrenis g i. marg. Lasarpici fecis iaces tyrenis lasarpiciferis iacet 

tyrenis i. marg. at cyrenis M || 5 Oradum Ora dum GM |{ 6 Et beati 

at bsari 
Et beati GM Et Bati ST || 7 sydera VM 



.-v t 



VI, 8 — VIII, 19. 11 

FurtijMis hominum uident amores: 
Tam' te^basia multa baM,re 
ho Vesano satis et super CatuUo est, 
Quae nec pernumerare curiosi 
Possint nec mala fascinare lingua. ^: c^ ^ vv.^ 



/V-^ C. "- ' ^ C 



I 

I 



//- 



VIII. 

I 1 

C'-^ ■ Miser Catulle, desinas ineptire, ^ ^ 

Et quod uides perisse perditum ducas. 

Fulsere quondam candidi tibi soles, 

Cum uentitabas quo puella ducebat 
5 Amata nobis quantum amabitur nulla. 

Ibi illa multa tum iocosa fiebant, ' 

Quae tu uolebas nec puella nolebat: ^ 

Fi^lsere uere candidi tibi soles. / 1 V ^ ^ 

y| / _ Nunc iam illa non uult: tu quoque, inpote«5, woiz^. / 

' 10 JSec quae lugit sectare, nec miser uiue, . // ' 

Sed obstinata mente perfer, obdura. / / 

Vale, puella! iam CatuUus obdurat, ^' '^ ' /^^ ^' k. 

Nec te requiret nec rogabit inuitam: . 

At tu dolebis. cum rogaberis nuUa. " j 

15 Scelesta, uae te! quae tibi manet uita! 

Quis nunc te adibit? cui uideberis bella? 

Quem nunc amabis? cuius esse diceris? 

Quem basiabis? cui labella mordebis? 

At tu, CatuUe, destinatus obdura. / ^ / / 



at. basia 
9 basiei OM: basiei || 10 catulo || 11 curiosi M: euriosi V 

Vlli. Interstit. unius mrs. m VM; Ad se ipsum inscrihunt gM {| 

1 iser catule (m i. marg.) \ inaptire D || 4 Cum ita ut G e corr, 

sit I q gM: q. (= quod) V | dicebat Dcmsa filius || 6 amabiliter M || 
6 tum gM: cum V || 8 candid=i G || 9 tu quoque, impotens, noli 
Auantim impotens ne sis Scaliger: inpote impote GM || 10 Necq; 
ftigit II 14 at dolebis M || 15 uae te . quae B. Venatm': ne te q G 
ne teq; ne te que M || 16 adhibit || 18 cu labella 




CATULLUS 

vim. 






Verani, omnibus e meis amicis •, 

' Antistaii& miln milfmis trecentis, ^ ' " / ^\ 

Venistine domum.ad tuos penates 
Fratresque unanimos anumque matrem? 
5 Venisti. o mihi nffioni beati! 
Visam te ii^columem audianftque; Hiberum 
Narrantem loca, facta, nationes, 
Ut mos est tuus, applicansque coUum 
locujc^dum os. oculqsque sauiabor. 
10 qiiantuin est hominum beatiorum, 
Quid me laetius est beatiusue? 



X. 

Varus me meus ad suos amores 
Visum duxerat e foro otiosum, 
Scortilhim, ut mihi tu;ic repente uisum est, 
Non sane illepidum neque inuenustum. 
5 Huc ut uenimus, incidere nobis 
Sermones uarii, in quibus, quid esset 
lam Bithynia, quo modo se haberet, 
Ecquonam mihi profuisset aere. 



Vnn. Unius uersus interstitium in VM. Ad Verannium inscribunt 

gHL II 1 Verani Bamlerus: Veranni VM {sed eidem XII 16, 17; XXVIII 3; 

XXXXVn 3 Veranius) | e o?». || 2 Antistas VM | millibus GM || 3 ue- 

nisti ne OM || 4 unanimos anumque G. Faernus: uno animo sanamq; 

at. sanam 
uno animo suaq; matrem GM senemque 5^ || 5 nuncii V || 6 incolum 

I hyberu M || 9 oculosq; suabior VM || 11 beatiusque g 

X. Cum Vnn sine interstitio cohaeret tn VM; signum V i. marg. D '' 

meus 

1 Varius VM | me mes me meus G(M) ita ut meus suhiectum a g ex 

mens correctmn sit \\ 2 eforo OM | ociosum OM occiosum jj 3 tuc OM: 

tu G II 4 nlepidum G, u/nde illepidum corr. g || 7 lam bithinia G: lar- 

o 
•bithinia | quomo posse haberet quom posse haberet G quomodo 

at quonam 
p. h. M II 8 Ecquonam Statius: Et quoniam GM Et quoniam j 

here VM 



vnii, 1 - X, 31. 13 

Respondi id quod erat, nihil neque ipsis 
10 Nec praetoribus esse nec cohorti, 

Cur quisquam caput unctius referret, 

Praesertim quibus esset irrumator 

Praetor nec faceret pili cohortem. 

'At certe tamen' inquiunt, ^quod illic 
15 Natum dicitur esse, comparasti 

Ad lecticam hominis/ ego, ut puellae 

Unum me facerem beatiorem, 

^Non' inquam 'mihi tam fuit maligne, 

Ut, prouincia quod mala incidisset, 
20 Non possem octo homines parare rectos/ 

At mi nuUus erat neque hic neque illic, 

Practum qui ueteris pedem grabati 

In coUo sibi collocare posset. 

Hic illa, ut decuit cinaediorem, 
25 ^Quaeso' inquit 'mihi, mi Catulle, paulum 

Istos: commoda nam uolo ad Serapim 

Deferri.' ^mane' inquii puellae-, 

^stud quod modo dixeram me habere, 

Pugit me ratio: meus sodalis 
30 Cinna est Gaius; is sibi parauit. 

Verum, utrum illius an mei, quid ad me? 



9 nihil neque ipsis uulgo: neque nec in ipsis V sscr. at neque 
ipsis . nec G neque in ipsis gD neque f ipsis sscr. al nihil neq; nec i 

ipis al necq; ipis M || 10 pretoribus i. m. al nec M quaestoribus Mu- 

at nec ec 

retus II 11 referet M || 13 nec faceret 0: non faceret GM (non D) non 

faciens Gronmiius de sest. III 17 || 16 adletica OM ad letic=am G | ho- 

minis VM || 17 beatore || 21 nec hic neq; ilKc VM || 22 Fractumq; 

ueteris VM || 24 ut docuit VM | sinediorem || 25 inquid || 26 comoda 

nam commoda nam GM commodum enim Handius ohserv. p. 54 com- 

at e g 
moda: enim Burmannus ohss. misc. 5, ^ | ad serapim M ad sarapim GD 

at deferri gM 
ad serapini || 27 Deserti VM | mane inquii Statius minime inquii 

Pontanus \ mane me inqd mane me inquit GM (inquii Parthenius, 

uulgo) II 30 Cuma e grauis VM, unde Gauius Bihheckim in Fleckeis. 

afmal. 1862 p. 378 \\ 31 quid ame quid a me GM 



14 CATULLUS 

Utor tam bene quam mihi pararim. 
Sed tu insulsa male et molesta uiuis^ 
Per quam non licet esse neglegentem/ 



XI. 

Puri et Aureli, comites Catulli, 
Siue in extremos penetrabit Indos, 
Litus ut longe resonante Eoa 
Tunditur unda, 
5 Siue in Hyrcanos Arabasue molles 
Seu Sacas sagittiferosue Parthos, 
Siue quae septemgeminus colorat 

Aequora Nilus, 
Siue trans altas gradietur Alpes, 
10 Caesaris uisens monimenta magni, 
Gallicum Rhenum horribilesque ulti- 

mosque Britannos, 
Omnia haec, quaecumque feret uoluntas 
Caelitum, temptare simul parati: 
15 Pauca nuntiate meae puellae 

Non bona dicta. 
Cum suis uiuat ualeatque moechis, 
Quos simul complexa tenet trecentos 
NuUum amans uere, sed identidem omnium 
20 Ilia rumpens; 



32 quam VM quam mihi paratis Statim || 33 tulsa tu insula OK 
insulsa Itdli salsa Schraderm emend. p. 15 \ mala Guarinus \ ac s La^ih' 
inannm \ niuis || 34 negligentem VM 

XL Adhaeret priori in V; i. marg. // Og. Ad furium 7 aure- 

lium g (in margine) M || 1 penetrauit VM || 3 ut V ubi Mg plenHque \ 

coa II 5 inhircanos | arabas ue 0: arabaesque arabesque Mg 

a cc 

arabesque D || 6 Siue sagax VM sagas t seu sagax D | sagitiferos ue 

sagittiferos ue GM || 7 Siue que G: Siueq; siueq M Siue qua uulgo \ 

at nus 
septem geminus V septem geminis M || 8 epra || 9 Sui || 11 renum 

I horribilesq; V: horribile aequor Hauptim (ohserv. crit. p. 27) horri- 

biles et uel in g | ulti g: hic om. V || 12 mosque {ex ultimosque can*.) 

g: Vitimosq; horribiles ulti — mosq; M || 13 fere uoluntas VM \ 

14 tentare G || li3 nunciate G nunciare || 17 mechis VM 



X, 32 — Xn, 15. 



15 




Nec meum respeetet, ut ante, amorem, 
Qui illius culpa cecidit uelut prati 
Ultimi flos, praetereunte postquam 
Tactus aratro est. 



K 









• '. ■ ' 



.:.;r 



t. «. . ™- . . >^ 

^^ Marrucine Asini^ manu sinistra 

Non belle uteris in ioco atque uino: 
Tollis lintea neglegentiorunj^;;' >i^ '^ -- 
Hoc salsuim esse putas? fugit Jie, inepte: 
6 Quamuis isofdida res et muenusta est. ''^ 
Non credis mihi? crede Pollioni 
Fratpi, qui tu.a furta vel taleijto ^ 

2^ Mutaii uelit: est enim' Ipporum C 
Dissertus puer, ac facetiarum. 

10 Quare aut hencfecasyllabos trecentos 
Expecta, aut mihi linteum Temitte; 
Quod me noja mouet aes?imatione, 
Verum esi liineitiosyhum mei sodalis. 
Nam sudaria Saetaba ex Hibereis 

15 Miserunt mihi muneri Fabullus 



-G 



f^.\. 



■ .,.7..... 



22 Cui illius VM | cecidi Pluygersius in nouae Mnemosynae uoh I 
p. 59 II 23 postquam tactus aratro est unico uersu: in G post post- 
quam rasura est posquam tactus aratro est MD || 24 Tactus aratro 
est. Asinium ita ut actus aratrb est a corr. g sit . habuerat igitu/r G 
primitus uerba Tactus aratro est, w* 0, in fine u. 23 et in interstitio 
inscripserat: Ad Asinium 

Xn. Interstititm u/nius uersus m VM; // i. marg. ad Matrucinu 

Asinum g ad Matrucinum asinium M || 1 Matrucine VM || 2 inloco 

at loco 
in ioco OM || 3 linthea j neglegenciorum 0: negligentiorum GM |{ 

at falsum g at salsum 

4 falsu at salsu ee salsum ee falsum M || 7 Fraf | Multari 

unus ex 5 \\S uelit GM uoluit || 9 Dissertus : Disertus GM Difertus 

Passeratius \ faceciarum || 10 endeca sillabos V {coniunxerunt gM) || 

11 lintheum || 12 monet j extimatione VM || 13 Verum est nemo 

sinum (nemosinum D) GM: Veru nemo e sinu || 14 sethaba GM s; 

taba I exhiberie VM, corr. Lachmannus (ex Hiberis Italt) thessala 

at muneri 
i. marg. setaba D || 15 Mi=serunt G | numeri GM: numeri 



■\ 



16 CATULLUS 

Et Veranius: haec ainem necesse est 
Ut Veraniolum meum et Pabullum. 

j \ xin. ■ r 

l Cenabis bene, mi Fabulle, apud me 

Paucis, si tibi di fauent, diebus, 
Si tecAmi attuleris bonam atque magnam 
Cenam, non sine candida puella 
6 Et uino et sale et omnibus cacninnjg^^,^^ 
Haec si, inquam, attuleris, uenuste noster, 
Cenabis bene: nam tui CatuUi 
Plenus saccuTus est aran^arum.^ ^^.^ ' 
Sed contra accipies n\e|os amores '.:^ : ' 
10 Seu quid siiamus elegaiitiusue est: 

Nam unguentum dabo, quod meae puellae 
Donarunt Veneres Cupidinesque, 
Quod tu cum* olfacies, deos rogabis, 
Totum ut te faciant, FabuUe, nasum. 



^ 



\ 



\' 




xnn. 

Nei te plus oculis meis amarem, 
lociindissime Calue, munere isto S- ^' •*^'/- 
Odissem te odio Vatiniano: ^ 
Nam quid feci ego quidue sum locutus, 
5 Cur me tot male perderes .poetjis^?^^, , 

Xn 17. Plinius nat. hist. praef. 1: 'ille (Catullus) . . . duri- 
usculum se fecit quam uolebat existimari a Veraniolis suis et Fabul- 

lis' : cf. xxxxvn 3. 



/> 



16 hec (h') | ameni V amem M | ncce || 17 Ut] Et VK 

Xm. Interstitiwm imius uersus in VM, in quo Ad fabullum inscri- 

bu/nt gM II 1 Enabis || 2 dii V || 6 si unquam VM g 8 saculus VM j 

at quod gM 
areanearum M || 9 meos || 10 Seu qui Seu qui OM j elegan- 

ciusue V elegantius ue M 

Xllil. Interstitium uniu^ uersus in VM, in quo Ad Caluum Poetam 

inscrilmnt gM || 1 Nei Lachmannus: Ne GM E (n in mmg.) Ni uulgo :| 

3 Vaciniano OM || 4 quid ue || 5 maP malis OM 



-<< 




xn, 16 — xim, 24. 17 






tJ^ 



Isti di inala inulta dent clientiLy 

Qui tantnm tibi misit impiorum. / .\^ 



Quod si, ut suspicor, hocjiioui]^ ao repertum 

Munus dat tibi Sulla litt6rator, ^. ^" ' ^^* -^7 
10 Non est mi male, sed bene ac beate, - ^. , -% ( ; ' f^ 

Quod non dispereunt tui labores. 

Di magni, horribilem et sacrum libellum! 

Quem tu scilicet ad tuum CatuUum 

Misti, coitinuo ut die periret, , r/ / < X- '^- 

15 Satumalibus, optimo dierum! .. "^ ,^^.^.,J. - J, 
fv..^ Non non hoc tibi, salse, sic abibii: \.j,J^ i'^'^< 

Nam, si luxerit, ad librariorum ^ 

Curram scrinia, Caesios, Aquinos, 



y Sufifenum omnia colligam uenena, 

20 Ac te his suppliciis remunerabor. 
Vos hinc interea (ualete) abite 
lUuc unde malum pedem attulistis, 
._Saecli ipcommoda, pessimi poetae. 

Si qui forte mearum ineptiarum 



' V <- 



Xim 9. Martiauus Capella m 229, p. 56, 22 Eyss.: 'hoc 
etiam CatuUus quidaiB uon insuauis poeta commemorat dicens munus 
dat tibi Sylla litt^rator', unde uersum sumpsit loannes Sares- 
beriensis Metalog. I 24. 

15. Macrobiuft Satum. 11 1, 8: ^quia Saturnalibus optimo 
dierum, ut ait Veronensis poeta, nec uoluptas nobis' ectr. 



6 dii VM I dant VM || 9 sylla D si illa VM | literator VM 

10 michi male V (mihi M) || 12 Dii VM || 13 adtuum M || 14 Misisti VM 

at optimo gM 
continuo. ut die VM interpimgu/nt Q 15 opimo OM: oppinio 

at false g 
16 hoc] D h' (== haec) tibi false fit adhibit hec tibi salse sit 

at salse 
(corr, ex fit) adbibit G (abibit g) hec tibi false sit abibit M || 17 luxerit 

at. xg 
OM: luserit O || 18 Cura Cur tam OM | scrinea g scrinea M | cesios 

VM II 19 Suffenam VM || 20 Hac VM j tibi hiis supplitus (— t) rem. || 

23 Seculi VM I incomoda Seeimtur in VM sine interstitio uersus 'Si 

qui — nobis'. Seiu/nodt Au^antius \\ 24 inepciarum 

GATiTLiins ed. Baehrens. Ed. alt. 2 



1 8 CATULLUS 

25 Lectores eritis manusque uestras 
Non horrebitis admouere nobis, 



XV. 

Commendo tibi me ac meos amores, 
Aureli: ueniam peto pudentem, 
Ut, si quicquam animo tuo cupisti 
Quod castum expeteres et integellum, 
5 Conserues puerum mihi pudice, 
Non dico a populo (nihil ueremur 
Istos qui in platea modo huc modo illuc 
In re praetereunt sua occupati); 
Verum a te metuo tuoque pene 

10 Infesto pueris bonis maKsque. 

Quem tu qualubet, ut lubet, moueto 
Quantum uis, ubi erit foris, paratum: 
Hunc unum excipio, ut puto, pudenter. 
Quod si te mala mens furorque uecors 

16 In tantam impulerit, sceleste, culpam, 
Ut nostrum insidiis caput lacessas: 
A tum te miserum malique fati, 
Quem attractis pedibus patente porta 
Percurrent raphanique mugilesque! 



26 amouere 

XV. Interstitio tmim v£rms a uersu 'Non — nobis' sepa/ratwm in 

VM; Ad Aurelium inscribunt gM || 1 Comendo M mendo (L marg. 

> y 

c) I tebi M \ 2 Apudentem peto G peto pudente OM pudenter J. Maehly 

in FlecJc. ann. 1871 p. 345 \\ 5 pudicum Baehrensius || 6 nich' | uere- 

mur] post m add. i g || 8 preterunt M | occupai || 9 ate me tuo || 

10 in festo M | bonisq; malisq; VM || 11 qualubet (ubet ex corr. g) ut 

iubet G: qualibet ut at iubet qualubet •//• i. marg. •//• ut iubet M(D) 

ut lubet uulgo \ moneto || 13 buc G | pudenter prudenter G at pudenter 

at prudenter 
g pudenter M || 16 nostrum G: nostrorum OM || 17haVahgM| 

at tu gM 
tame G (tn M) tn || 18 atractis 0-^ et sic inscriptio Pompeiana 1261 



c 



Zangem. (CIL IIII) attra^tis M || 19 Pertundent J. Maehly l. l. 



xmi, 25 — xvn, 2. 19 

XVI. 

Pedicabo ego uos et irrumabo, 
Aureli patbice et cinaede Furi, 
Qui me ex uersiculis meis putastis, 
Quod sunt molliculi, parum pudicum. 
5 Nam castum esse decet pium poetam 
Ipsum, uersiculos niliil necesse est, 
Qui tum denique habent salem ac leporem, 
Si sunt molliculi ac parum pudici 
Et quod pruriat incitare possunt, 
10 Non dico pueris, sed his pilosis^ 
Qui duros nequeunt mouere lumbos. 
Vos, quod milia multa basiorum 
Legistis, ^male me marem putatis? 
Pedicabo ego uos et irrumabo. 



XVII. 

Colonia, quae cupis ponte loedere longo, 
Et salire paratum habes, sed uereris inepta 



XVI 6. Plinius, epist. IIII 14, 5: ^scimus alioqui huius opus- 
culi illam esse uerissimam legem quam Catullus expressit: nam ca- 
stum esse — et parum pudici'. — Apuleius, apol. 11: 'Catul- 
lum ita respondentem maliuolis non legistis: nam castumesse — 
necesse est — '? 



XVI. Adhaeret priori m VM K ad Aurelium et Furium D i. nmrg. ! 
1 Dedicabo VM || 2 patice et cinede VM || 3 Qui mi (me gM) ex 

tg 
VM II 4 Quod OM: Quod G | moliculli G {corr. g) || 6 uersiculo Plinii 

at tum g 
codd. Mediceus et Vaticanus \ nicli' | reccesse || 7 Qui tame G: 

at tu 
Qui tn qui tn M Qui tunc Plinii codices omnes (fortasse rectej \\ 8 

sunt Plinim: sint VM {sed eidem u. 9 possunt) || 10 hiis pillosis 1| 12 

athos atq, qui 

hos I uosq; M vosque D | quod] q; V quei Bossbachius quom 

L. Muellerus \ millia OM || 14 Dedicabo VM 

XVn. Adhaeret priori in V ; // i. marg. Interstitium u/nius uersus 

M K ad coloniam et amico D || 1 Oculo inaq; culo in aque OM 

Colonia alii legunt o Culonia D i. marg. Colonia uulgo \ loedere 

Scaliger: ledere VMD ludere uulgo 

2* 



K^J-X. .M. ^ 



Crura ponticuli axuleis stantis in rediuiuis, 
Ne supinus eat cauaque in palude recumbat: 

5 Sic tibi bonus ex tua pons libidine fiat, 
In quo uel SalisubsiKs sacra suscipiantur; 
Munus hoc milii maximi da, Colonia, risus. 
Quendam municipem meum de tuo uolo ponte 
Ire praecipitem in lutum per caputque pedesque, 

10 Verum totius ut lacus putidaeque paludis 
Liuidissima maximeque est profunda uorago. 
Insulsissimus est homo, nec sapit pueri instar 
BimuK tremula patris dormientis in uhia. 
Quoi cum sit uiridissimo nupta flore puella 

15 (Et puella tenellulo delicatior haedo, 
Adseruanda nigerrimis diligentius uuis), 
Ludere hanc sinit ut lubet nec pili facit uni, 
Nec se subleuat ex sua parte, sed uelut alnus 
In fossa Liguri iacet suppemata securi, 

20 Tantundem omnia sentiens quam si nulla sit usquam; 
Talis iste meus stupor nil uidet, nihil audit, 
Ipse qui sit, utrum sit an non sit, id quoque nescit. 
Nune eum uolo de tuo ponte mittere pronum, 



XVn 19. Festus p. 305 Muell.: ^Suppemati dicuntur quibus 
femina sunt succisa in modum suillarum pemarum .... Catullus ad 
Coloniam: In fossa ligari iacet suppernata securi'; cf. Paulus 
p. 304 Muell. 



3 axuleis Schwahius: ac sulcis VM assulis Statim \ stantis Statius: 

tantis VM | rediuius re diuinis M || 4 suppinus eat canaq; |{ 6 Sali- 

subsilis Statius: sali subsili V sali sub sali (D) i. marg. at subscili M | 

sacra suscipiant VM || 7 maximi om. i. marg. addit Gt \\ S Quedam O: 

Queda || 10 tocius | pudiceq; paludes VM || 12 Insulsi simus || 13 

himuli II 14 Quoi cum sit Scaliger: Cui iocum sit VM || 15 Et] Ut 

VM Est Lachmannus \ tenelluUo OD (i. marg.) \ dehcacior j edo 

VM II 16 Asseruanda OM | nigerimis diligentius nigerrimus M || 17 

at uim 
uni M II 18 Nec me subleuat VM | pte M | aluus || 19 superata VM ' 

21 nichil uidet nichil V {bis nihil M) || 22 qui sit V quid sit gM 1| 23 Nunc 

at huc eu 
cum uolo G Nunc uolo uolo Nuc cum uolo M nunc eum i. m. cum I 



XVII, 3 — xxn, 2. 21 

Si pote stoKdum repente exeitare uetemum 
25 Et supinum animum in graui derelinquere caeno, 
Ferream ut soleam tenaci in uoragine mula. 

XXI. 

Aureli, pater essuritionum, 
Non harum modo, sed quot aut fuerunt 
Aut sunt aut aliis erunt in annis, 
Pedicare cupis meos amores. 
5 Nec clam: nam simul es, iocaris una, 
Haerens ad latus omnia experiris. 
Frustra: nam insidias mihi instruentem 
Tangam te prior inrumatione. 
Atque id si faceres satur, tacerem: 
10 Nunc ipsum id doleo, quod essurire, 
A me me, puer et sitire discet. 
Quare desine, dum licet pudico, 
Nei finem facias, sed inrumatus. 



Sii 



.-«.'• 



A/V- 



xxn. 

Suflfenus iste, Vare, quem probe nosti, /\ / 
Homo est uenustus et dicax et urbanus, 



'f 



24 pote stolidum Victorius uar. lect XIII 11: potest (pof 0) 
c^Jidum VM | exitare VM || 26 derelinquere 0: delinquere GM ] ceno 
^TM II 26 mulla GM 

XXI. Vetustae editiones interponu/nt Priapea quaedam a V omnino 

^ltena; v/nde explicatur numerus, guem, ne confusio oriatur, cum ple- 

'^isque retinuimus, Interstitio u/nius u^ersus hoc carm^en a XVII sepa- 

"^atum in VM (m 1/ i. marg.)', Ad Aurelium inscrihunt gM || 1 essuri- 

'bionum Bergkius: exuricionum V exuritionum M || 4 Dedicare VM || 5 

liam om. G add. g | exiocaris VM || 6 Herens VM: Haeres Vossius, 

at. bis gM 
'Uulgo I experibus GM experibis || 7 instruentem VM struentem 

O. Bibheckius in Fleckeis. ann. 1862 p. 378 \\ 8 irruminatione VM || 9 id 

81] ipi V ipsi M II 10 essurire Bergkius: esuriere exurire GM || 11 a 

tne me Scaliger: Me me VM Me meus Statius Meus mi Mehager Vae 

meus Faemus Jeiunus Huschkim Mellitus Handius \\ 12 desinat VM || 

13 Nei Baehrensius: Nec V Ne M | facias finem | irruminatus sum VM 
XXTT. Adhaeret priori in V (0 // i. tnarg.); Ad Varum g war^. M 
in interstit. 



22 r ' CATULLUS 



t-K^ 



Idemque longe plurimos facit uersus. 
Puto esse ego illi milia aut decem aut plura 
5 Perscripta, nec sic ut fit in palimpseston 
Relata: cartae regiae, noui libri, 
Noui umbilici, lora rubra, membrana 
Derecta plumbo, et pumice omnia aequata. 
(jyj^x.^'^'-^ ■- Haec cum legas tu, bellus ille et urbanus 



o 



J(p Suffenus unus caprimulgus aut fossor 
'\ '^^'^^ Rursus uidetur: tantum abhorret ac mutat. il,^^J\ . - ^* 

Hoc quid putemus esse? qui modo scurra u.- > 



.ov* 



^-" 



'* '' ^ Aut siquid hac re tritius uidebatur, 

Idem infaceto est infacetior rure, _ ^ /* ' 

16 Simul poemata attigit; neque idem uinquam 
Aeque est beatus ac poema cum scribit: 
Tam gaudet in se^^mtjue se ipse miratur. 
Nimirum ideiii omnes fallimur, neque est quisquam, 
v^ ^ r^ ** Quem non in aliqua re uidere Suffenum 

20 Possis. suus cuique attributus est error; 
Sed non uidemus manticae quod in tergo est. 



.C 



.V >^^ 



XXn 18 — 20. leremias iudex de Montagnone Paduanus in com- 
pend. mor. notab. p. I libr. 3: ^Catulus c. 6 omnes fallimur — est 
error'. 

19 — 21. extant in florum moralium auctoritatum a. 1329 
Veronae scriptorum 11 c. 3: ^De errore. CatuUus ad Varum. Quem 
non — mantice quod in tergo est'. 

21. Porphyrio ad Hor. serm. 11 3, 299: 'Aesopus tradit homines 
duas manticas habere, unam ante se, aliam retro. in priorem aliena 



at itemq; g at idem 
3 Idemq; 0: Idemq; itemq; M || 4 esse ego] ego esse Dg | 

illi= G I millia GM || 5 nec sit ut VM nec sic ut g, uulgo \ palim- 

psestori Marcilius: palmisepto VM palimpsestum Heinsius || 6 carte 

regie noue libri VM nouei Lachmannus \\ 7 membrane VM corr. Auan- 

tius II 8 Derecta Statius: Detecta VM || 10 capri mulgus VM || 11 ab- 

horet II 13 hac re tristius GM ac retristi' 0; tritius Itali, uulgo. 

tersius BaeJwensius et Munro in ^Journal of Philology^ V p. 305 ita 

coniecit ut formam tertius praeferret. scitius L. Muellerus || 14 infaceto 

e infaceto rure OM in faceto e in faceto rure G || 15 attigit ut neq; 

nec idem | unquam G || 16 ac] ha VM ah g || 17 taq; M tamquam 

V (quam compendiose) \\ 18 nec e || 19 que no M | uidere om. auctor 

florum mor. auct. \\ 20 actributus M 



xxn, 3 — xxm, 20. 23 

xxni. 

Furei, cui neque seruos est neque arca 

Nec cimex neque araneus neque ignis, 

Verum est et pater et nouerca, quorum 

Dentes uel silicem comesse possunt: 
5 Est pulcre tibi cum tuo parente 

Et cum coniuge lignea parentis. 

Nec mirum: bene nam ualetis omnes, 

Pulcre concoquitis, nihil timetis, 

Non incendia, non graues ruinas, 
10 Non furta impia, non dolos ueneni, 

Non casus alios periculorum. 

Atqui corpora sicciora comu 

Aut siquid magis aridum est habetis 

Sole et frigore et essuritione. 
15 Quare non tibi sit bene ac beate? 

A te sudor abest, abest saliua, 

Mucusque et mala pituita nasi. 

Hanc ad munditiem adde mundiorem, 

Quod culus tibi purior salillo est, 
20 Nec toto decies cacas in anno, 



uitia mittimus, ideo et uidemus facile; in posteriorem nostra, quae 
abscondimus et uidere nolumus. hoc CatuUus [Hullimus', sed 'm' ex- 
puncto, Monac.] meminit: Videmus manticae quod in tergo est'. 



XXm. Adhaeret priori in V (//*. ma/rg. 0); Ad farium g marg,; 

at. seruus g 
idem M in interstitio || 1 furei M | seruos Statim: seruo G seruo 

at seruo 
seruus M | archa VM || 2 cimex neq; araneus M cimex at neq; a. cimex 

i at nec 

aial neq; a. || 7 Nec mirum G Ne mirum ne miru M || 8 pulchre 

M I nichil || 9 ruinas G: minas OM minas i. m. at ruinas L || 10 furta 

Hauptius quaest. Cat. p. 9: facta VM (facta G) fata D || 12 Aut qui 

VM I sicciora M || 13 siquid aridum magis VM || 14 essuritione Berg- 

Jcius: exuritione D esuritione GM esuricione || 15 sit 0: si GM || 16 

abest altei^um om. 0; in G prioris abest littera t ex corr. \ saluia |! 

17 Muccusue G Mu^fcusue muccus ue M | pictuita G || 18 mundic(t M)iem 

at cuius 
VM II 19 culus gM: cuius V | sal illo est M 



24 CATULLUS 

Atque id durius est faba et lapillis; 
Quod tu si manibus teras fricesque, 
Non umquam digitum inquinare possis. 
Haec tu commoda tam beata, Furi, 
25 Noli spemere nec putare parui, 
Et sestertia quae soles precari 
Centum desine: nam sat es beatus. 



xxiin. 

qui flosculus es luuentiorum, 
Non horum modo, sed quot aut fuerunt 
Aut posthac aliis erunt in annis, 
Mallem diuitias Midae dedisses 

6 Isti, quoi neque seruus est neque arca, 
Quam sic te sineres ab illo amari. 
^Quid? non est homo bellus?' inquies. est: 
Sed bello huic neque seruus est neque arca. 
Hoc tu quamlubet abice eleuaque: 

10 Nec seruum tamen ille habet neque arcam. 



XXV. 

Cinaede Thalle, moUior cuniouli capillo 



XXV 1. [Cicero ad Quintum fratrem 11 13, 4: ^Tu, quemad- 
modum me censes oportere esse et in rep. et in nostris inimicitiis. 



21 lupillis lanus Gtdielrmis in Grut Lamp. III 2, 446 || 22 terasq; 
fricesq; M || 23 unquam VM | posseis Ba^krensius posses V possis uulgo \\ 
24 Haec tua VM | comoda |{ 26 sesterciaq; sextercia que OM || 
27 satis beatus VM satis beatu's Bergkius 

XXTTTT. Adhaeret priori in VM ad amicu D i. marg. || 1 es] e VM | 

iuuenciorum |{ 2 quod VM {{ 3 post hac VM {{ 4 diuicias { Midae 

at cui 
dedisses Is. Vossiu^: mi dededisses mi dedisses 0M {{ 5 Isti qui 

at nec g at cui atneq; 

neque 0: Isti qui nec isti qui nec M { arca 0: archa 0M {{ 7 

Quid 0: Qui 0M {{ 8 archa VM {{ 9 H' (= hoc) OM: Hec { quamlubet 

at qua 
: qua lubet quamlubet M |{ 10 archam VM ^ 

XXV. Adhaeret priori in V (// O.i. marg.); Ad Tallum g marg. 

M in interstitio \\ 1 Cinede talle VM 



XXm, 21 — XXV, 13. 25 

Vel anseris meduUula uel imula oricilla 
Vel pene languido senis situque araneoso, 
Idemque Thalle turbida rapacior procella, 

6 Cum diua mulierarios ostendit oscitantes: 
Remitte pallium mihi meum, quod inuolasti, 
Sudariumque Saetabum catagraphosque Thynos, 
Inepte, quae palam soles habere tamquam auita. 
Quae nunc tuis ab unguibus reglutina et remitte, 

10 Ne laneum latusculum manusque moUicellas 
Inusta turpiter tibi flagella conscribillent, 
Et insolenter aestues, uelut minuta ma^o 
Deprensa nauis in mari uesaniente uento. 






ita et esse et fore auricula infuma scito molliorem'; cf Fr. 
Buechelerus in indice lection. hib. uniuers. Gryphiswald. a. 1868 
p. 15—17.] 



2 meduUula 0: medulla GM | imuUa | oricilla (auricilla) Sca- 

at moricilla 
liger: moricilla O moricula moricula M inula moricilla D {fortasse 

m 
ex inula oricilla ortum) || 3 aracoroso 6M at araneoso g i. m. M sscr.: 

aracoroso || 4 talle GM tale || 5 mulierarios] Hauptius: Cum diua 

at. aues ut aries i g 

mulier alios ostendet os=citantes G Cum diua ml'raries osten- 

at aues ut alios 
det (ondet) ossistantes mulier. aries ostendit oscitates M mulier aues 

i. m. at arios L. Cum diua mater alites ostendit occinentes (oscinentes 

Faernus) Auantius Cum dira maris hiems aues ost. oscitantes Bapt. 

Guarinus Cum de uia mulier aues ost. oscitantes Scaliger Cum diua 

munerarios ost. oscitantes Lachm^annus Cum luna mulierarios ost. osc. 

Heysius Cum diua muttiens aues ost. osc. Berglcius mtis. Ehen. 

XVIIII 605 Conuiua cum mero grauis se ost. oscitantem Boehmius 

quaest. Cat. p. 20 Conclaue com uicarios ost. osc. H. A. J. Munro in 

'Joumal of Philology^ V 306 \\ 7 sudarium q G | saethabum G: satha- 

at setha 
bum sathabum M seth. ex sath. cmr. D | cathagraph(f M)osq ; thinos 

VM II 8 Inepteqj VM (quae g) | tanquam G || 9 remite || 10 mol- 

licelas |{ 11 Insula VM insuta D | fragella M | conscribilent 

VM II 12 uelut inimica VM minuta D i. marg. || 13 deprensa 0: De- 

prehensa GM 



26 * CATULLUS 

XXVI. 

Furi, uillula uostra non ad austri 
Flatus opposita est neque ad fauoni 
Nec saeui boreae aut apheliotae, 
Verum ad milia quindecim et ducentos. 
5 uentum horribilem atque pestilentem! 



XXVII. 

Minister uetuli puer Falerni, 

Inger mi calices amariores, 
. Ut lex Postumiae iubet magistrae 

Ebria acina ebriosioris. 
6 At uosquo lubet hinc abite, lymphae 

Vini pernicies, et ad seueros 

Migrate; hic merus est Thyonianus. 



XXVn 2. Cf. glossa Philoxeni 'inger eLCTLQacov^ apud Lab- 
baeum p. 93b (Haupt. op. m 642). 

1 — 4. Gellius VI 20, 6: ^Catullus quoque elegantissimus poeta- 
rum in hisce uersibus: Minister uetuli — Ebriose acine ebrio- 
sioris, cum dicere ebrio [ebriosi uel hebriosi codd.] posset et quod 
erat usitatius acinum in neutro genere appellare, amans tamen hiatas 
illius Homerici suauitatem ebriam [ebriosam uel hebr. codd.] dixit 
propter insequentis a litterae concentum. qui ebriosa [ebrios uel he- 
brios codd.] autem Catullum dixisse putant aut ebrioso [ebriosos uel 
hebr. codd.] — nam id quoque temere scriptum inuenitur — in libros 
scilicet de corruptis exemplaribus factos inciderunt'. cf. disputationem 
plane egregiam M. Hauptii in ind. lect. Berol. aest. 1857 (op. H 123). 



XXVI. Adhaeret priori in V (// marg.); Ad Furium g marg.; in 
interstitio M || 1 ura 0: nostra 6M |{ 2 om. \ fauonij || 3 seue M | 
apheliote VM: Apeliotae uulgo \\ 4 millia GM || 5 horribilem G 

XXVn. Adhaeret priori in V (// marg.); Ad pincema suu g 
marg. M in interstitio \\ 1 falerui | ueatuli Gellii Bottend. || 2 Inger 
mi Gellii Bottend.: Ingermi Gellii Vatic. et Paris. Ingere mi GM In- 
geremi | cabiles amariores Gellii Bottend., qui hic desinit \\ 3 post- 
humie GM | iuuet Gellii Vatic. et Faris. \\ 4 Ebria acina Hauptius: 
Ebriose acino VM ebriose ac in Vatic, ebriose ac me Paris. Geliii, 
Ebriosa acino Guarinus Ebriosa acina Parthenius, uulgo; Ebrioso acina 
Schwabius \\ 5 Aduos ) quod iubet VM (lubet D i. m^arg.), correxit 
Al. G^arinus \ limphe V || 6 pnities M || 7 thionianus VM 



/" 



XXVI, 1 — XXVIIU, 3. 27 

xxvm. 

Pisonis comites, cohors inanis 

Aptis sarcinolis et expeditis, 

Verani optime tuque mi Fabulle, 

Quid rerum geritis? satisne cum isto 
5 Vappa frigoraque et famem tulistis? 

Ecquidnam in tabulis patet lucelli 

Expensum, ut mihi, qui meum secutus 

Praetorem refero datum lucello: 

'0 Memmi; bene me ac diu supinum 
10 Tota ista trabe lentus irrumasti'. 

Sed, quantum uideo, pari fuistis 

Casu: nam nihilo minore uerpa 

Farti estis. pete nobiles amicos! 

At uobis mala multa di deaeque 
15 Dent, obprobria Romulei Remique. 



XXVIIII. 

Quis hoc potest uidere, quis potest pati, 
Nisi impudicus et uorax et aleo, 
Mamurram habere quod Comata Gallia 



XXVnn. Suetonius lul. 73: ^CatuUum a quo sibi uersiculis de 
Mamurra perpetua stigmata imposita non dissimulauerat (Caesar), . . .' 

1. 2. Quintilianus VIIII 4, 141: ^Aspera uero et maledica, 
ut dixi, etiam in carmine iambis grassantur: Quis hoc potest — 
et aleo'. 

3sq. Plinius nat. hist. XXXVI 48: ^hic namque est Mamurra 



XXVm. Adhaeret priori in V (// marg.)\ Ad Verraniu 7 fa- 

buUu g marg. ad Verannium et FabuUum M in interstitio \\ 2 sarcinolis 

H sarcinulis V || 3 Verani GM: Vera || 4 satis ue || 6 Et quidnam 

VM I patet GM: p; || 8 reffero || 9 Ome mi 0: Omne mi GM 

Buppinu II 10 trahe GM | lentus VM: tentus Vossius \ yrrumasti 

at pari 
11 pari parum GM | fuistis M: fuisti V || 12 nichilo | uerpa D: 

at upa. t urpa at nobis gM 

uerba M urpa uerba G || 14 uobis (u ex cotr.) GM: nobis 

O I dii VM II 15 oprobria romule obprobia romulei M 

XXVnn. Adhaeret lyriori in V (// marg.); In Romulu catha- 

mitu g marg. M in interst. || 3 Nam murra VM | comota 



28 CATULLUS 

Habebat ante et ultima Britannia? 
5 Cinaede Romule; haec uidebis et feres? 
Et ille nunc superbus et superfluens 
Perambulabit omnium cubiKa 
Ut albulus columbus aut Adoneus? 
Cinaede Romule, haec uidebis et feres? 

10 Es impudicus et uorax et aleo. 
Eone nomine, imperator imice, 
Fuisti in ultima occidentis insula, 
Ut ista uostra diffututa mentula 
Ducenties comesset aut trecenties? 

15 Quid est alid sinistra liberalitas? 

Parum expatrauit an parum elluatus est? 
Patema prima lancinata sunt bona, 
Secunda praeda Pontica, inde tertia 
Hibera, quam scit amnis aurifer Tagus; 

20 Hunc Galliae timent, timet Britannia. 

Quid hunc malum fouetis? aut quid hic potest 
Nisi uncta deuorare patrimonia? 



CatuUi Veroniensis carminibus proscissus, quem, ut res est, domus ipsius 
clarius quam Catullus dixit habere quidquid habuisset Comata Gallia*. 

XXVnn 10. Cf. Sallustius Cat. Xim 2; Cicero Cat. U 10, 23. 

16. glossa Labbaei p. 69^: 'expatrauit inetiXBaBv^ 



4 ante Statim: cu te VM cum te i. m, cuncta D uncti Faemus | 
Brittania || 5 haec hec GM || post 5 add. Aldina a. 1502 u. 10 || 
7 Perambulauit VM || 8 adoneus Statius: ydoneus V idoneus M haut 
idoneus Silligim \\ 9 haec hec GM || 11 eo ne OM || 13 ura diffututa D: 
nostra difFutura VM defututa Lachniannus \\ 14 Ducencies et trecencies 
I comerset comeset G comesset M || 15 alid Auantit4fS: alit VM || 
16 partu II 17 prima Au^ntius: primu VM || 18 tercia V || 19 Libera 
Hy(ca; i corr. g)bera GM | scit 0: sit GM | amni VM | thagus GM j| 
20 Hunc gallie timet et britannie (brittanie 0) VM; guod correxi. 
hunc gallie timet et brithania D Timentque Galliae hunc, timet Bri- 
tannia Turnehus aduers. XII 1. Time Britannia, hunc timete Galliae 
Lachmannus Timete Galliae hunc, time Britannia Hauptius Timentne 
Galliae hunc, timent Britanniae L. Mmllerus Et huice Gfdlia et 
metet Britannia H. A. J. Munro || u. 21 — 24 post 10 transpomit Th, 
MofnmsenUfS hist Eom. III 318 \\ 21 hic] hic V 



xxvnn, 4 — XXX, 12. 29 

Eone nomine orbis, o piissimi 
Socer generque, perdidistis omnia? 



XXX. 

Alfene inmemor atque unanimis false sodalibus, 
lam te nil miseret, dure, tui dulcis amiculi? 

lam me prodere, iam non dubitas fallere, perfide? 
Nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent. 

5 Quae tu neglegis ac me miserum deseris in malis. 
Eheu, quid faciant, dic, homines, cuiue habeant fidem? 

Certe tute iubebas animam tradere, inique, me 
Inducens in amorem, quasi tuta omnia mi forent. 

Idem nunc retrahis te ac tua dicta omnia factaque 
10 Ventos irrita ferre ac nebulas aerias sinis. 

Si tu obKtus es, at di meminerunt, meminit Fides, 
Quae te ut paeniteat postmodo facti faciet tui. 



XXVnn 24. Vergilius epigrammate m 6: 'Ut ille uersus us- 
quequaque pertinet: Gener socerque, perdidistis omnia'. 



23 eo ne OM | orbis o piissimei Hauptim: urbis opulentissime 
(oppuletissie 0) VM imperator unice Scaliger urbis o piissime Lach- 
mamtus urbis o potissimei L. Muellems || 24 Socer generq; VM: Gener 
socerque Vergilius \ pdistis M 

XXX. Adhaeret priori in V (//0 in margine); Ad Alphenum g 

marg. M in interstitio \\ Carmen a Lachmanno in Bergkii et Caesaris 

diar. antiq, a. 1845 p. 492 in strophm hinorum uersu/um discriptum 

t 
est II 1 Alphene VM | una nimis M j salse VM || 2 n nichil 6 nihil 

M II 3 lam me prodere, iam non me dubitas VM || 4 Num Schwabius \ 

falla cu II u. 4: et 6 post 12 transposuit Lachtnannus \\ 5 que VM | 

negligis VM || 6 Oheu V o heu M | dic Pontanus: dico VM dice Ellisius 

dehinc Statius \ cui ne || 7 tu te GM | me Au^ntiics: om. VM l| 

8 quasi omnia tuta 6M quasi omnia, om. tuta, || 9 Idem 0: Inde 6 

at idem 
inde MB || 10 Vento VM | finis || 11 es ut (at D) dii VM 




30 CATDLLUS 

■ i '^ ■ ■ ' l 

>■ ....■■.„ XXXI. 

Paene insularum^ Sirmio, insularumque 
;) ! Ocelle, quascuipqiie. in liquentibus stagni 
Marique uast<y. fert titerque Neptunus: 
Quam te libenter quamque laetus inuiso, 
5 Vix mi ipse credens Thuniam atque Bithunos 
Liquisse campos et uidere te in tuto! 
quid solutis est beatius curis, 
Cum mens onus reponit ac peregrino 
Labore fessi uenimus larem ad nostrum 
10 Desideratoque acquiescimus lecto. ^ .1 . 
' [Hoc est quod unum est pro laboribiis tantis. 
Salue, o uenusta Sirmio, atque ero gaude: 
Gaudete uosque, Lydiae lacus undae: 
Eidete, quicquid est domi cachinnorum. 



xxxn. 

Amabo, mea dulcis Ipsithilla, 
Meae deliciae, mei lepores, 
lube ad te ueniam meridiatum. 
Et si iusseris illud, adiuuato, 



XXXI. Adhaeret priori in V (// i, marg.); Ad Sirmiu Insula g 

marg. Ad Syrmium insulam M in interstitio \\ 1 Pene ins. VM | Sirmio 

gM: sirinio V || 2 quascunque G || 3 neptunus M neptunnus D || 4 li- 

i at credens g 

bente VM | letus M |{ 5 m miclii M mihi M | credens OM: crederis 

G I thimia atq; bithinios (bithin=os G) V thunia atq; bithynos M, 

corr. ScMoahius. Thyniam atque Bithynos uulgo \\ 8 meus || 9 Labore 

at bero 
VM II 10 Acquiesimus || 12 hero V hero M || 13 Gaudete GM: Gaude 

Gaudente Berglcius Philol XVI 618 \ uos quoq; lidie (lydie G) laeus 

thusce 
unde VM lydie D uosque uel uos o y£l uosque o Itali; lucidae B. 

Guarinus ludiae Scaliger limpidae Auantius libuae Lachmamius in- 

citae Heysius \\ 14 ridere | cachinoru 

XXXn. Adhaeret priori in V ( // i, marg.) ; Ad Ipsicilla g marg. 

ad Ipsicillam in interst. ad Ipsicilla at Ipsicilla i. marg. M || 1 mea= 

G: meas 0- | ipi illa ipsi thila G ipsichila M Ipsitilla ? Buechelertis 

ad Petron. p. 74 \\ 2 delitie GM || 4 adiuuato VM: adiubeto Tumebus 

adu. XII 1 



fl. 



XXXI, 1 - xxxim, 9. 31 

5 Nequis liminis obseret tabellam; 
Neu tibi lubeat foras abire, 
Sed domi maneas paresque nobis 
Nouem continuas fututiones. 
Verum, siquid ages, statim iubeto: 
10 Nam pransus iaceo et satur supinus 
Pertundo tunicamque palliumque. 



xxxni. 



furum optime babieariorum 
Vibenni pater, et cinaede fiK 
(Nam dextra pater inquinatiore, 
Culo filius est uoraciore): 
5 Cur non exilium malasque in oras 
Itis? quandoquidem patris rapinae 
Notae sunt populo, et natis pilosas, 
Pili, non potes asse uenditare. 



xxxnii. 

Dianae sumus in fide 
Puellae et pueri integri: 
Dianam pieri integri 

Puellaeque canamus. 
5 Latonia^ maximi 
Magna progenies louis^ 
Quam mater prope Deliam 

Deposiuit oliuam, 
Montium domina ut fores 



5 luminis || 6 lube foras habire | libeat M |{ 8 fatuciones V 
XXXni. Adhaeret priori in YK Y ad Vibennium D || 4 uoratiore 
YH: at uolantiore g i. marg. {sscr. M) | dextra pater est uoraciore, Culo 
filius inquinatiore L. Carrio antiq. lect. J i^ || 5 horas VM || 8 non pof 
ase uendicare V non potest a se uendicare M 

XXXnn. Adhaeret priori in Y {// marg.)\ Carmen diane g 
marg, Carmen Diane in interstit. carmen Dyane i. marg. M || 1 Dyane 
O II 3 om. VM II 5 latonia || 7 delyam GM || 8 Deposuit VM, corr. 
Falladius 



32 • CATULLUS 

10 Siluarumque uirentium 
Saltuumque reconditorum 
Amniumque sonantum. 
Tu Lucina dolentibus 
luno dicta puerperis, 

15 Tu potens Triuia et notho es 
Dicta lumine Luna. 
Tu cursu, dea, menstruo 
Metiens iter annuum 
Rustica agricolae bonis 

20 Tecta frugibus exples. 
Sis quocumque tibi placet 
Sancta nomine, Romulique^ 
Antique ut solita es, bona 
Sospites ope gentem. 



XXXV. 



Poetae tenero, meo sodali 
Velim CaeciKo, papyre, dicas, 
Veronam ueniat Noui relinquens 
Comi moenia Lariumque litus: 

5 Nam quasdam uolo cogitationes 
Amici accipiat sui meique. 
Quare, si sapiet, uiam uorabit, 
Quamvis candida milies puella 
Euntem reuocet manusque collo 

10 Ambas iniciens roget morari; 



10 uirienciuin V corr. g || 11 Saltumq; recunditoru || 12 Om- 
niumq; (Onmium 6M) sonant(c 0)ium YM |{ 15 et notho es VM: at et 
noto es gM i. marg. || 17 menstrua VM || 18 Menties iter animu || 
21 Sis qcuq; tibi placet Scis quecuq; tibi placet 0M at Sis quocuq; 
tibi placet gM i. marg. seis Baehrensius || 23 Antiquei M, Klotzius 
Ancique Scaliger 

XXXV. Adhaeret priori in V ( // marg.) ; Ad Ceciliu lubet 
(iubet M) libello loqui g marg. M in interstit. || 2 occilio | papire 
VM II 4 menia= GM: uenia || 6 quosdam G; corr. g | uolo] litterae 
ultinme sscr. uirgulam g 1| 8 millies VM || 10 inities 



xxxini, 10 — XXXVI, 11. 33 

Quae nunc, si mihi uera nuntiantur, 
Illum deperit inpotente amore: 
Nam quo tempore legit incoliatam 
Dindymi dominam^ ex eo misellae 
15 Ignes interiorem edunt meduUam. 
Ignosco tibi, Sapphica puella 
Musa doctior: est enim uenuste 
Magna CaeciKo incohata mater. 



XXXVI. 



Annales Volusi, cacata carta, 
Votum soluite pro mea puella: 
Nam sanctae Veneri Cupidinicflie 
Vouit, si sibi restitutus essem 

5 Desissemque truces uibrare iambos, 
Electissima pessimi poetae 
Scripta tardipedi deo daturam 
Infelicibus ustulanda lignis; 
Et hoc p^sima se puella tiidit 

10 locose lepide uouere diuis. 
Nunc, caeruleo creata ponto, 



XXXV 12. Charisius p. 133,25 K.: 'Inpotente. CatuUus: de- 
perit inpotente amore. quod ita quoque dictum notat Plinius'. 

XXXVI 1. Seneca epist. 93, 11: ^annales Tanusii scis quam pon- 
derosi sint et quid uocentur'. 



11 mihi si M | nunciantur V || 12 inpotente amore Cha- 
risius: impotentem amorem (amore= G) V impot^tem amore M 

(impotentem D) || 13 tempore elegit (eligit 0) indotatam VM; incohatam 

Guarino dehetur || 14 Dindimi VM || 16 saphica saphyca OM || 17 do- 

cior II 18 cecilia VM j incohata OD: inchoata 6M 

XXXVI. Adliaefet priori in V; Ad lusi cacata g marg.; M in 

interstit. || 1 Anuale suo lusi cacata Annuale suo lusi cacata 6M {| 

3 sancte VM; itaque Liuineius not. 16 \\ 5 Dedissemq; VM, corr. Auan- 

e 
titis I yambos 6 || 8 ustilanda VM || 9 hpc D haec uulgo || 10 uouere se 

diuis VM II 11 o om. \ poncto punto GM 

GATULiiUS ed. Baehreni. Ed. alt. 3 



i 



34 CATULLUS 

Quae sanctum Idalium Uriosque apertos 
Quaeque Ancona Cnidumque arundinosam 
Colis quaeque Amathunta quaeque Golgos 

15 Quaeque Durrachium Hadriae tabemam^ 
Acceptum face redditumque uotum, 
Si non illepidum neque invenustum est. 
At uos interea uenite in ignem, 
Pleni ruris et inficetiarum 

20 Annales Volusi, cacata carta. 



XXXVII. 

Salax taberna uosque contubernales, 
A pileatis nona fratribus pila, 
Solis putatis esse mentulas uobis, 
SoUs licere quicquid est puellarum 
5 Confutuere et putare ceteros hircos? 
An, continenter quod sedetis insulsi 
Centum an ducenti, non putatis ausurum 
Me una ducentos irrumare sessores? 
Atqui putate: namque tofius uobis 



XXXVn 1. Atilius Fortunatianus p. 293, 2 K.: 'In lambico 
metro si paenultimam longam feceris, scazon uocatur, quem et choliam- 
bon et hipponaction uocant, ut: salax — contubernales'. 



at y dalium at uriosq ; g 
12 adalium utriosq; G: adalium uriosq; OM at ydaliu H 

marg. \ portus N, Heinsius adu. 642; Surosque apertos Vossius || 13 an- 

cora M | gnidumq; VM | harund. GM || 14 Colisq; amathunta (-thunta 

-tunta M) queq; (q; 0) alcos VM; Golgos cwr. Auantius \\ 15 dura- 

at uenire 
chium VM II 18 intereo | uenite M || 19 turis et inficec(t M)iaru VM; 

ruris ew. Palladius \\ 20 Annuale suo lusi G Anuale suo lusic 

A nnuale suo lusicacata M 

XXXVn. Adhaeret priori in V (//0 marg.); Ad contubemales M 

in interstit. g marg. \\ 1 uoxq; || 2 pilleatis pil^eatis GM | non 

afratribus VM || 3 mentualas || 6 Confutere V; idem ex concutere corr. 

M confutu re D j coeteros M | hyrcos VM || 9 At qui VM | iamque 
Handius ohseru. 88 \ tocius V totius gM ■ 



XXXVI, 12 — xxxvin, 4. 35 

10 Frontem tabernae sopionibus scribam. 
Puella nam mi, quae meo sinu fugit, 
Amata tantum quantum amabitur nulla, 
Pro qua mihi sunt magna bella pugnata^ 
Consedit istic. hanc boni beatique 

15 Omnes amatis, et quidem, quod indignum est, 
Omnes pusilli et semitarii moechi; 
Tu praeter omnes une de capillatis, 
Cuniculosae Celtiberiae fili 
Egnati, opaca quem bonum facit barba 

20 Et dens Hibera defricatus urina. 




XXXVIII. 

Malest, Comifici, tuo Catullo, 

Malest me hercule et laboriose, 

Et magis magis in dies et horas/ 

Quem tu, quod minimum facillimumque est 




XXXVn 17. 18. Priscianus I p. 188, 21 H.: 'Unus quia de 
nocatiuo quidam dubitant, Caper, doctissimus antiquitatis perscrutator, 
ostendit hoc usum Catullum et.Plautum. Catullus: Tu prae£er — 
Celtiberiae fili'. — idem ibid. p. 305, 8: 'o filie et o fili . Livius 
. . . filie. CatuUus autem: Tu praeter — fili'. 



10 sopionibus VM Vossius. scipionibus iiel scorpionibus g; 

scriptionibus Marcilim titionibus Scioppius ueris. p. 118. scopionibus 

Heinsius ad Bu/rmanni Petron. p. 101 || 11 nam mi Heinsius: nam me 

VM namque Auantius || 12 amabiliter M |{ 13 q || 14 Comsedit '! 

16 pussilli I semitani | moechi mechi OM || inter 16 et 17 Ad 

Egnatium hahent gM marg., nullo tamen in V interstitio; // marg. 

at uno g 
Interstitium cwin eodem tituh m Mg || 17 une Priscianus 0: une G 

at une 
uno M II 18 Celtiberose (ml — sae) Priscianus utroque loco Cuniculose 

VM Cuniculosae Prisciani cod. Colon. 202, olim Darmstad.^, s. XI, 

posteriore loco (cf. Haupt. in Herm. I 45); uulgo Celtis perosae Vos- 

sius I Celbiberie 0: celtiberi OM || 19 opacha || 20 Et dens G: E dens 

X Tl 

et deus M | hybera M | un^^a M 

XXXVlll. Adhaeret priori in VM (// marg.) Y epigramma D 
marg. \\ 1 Male est si camifici VM || 2 Male sime hercule V male est si 
me MD ei et Lachmannus et est Silligius \\ 4 facilimumq; 

3* 



36 CATULLUS 

5 Qua solatiis es allocutione? 
Irascor tibi. sic meos amores? . ( .- 
Paulum quid lubet allocutionis, J (-^^ 

Maestius lacrimis Simonideis. 



XXXVIIII. 



Egnatius, quod candidos habet dentes, 
Renidet usque quaque. sei ad rei uentum est 
Subsellium, cum orator excitat fletum, 
Renidet ille. si ad pii rogum fiH 
5 Lugetur, orba cum flet unicum mater, 
Renidet ille. quicquid est, ubicumque est, 
Quodcumque agit, renidet. hunc habet morbum 
Neque elegantem, ut arbitror^ neque urbanum. 
Quare monendum est te mihi, bone Egnati. 
10 Si urbanus esses aut Sabinus aut Tiburs 
Aut fartus Umber aut obesus Etruscus 
Aut Lanuuinus ater atque dentatus 



XXXYIin 11. Glossae Vaticanae in A. Maii Class. Auct. Vn p. 574»: 
^pinguis, grassus. nam obesus plus est quam pinguis. Catullus ait: 
aut pinguis ubera aut obesus et prossus'. et similia in glossariis 
P. Danielis et monasterii uindocinensis legisse se testantur Scaliger 
et Turnebus. Cf. et glossarium Salomonis fol. 41 et 143 ed. princ. 



5 et 1 alocuc. || 8 symonideis GM 

XXXVnn. Adhaeret priori in VM || 1 Egnacius et candides j 

at sei 
2 sei 0: seu 6 seu M {| 3 Subscellum Subsellum 0M subselium 

Baehrensius \ cum excitat orator flet^m VM, corr. Auantius || 4 si ad 

pii regum filii. at . impii 6M si ad^imp^ regum filij || 5 lugetur or- 

bicum II 6 ubicunq; G || 9 te addidi post est: Spengelius lect. p. 121 

addit ante est; orn. VM || 10 tyburs M || 11 fartus B. Venator: parcus 

VM porcus Scaliger pastus Vossiu^ pinguis glossae Vaticanae, unde 

crassus G. Loewe in Bitschelii actis soc. Lips. II 476 \ ubera aut glossae 

at etruscus 
Vatic. I etruscus (e in rasura) G et (7) truscus et truscus M et 

prossus glossae Vaticanae || 12 lamiuinus VM lanuinus g, L. Mmllerus 

de re metr. p. 252 



xxxvm, 6 — XXXX, 8. 37 

Aut Transpadanus, ut meos quoque attingam, 
Aut qui lubet, qui puriter lauit dentes: 

15 Tamen renidere usque quaque te nollem; 
Nam risu inepto res ineptior nulla est. 
Nunc Celtiber es: Celtiberia in terra, 
Quod quisque minxit, hoc sibi solet mane 
Dentem atque russam defricare gingiuam, 

20 Ut quo iste uoster expolitior dens est, 
Hoc te amplius bibisse praedicet loti. 



xxxx. 

Quaenam te mala mens, miselle Rauide, 
Agit praecipitem in meos iambos? 
Quis deus tibi non bene aduocatus 
Vecordem parat excitare rixam? 
5 An ut peruenias in ora uulgi? 
Quid uis? qua lubet esse notus optas? 
Eris, quandoquidem meos amores 
Cum longa uoluisti amare poena. 



XXXVilll 16. leremias iudex de Montagnone Paduanus compend. 
moral. notab. p. mi libr. mi: 'Catulus c. 6 risu — nulla est'. — 
Petrarca de remediis utriusque fortunae praef. libr. 11 p. 104 ed. 
Basil.: 'stultorum risus, quo inepto res ineptior nulla est, ut 
Catullus ait'. 

19. Apuleius Apol. 6: 'nisi forte in eo reprehendendus sum 
quod Calpumiano puluiusculum ex Arabicis frugibus miserim, quem 
multo aequius erat spurcissimo ritu Hiberorum, ut ait Catullus, sua 
eibi urina: dentem — pumicare gingiuam'. 



13 ut] aut VM II 14 pariter i. marg. at puriter M || 15 q ; || 16 risti 

O 11 17 es Gomadmus de Allio: om. VM || 18 quique mixit h. s. s. lane || 

19 russam Apuleius: rusam VM | pumicare Apuleius \\ 20 uoster scripsi: 

at ti 
uester 0M ni: | expoli-ior g: expolitor V expolitor M | deus || 21 loti 

Semh. Pisanus: lotus VM 

XXXX. Adhaeret priori in V (//0 marg.)] Ad Rauidu gM marg. 

ad Rauidium M in interstit. || 3 dens V deus gM | a,yUOcatus gM: auo- 
catus V II 5 perueniamus inora (hora 0) VM || 6 Quid nis || 8 pena 0: 
poema 0M at pena gM m^xrg. 



38 CATULLUS 

XXXXI. 

Anne saaia puella defatuta? 
Tota milia me decem poposcit, 
Ista turpiculo puella naso, 
Decoctoris amica Formiani. 
5 Propinqui, quibus est puella curae, 
Amicos medicosque conuocate: 
Non est sana puella. nec rogate, 
Qualis sit; solide est imaginosa. 



XXXXII. 

Adeste, hendecasyllabi, quot estis 
Omnes undique, quotquot estis omnes. 
locum me putat esse moecha turpis 
Et negat mihi uostra reddituram 
5 Pugillaria, si pati potestis. 
Persequamur eam, et reflagitemus. 
Quae sit quaeritis? illa quam uidetis 



XXXXI 8. Gloss. Labb. p. 87<^: 'imaginosus fiytovmSris' ; cf. 
Haupt. op. m 642. 

XXXXn 6. Charisius p. 97, 10 K.: 'Hos pugillares et masculino 
genere et semper pluraliter dicas, sicut Asinius in Valermw, quia 
pugillus est qui plures tabellas continet in seriem sutas. at tamen 
haec pugillaria saepius neutraliter dicit idem Catullus in hendeca- 
syllabis' [Tatulus in indecasyllabis' Neap.]. 



XXXXI. Adhaeret pi'iori m VM K D marg. \\ 1 Anne sana Canrad, 
de Allio: Amean . a . puella Ame an apuella GM Ametina Hauptius 
in edit. altera Anniana Schwahius \ defutura M diffututa B. Guarinus i| 

• 

2 millia 6M | popossit || 4 form ani (m ex n con'. g) 6M: fomiani 

II 5 puelle cure V puella cure M || 6 conuocare VM || 7 rogare VM | 

solet . et VM ita interpwngentes ; solet haec Itali solet: en imaginosam 

Doeringius solide est imaginosa Hauptius solet esse imaginosa Schwa- 

bius I ymaginosum V imaginosum M 

at iocmngM 
XXXXn. Adhaeret priori m VM || 1 endecha sillabiVM |[ 3 Locum 

6M: Locum | mecha 6M meca || 4 ura uestra 6M nostra uulgo \ 

at illa 
7 illa 0: iUam 6 illam M 



xxxxi, 1 — xxxxm, 6. 89 

Turpe incedere, mimice ac moleste 

Ridentem catuli ore Gallicani. 
10 Circumsistite eam, et reflagitate: 

^Moecha putida, redde codicillos, 

Redde, putida moecha, codicillos'. 

Non assis facis? o lutum, lupanar, 

Aut si perditius potes quid esse. 
15 Sed non est tamen hoc satis putandum. 

Quod si non aliud potest, ruborem 

Ferreo canis exprimamus ore. 

Conclamate iterum altiore uoce: 

'Moecha putida, redde codicillos, 
20 Redde, putida moecha, codicillos'. 

Sed nil proficimus, nihil mouetur. 

Mutanda est ratio modusque nobis, 

Siquid proficere amplius potestis: 

Tudica et proba, redde codicillos'. 



XXXXIII. 



Salue, nec minimo puella naso 
Nec bello pede nec nigris ocellis 
Nec longis digitis nec ore sicco 
Nec sane nimis elegante lingua, 
5 Decoctoris amica Formiani. 
Ten prouincia narrat esse bellam? 



8 mimice Turnehus adu. XVm 15: mirmice VM || 9 catulli VM 

11 Mecha GM Meca || 12 mecha GM moeca (sic) \\ 13 o lutum lu- 

panim U£l o lutum o lupanar Statius \\ 14 perdicius | potes VM: 

potest 5 uulgo \\ 16 al=iud G || 17 Ferre ocanis (o c ex corr) G: Ferre 

at fef o 
ocanis ferrei o canis M || 18 alciore || 19 . 20 Mecha GM meca 

O II 21 nich' proficimus n nichil proficimus nil^^ (1 ex corr.; 
nihil M utroque loco) G || 22 racio G | nobis VM: uobis g uulgo || 23 po- 
testis] uoletis J. Maehly l. l. putatis Schwabius \ post 23 Westphalius 
uu. 16 et 17 ponit quo si scribens 

XXXXin. Adhaeret priori inYVL V de amica formiani D marg. 
2 ocelis G corr. g 



40 CATULLUS 



1 

\ 

<. 



Tecum Lesbia nostra comparatur? 
saeclum insapiens et infacetum! 




XXXXIIII. 

funde noster, seu Sabine seu Tiburs i 
(Nam te esse Tiburtem autumant, quibus non est 
Cordi Catullum laedere: at quibus cordi est, 
Quouis Sabinum pignore esse contendunt); 

6 Sed seu Sabine siue uerius Tiburs, 
Fui libenter in tua suburbana 
Villa malamque pectore expuli tussim, 
Non inmerenti quam mihi meus uenter, 
Dum sumptuosas appeto, dedit, cenas. '"' 

10 Nam, Sestianus dum uolo esse conuiua, * .. . ' 
Orationem in Antium petitorem ^' '- ' 
Plenam ueneni et pestilentiae legi. 
Hic me grauido frigida et frequens tussis 
Quassauit usque dum in tuum sinum fugi 

15 Et me recuraui otioque et urtica. : 
Quare refectus maximas tibi grates 
Ago, meum quod non es ulta peccatum. 
Nec deprecor iam, si nefaria scripta "T^ 
Sesti recepso, quin grauediuem et tussim 



7 copantur || 8 seclum gM: sedum V | in sapiens atq; in 
facetum (s atq; ex corr.) GM 

XXXXnn. Adhaeret priori in VM ad fundum D marg. || 2 cu 
quibus G, cu del. g || 4 pignoris VM pignore g uulgo || 7 Villa aliamq; 
VM I expuli tussim Auantius: expuls' sim VM expui tussim Scaliger \ 

i 

8 meus uenter Faernus apud Statium: mes utur mens uertur GM !| 
10 festianus | in conuiua littera a ex corr. in G || 11 Oratione mi- 
nantiu petitore V (corr. Statius): Oratione minantium petitorum gM ll 
12 pestilete || 13 K (== hoc) Hic GM || 15 otioq; M: ocioq; V 
ocymoque B. Pisanus \\ 17 ulta VM; ulte Faernus ultu' Muretus \\ 
18 nefaria ex necaria corr. M || 19 Sestire cepso VM, corr. Palladius \ 
qui grauedinem VM 



XXXXIII, 7 — XXXXV, 18. 41 

20 Non mi, sed ipsi Sestio ferat frigus, 

Qui tunc uocai^ me, cum malum librum legi. 



r 




J-CL^ 



xxxxv. 



Acmen Septumius suos amores 
^. Tenens in gremio 'mea' inquit ^Acme, 
^^ (L<^,'Cu^ ^'^Ni te perdite amo atque amare porro ^ - - '^ ' 

Omnes sum assidue paratus annos 



/ 



. 1 ■ >« 



5, Quantum qui pote plurimum perire, ^^^l , j cd / < . V^^^ 
-/ '. -''^^ Solus in Libya Indiaque tosta ^ ' / , », t »' r 
Caesio ueniam obuius leoni'. 
Hoc ut dixit, Amor, sinistra ut ante, 
Dextra stemuit approbationem. &' ' "' ' '^ 7 

10 At Acme leuiter caput reflectens 

Et dulcis pueri ebrios ocellos 

IUo purpureo ore sauiata 

*Sic' inquit, ^mea uita Septumille, ^^ '' ' ' ^^^ - 

Huic uni domino usque seruiamus, 
15 Ut multo mihi maior acriorque 

Ignis mollibus ardet in meduUis'. ^^ ^^^ 

Hoc ut dixit, Amor, sinistra ut ante, 

Dextra stemuit approbationem. 



i 

20 Non m (michi G mihi M) V | sectio VM at sestio VL marg. 
21 Qui= G I tuc VM {in G ex nuc uel huc corr.): tum Hauptim \ 
mecu I legi Lachnumnus : legit VM (leg' 0) 

XXXXV. Adhaeret priori in VM de Septimio D marg. \\ 1 Ac 

men VM agmen D | Septumios et u, 23 Septumio Spengel. (cf. u. 21): 

septimios septimos GM 1| 2 inquid | ac me VM agme D || 3 perditi 

VM I amore Froehlichius || 4 mens || 5 qui potest VM || G libia 

VM I Indiaue L. Muellerus \\ 7 Cesio VM || 8 sinistra (sinisf 0) ut ante 

VM. Scaliger Hoc ut dixit amans, Amor sinistra, Vossius sinister ante 

coniecerunt \\ 9 Dextra (dext"' 0) — approbatione (aj^pbatoe 0) 

VM, corr. Scaliger \\ 10 Ad hac me V (agme D) Ad hac me gM || 

at septimielle 
12 saniata VM || 13 inquid | septinuUe V septimuUe ACL septinulle 

X II 14 uni; i coir. g || 17 sinistrauit ante VM || 18 Dextram VM | ap- 

probacione 




>..> 



42 CATULLUS 

Nunc ab auspicio bono profecti 

20 Mutuis animis amant amantur. 
Unam Septumius misejlus Acmen 
Mauult quam Syriaa Britanniasque: 
Uno in Septumio fidelis Acme J/' 

Ci.^ ^ j Facit delicias libidinisque. jy^-'"^ "^' ^ 

25 Quis uUos homines beatiores 

Vidit, quis Venerem auspicatiorem? 

lam uer egelidos refert te^ores, 
lam caeli furor aequinoctialis 
locundis zephyri silescit aureis. 
Linquantur Phrygii, CatuUe, campj, 
5 Nicaeaeque ager uber aestuosae: ^ ■: ^^ 
Ad claras Asiae uolemus urbes.|^u t^^^-^ 
lam mens praetrepidans auet uagari, ^ 
lam laeti studio pedes uigescunt. C ^^ ^^ /; 
dulces comitum ualete coetus, 
10 Longe quos simul a domo profectos 
Diuersae u^riae upe reportant. 

XXXXVII. 

Porci et Socration, duae sinistrae 
Pisonis, scabies famesque mundi: 



./ 



r<' 



\ /- 



XXXXVI 7. Persius 11 54: 'praetrepidum cor.' — Paulinus 
VI 486: 'praetrepida — dextra' (cf. 496: 'ignis praetrepidans'). 



19 auspitio GM || 21 Septumius VM | agmen VMD || 22 siriasq; 
syriasq; GM | britaniasq; || 23 septimio VM | ac me VM agme D 
24 delitias GM || 26 auspicaciorem OM 

XXXXVI. Adhaeret priori in VM ? D inarg. || 1 uere gelidos 
VM II 2 equi noctial' || 3 cephiri silesit zephiri M || 4 Liquantur 
OD I phrygii M: frigii V | catule || 5 Niceeq; (nicceq; M) ager ruber 
estuore VM || 6 asye G || 7 praetepidans || 8 et iam M | leti V || 9 c§tus 
g cetus V II 10 quo V quoq; M || 11 diuersae uariae D Diuerse uarie 
VM diuerse uariae Scaliger Diuersae uarie Chiarmys 

XXXXVn. Adhaeret priori tn VM K D marg. \\ 2 munde Fr. 
Buechelerus in coniectaneis latinis p. 9 



\ 



xxxxv, 19 — xxxxvnii, 5. 43 \ 

Vos Veraniolo meo et Fabullo 
Verpus praeposuit Priapus ille? 
5 Vos conuiuia lauta sumptuose 
De die facitis? mei sodales 
Quaerunt in triuio uocationes? 



XXXXVIII. 

Mellitos oculos tuos, luuenti, 
Siquis me sinat usque basiare, 
Usque ad milia basiem trecenta; 
Nec umquam uidear satur futurus, 
5 Non si densior aridis aristis 
Sit nostrae seges osculationis. 



XXXXVIIII. 

Disertissime Romuli nepotum, 
Quot sunt quotque fuere, Marce TuUi, 
Quotque post aliis erunt in annis, 
Gratias tibi maximas CatuUus 
5 Agit, pessimus omnium poeta, 



XXXXVnn 1. Petrarca in epistula ad Colam di Rienzi data 
a. 1347: 'uidi haesitantes an res tuas an uerba potissime mirarentur 
nec abnuentes quin libertatis beneficio Brutum, eloquio Ciceronem di- 
cerent, ad quem Catullus Veronensis ait Disertissime etc' 



4 proposuit VM II 7 uocatoes 

XXXXVm. Adhaeret priori in VM K D marg. || 1 inuenti OM 

in uenti G || 3 millia GM || 4 Nec numquam VM fortasse recfe (cf, 

LXXVE 3; LXXXVII 3). Nec mi unquam Statius \ uidear satur B. 

cor est 
Guarinus: inde corsater VM | nec unrj inde tot satur ^ futurum 

i. marg. ero satur futurus D || 5 Africis aristis Marklandus ep. crit. ad 

Fra. Hare p. 156 \\ 6 Sit= (t corr. g) G Sint 

XXXXVnn. Unius u^rsus interstitium in V ' ( // marg.) ; Ad 

Ciceronem {corr. ex M. TuUium) inscribit g ad Ciceronem in interstit. 



Bomulu i. marg. M || 2 marce G M* || 4 Gracias 



CATULLUS 



Tanto pessimus omnium poeta 
Quanto tu optimus omnium patronus. 









-t^ L. 

. , .^^^*liestemo, Licini, die otiosi 

/:^ lyiultum lusimus in meis tabellis, 
y f, ' f '^ Ut conuenerat esse delicatos. 
\^\\ Scribens uersiculos uterque nostrum 

5 Loedebat numero modo hoc modo illoc, 
Reddens mutua per iocum atque uinum. 

Licensus, Licini, facetiisque/ 
Ut nec me miser^m cibuef^^ iuuaret, 
10 Nec somnus tiS^geret quiete ocellos, 
Sed toto indomitus furore lecto '-^ 



\ 



1 



^^'"['^ ' '. ^ Atque illinc abii tuo lepore / J^^-vv^ 



■-» ■? 



\ ■ ;...• 

^LA ' . '' Versarer cupiens uidere lucem, 

Ut tecum loquerer simulque ut essem. 
At defessa labore membra postquam 
15 Semimortua lectulo iacghant, /^ ^5 • ^ ^^ 
HoC; iocunde, tibi poema feci, ^ 
Ex quo perspiceres meum dolorem. ^ . 

Nunc audax caue sis, precesque nostras, ^ 
Oramus, caue d^puas, ocelle, 
20 Ne poenas Nemesis reposcat a te. 
Est uemens dea: laedere hanc caueto. 



^ « 



xi '^ 



7 patronum G 

L. TJnius tterstis iwterstitium in V (// rmrg.)\ Ad lucinium g 

inscrihit; idem M in interstit. et i. inarg.; ad licinium s jplerique || 1 lu- 

cini D I ociosi VM || 2 inuicem hbellis Sabellicus in tueis tabellis 

at le 
Schwabius perprobabiliter || 5 ludebat M | illos || 7 abiit tuo VM ' 

8 lacini faceti tuiq; VM (lucini Dg) || 10 sonmos V sompnos M || 12 Ver- 

saretur VM || 13 simuliq; u essem simulq; ut omnem O at essem g 

at^sse 
marg. simulq; ut omne M || 14 at M: Ad V | posquam M {| 18 caue sis] 

caueris VM | pcepsq; || 19 ocello VM || 20 penas ne messis VM 

respQscat reponat M | ate VM || 21 uehemens VM, corr. Statius 



XXXXVmi, 6 — LI, 16. 45 



LI. \ 



llle mi par esse deo uidetur, 
lUe; si fas est, superare diuos, 
Qui sedens aduersus identidem te 
' Spectat et audit 
5 Dulce ridentem, misero quod omnis 
Eripit sensus mihi: nam simul te, 
Lesbia, aspexi, niliil est super mi 



U l 



Lingua sed torpet, tenuis sub artus 
10 Flamma demanat, sonitu suopte 
Tintinant aures, gemina teguntur 

Lu^ina-jftoete. - -- 

OtinTSpCatulle, tibi molestum est: 
Otio exultas nimiumque gestis. 
15 Otium et reges prius et beatas 

Perdidit urbes. 




apud Lo nginum rln nnTrtliTn c. 10 extanti 
(fr. 2 B.) conlltiisum enl ILa Ut laulum Lres priores illius strophae ex- 
pressae sint; cf. Lachmannus ad Frankii fastos Horat. p. 237. 

11. Grloss.Labb.p.lSS»: 'tintino dXaXafco' (cf. Hauptiiop.III 642). 

15 sq. leremias iudex de Montagnone Paduanus compend. 
moral. notabil. p. HI libr. IIII: ^Catulus c, 5 Ocium et reges prius 
et beatas perodit (reddidit) urbes'. 



LI. Unit^ tiersm interstitium inYVL (// marg.y^ Ad Lesbiam g 

. . 1 . 

inscribit; idem M m^rg. \\ 1 mi=^ {corr. ex michi g) impar G m impar 

mihi impar M || 3 te om. VM; add. g || 4 Spe= = ctat (Spe ex corr.) g: 

at q 
Te spectat VM || 5 miseroq (= quod) g: miseroq; V miseroq; M || 7 

nich' II .8 nulla lacuna in YIH uoce locuta D Quod loquar amens 

Parthenius uocis in ore Doeringius gutture uocis Westphalim || 10 Fla- 

mina VM | a dltera in demanat ex corr. in G || 11 Tintinat GM: Tin- 

tiat I gemina VM: geminae Schraderus gemina et Spengelius lect. 113 1| 

12 Limina GM || 13 — 16 alii ah interpolatm'e adiectos, alii noui carminis 

initium, alii denique proprium carmen autumant; at cf. Westphalius 

p. 48 II 13 Ocium V | catuUi GM catuli || 14 Ocio et 15 Ocium V 

(16 corr. ex otium g) 



46 CATULLUS 

LII. 

Quid est, Catulle? quid moraris emori? 
Sella in curuli struma Nonius sedet, 
Per consulatum perierat Vatinius: 
Quid est, Catulle? quid moraris emori? 



n ''! ' Lin. 



ii 



yr?- 



Risi nescio quem n^odo e corona, '[ 

Qui, cum mirifipe^atiiliana 
Meus criming^^aluos expKcasset, 
Admirans ait haec manusque tollens: 
5 'Di magni, salaputtium disertumr ^^ 



/ ' 



> 



^-<^ c C^^^- 



Ln 2. Plinius nat. hist. XXXVII 81: 'extat hodieque huius ge- 
neris gemma, propter quam ab Antonio proscriptus est Nonius sena- 
tor, filius strumae Itonii eius quem Catullus poeta in sella curuli 
uisum indigne tulit'. — Boethius de consol. phil. m 4: 'quo fit ut 
indignemur eas saepe nequissimis hominibus contigisse; unde Catullus 
iicet in curuli Nonium sedentem strumam appellat'. — Marius Vic- 
torinus p. 136, 19 K.: 'erit in exemplo uersus hic: sella — sedet'; 
cf. 136,23; 137,1. — Caesius Bassus p. 257, 7 K.: ^cuius exem- 
plum: sella — sedet'. 

Lni 5. Seneca controu. VII 4 (19) p. 332 Kiessl.: 'erat enim 
(Caluus) paruolus statura, propter quod etiam Catullus in hendecasyl- 
labis uocat illum salaputtium disertum'. 



Ln. Interstitium wnim uersm in VM (//0 marg.); In Nouium 
gM inscrihvM || 1 moraris mori VM || 2 curulu {siue ex curuUi sitte 
ex curulei archetypi) \ struma V Caesius Bassm: Struma uulgo strofa 
Marius Victorinus (uide Keilii adnot. crit.) \ Nonius idem ceteriqtse 
testes: nouius VM || 3 uacinius OM || 4 mori VM 

Lin. Adhaeret priori in VM || 1 Nisi | quem OM: q | et 

VM II 2 tum I uaciniana GM || 3 Meos — caluos VM | crimina 0: 

at carmina g 

crimina G carmina M | explicaset || 4 Amirans Adioirans GM | 

at manius 
manusq; M || inter 4 e^ 5 g marg. adscribit de octonis capite, mUlo 

tamen in V interstitio (//0 marg.)-, idem M in interstit. et i. marg. (de 

Otonis uel Othonis capite 5) || 5 Dii VM | salaputtium disertum Seneca^ 

at salapputiu 
codd. apud Kiesslingium: salapantium desertum V salapantiu desertum 

u 
M (salapantium D) 



LH, 1 — LV, 6. 47 

LIIII. 

Otonis caput oppido pusillum, 
fEt eri rustica semilauta crura, 
Subtile et leue peditum Libonis, 
Si non omnia, displicere uellem 

5 Tibi et Fuficio, seni recocto: 
Irascere iterum meis iambis 
Inmerentibus, unice imperator. 

LV. 

Oramus, si forte non molestum est, 
Demonstres, ubi sint tuae tenebrae. 
Te campo quaesiuimus minore, 
Te in circo, te in omnibus libellis, 

6 Te in templo summi louis sacrato. 
In Magni simul ambulatione 



Lini 5. ^glossarium interpretatur aitscpd^ov ysQovTa, cum hunc 
locum in animo haberet' Scaliger. 

7. gloss. Labb. p. 87'^: 'immerentibus &va^Loi,s' (cf. Hauptii 
op. UI 642). 



Lnn. Adhaeret prior^ mYVL. hoc carmen cwm Scaliger aliique pro 
uno indiuisoque habeant, alii uarie Hacv/nis instruxerunt^ ueluti Lach- 
man/nus post u. S et 6 hiare carmen significauit, L. Musllerus post 
u. 1, 3, 5 II 1 Otonis VM: Octonis uel Othonis (ita uulgo) g | capud | 
apido o=pido G opido M | est pus(ss 0)illu VM || inter u. 1 et 2 hi 
d/uo in V leguMu/r uersus: Hoc [h' = haec 0] iocunde tibi poema feci 
Exquo perspiceres meum dolorem, repetiti scilicet eaj L 16, 17 || 2 Et 

eri V Et y^eri gM Heri Muretus Vetti Vossius Neri L. Musllerus Afri 

Baehrensvus Et, trirustice, semil. H. A. J. Mmwo in ^Jomnal qf Philo- 

logy^ V 303 \ rustice V Rustice Statius \ cruta || 5 Fuficio Hauptius: 

at p g 
sufficio VM Fuffitio Scaliger \ seniore cocto seniore cocto G seniore 

copto M II inter u. 6 et Q In Camerium habet g marg., mUlo in V inte^'- 

stitio (//0 marg.)\ item g plerique; M in interstit. et i. marg. || 7 Im- 

merentibus OM 

LV. Adhaeret priori in VM || 1 non molestus es VM || 2 demostres 

B I tuae latebrae Palladius \\ 3 Te campo quaesiuimus in minore VM 

Te c. quaesiuimus minore Scaliger Te in c. quaes. minore Silligius \\ 

atingM 
4 id circo GM id circo 



48 CATULLUS 

Femellas omnes, amice, prendi, 

Quas uultu uidi tamen serenas. 

A vel te sic ipse flagitabam: 
10 ^Camerium mihi, pessimae puellae!' 

Quaedam inquit nudum reduc f 

*Em hic in roseis latet papillis'. 

Sed te iam ferre Herculei labos est! 

Tanto ten fastu negas, amice? 
15 Dic nobis ubi sis futurus, ede 

Audacter, committe, crede lucei. 

Num te lacteolae tenent puellae? 

Si linguam clauso tenes in ore, 

Fructus proicies amoris omnes: 
20 Verbosa gaudet Venus loquella.* 

Vel si uis, licet obseres palatum, 

Dum uostri sim particeps amoris. 



LVI. 

rem ridiculam, Cato, et iocosam 
Dignamque auribus et tuo cachinno. 
Ride, quicquid amas, Cato, Catullum: 
Res est ridicula et nimis*iocosa. 
5 Deprendi modo pupulum puellae 
Trusantem: hunc ego^ si placet Dionae, 
Pro telo rigida mea cecidi. 



7 prendi 0: prehendi GM || 8 serena VM, serenas (D) iiel sereno 

g II 9 A uelte VM || 11 Quedam 0: Quendam GM | inquid | nudum 

sinum reducens Auantius \ recludens Biesim 1| 12 Em V Hem gMD | 

hic (= h^) <5: h' (haec M) hec G heic Schwdbius || 14 ten Mmetm: 

te in VM || 16 Audacter (Audaciter 0) hoc committe VM j crede V: 

at crede 
at crude g sscr. crude M | lucei Scaliger: lucet VM || 17 nunc VM || 

18 tenens V tenes M || 19 prohicies proiicies G proicies M || 20 lo- 

atno gM 
quelja G loquela M || 22 uostri (uri) sis 0: uestri sis GM nostri sis g 

uiilgo I sim Auantius 

LVI. Interstitium unius lineae in V (// marg.)\ ad Catonem g 

inscrihit; idem M in interstit. et i. marg. || 2 chachinno G |{ 3 Nide |j 

5 populum VM II G dione (dyone GM) V Dianae Westphalivs Dionae 

uulgo II 7 Pro telo GM Protelo | ridida G; corr. g 



LV, 7 — LVm, 25. 49 

LVII. 

Pulcre conuenit improbis cinaedis, 

Mamurrae pathicoque Caesarique. 

Nec mirum: maculae paris utrisque, 

Urbana altera et illa Formiana, 
5 Impressae resident nec eluentur; 

Morbosi pariter gemelli utrique, 

Uno in lectulo erudituli ambo, 

Non hic quam ille magis uorax adulter, 

Riuales sociei puellularum. 
10 Pulcre conuenit improbis cinaedis. 



Lvm. 

Caeli, Lesbia nostra, Lesbia illa, 
IUa Lesbia, quam CatuUus unam 
Plus quam se atque suos amauit omnes, 
Nunc in quadriuiis et angiportis 
5 Glubit magnanimi Remi nepotes. 

23 Non custos si fingar ille Cretum, 

Non si Pegaseo ferar uolatu, 
25 Non Ladas ego pinnipesue Perseus, 



LVII 6. gloss. Labb. p. 116*: 'morbosus na%-i%6g* (cf. Hauptii 
op. m 642). 

LVIII 24. Ratherius, episcopus Veronensis, p. 624 Ball.: 'Non 
angelico, ut Elias quondam, subuectus, non pennigero, ut poeticus ille, 
uolatu'. 



LVn. Adhaeret priori in YVL (signum X M marg.) || 1 Pulcre V: 
Pulc^re gM || 5 Impse | nece luentur VM || 6 gemelli VM tenelli 



Hawptius II 7 lecticuloO Baehrensiu^, fortasse recte; lectulo GM uulgo 
9 Niuales | sociei Scaliger: socii et VM | puelluUarum 

LVlil. Adhaeret priori in VM || 1 nostra g: uestra. V u ^ostra 
(corr. ex nostra) M || 2 catulus || 4 quadruuiis G || 5 magna amiremini 
nep. magna admiremini nep. OM magnanimos D i. marg.; uulgo. hig 
sine interstitio adiunguntur uersus 'Non custos — quaeritando' 

25 primipesue VM et i. marg. at pinnipes gM 

Gatullus ed. Baehrens. Ed. alt. 4 



50 CATULLUS 

Non Ilhesi niueae citaeque bigae; 
Adde huc plumipedas uolatilesque, 
Ventorumque simul require cursum; 
Quos iunctos, Cameri, mihi dicares, 
30 Defessus tamen omnibus medullis 
Et multis langoribus peresus 
Essem te mihi, amice, quaeritando. 



'; 



Lvim. 

Bononiensis Rufa Rufulum fellat, 
Uxor Meneni, saepe quam in sepulcretis 
Vidistis ipso rapere de rogo cenam, 
Cum deuolutum ex igne prosequens panem 
5 Ab semiraso tunderetur ustore. 



LX. 

Num te leaena montibus Libystinis 
Aut Scylla latrans infima inguinum parte 
Tam mente dura procreauit ac taetra, 
Ut supplicis uocem in nouissimo casu 
5 Contemptam haberes, a, nimis fero corde? 



26 Non rhesi niuee (thesi uinee OM) citeq; bige VM Non Bhesi 
niuea citaque biga Handius, postquam Muretus niueis citisque bigis 

praeierat \\ 27 plumipedas GM || 29 iunctos G: uictos uictos M cunctos 

Schraderus \\ 30 Deffessus || 31 peresus GM: psens || 32 Esse | 

amiceq; ritando 

LVnn. Cohaeret cum uei^sihy^ praecedentibus m V; G marg. In 

Rufum inscrihit; idem M in interstitio; // marg. || 1 Rufulum PaUa- 

at fellat 
dius: rufum VM | fellat 0: fallat G fallat M || 5 Ab. semiraso OM 

Abse miraso 

LX. Adhaeret priori in VM K ad Lesbiam D || 1 libissinis li- 

bisinis G libysinis M, coir. Scaliger \\ 2 silla V sylla M || 3 men- 

tem I tetra VM || 4 suppliciis gM 8up(p G)licus ( — c') V || 5 Con- 

p 
teptam g ex^ contentam G Conten^tam (p a man. rec?) | animis 

fero VM 



LVm, 26 — LXI, 20. 51 

LXI. 

CoUis o Heliconiei 

-'•• ""Cultor, Uraniae genus, 



V'* 

Qui rapis teneram ad uirum 
Virginem, o Hymenaee Hymen, 
5 Hymen Hymenaee, 

Cinge tempora floribus 
Suaue , olentis amaraci, 
Flammeum cape, laetus huc 
Huc ueni niueo gerens 
10 Luteum pede soccum^ 

Excitusque liilari die 
Nuptialia concinens 
Voce carmina tinnula 

Pelle humum pedibus, manu 
15 Pineam quate taedam. 

Namque Vinia Manlio, 
Qualis Idalium colens 

\^ Venit ad Phrygium Venus 
V ludicem, bona cum bona 
20 Nubet alite uirgo, 



LXI 6. glossar. Balliol. (cf. EUis. edit. 'alter. p. IX): 'cinge 
tempora* coronare'. 



LXI. Interstitium imim uersus tn Y; g inscrihit Epythalamius 
lunie et MaUii, M Epythalamus lunie et Mallij in interst. et i. viarg. 

post LX 6 spatium quinque linearum in fine paginae uacuum reliquit. 
quod ad metrum, Lachmannus in Bergkii et Caesaris Ephemer. antiq. 
a. 1845 p. 484 demonstrauit singulas huius carminis strophas constare 
ex duohm systematis, priore uerstmm terrm^um, binorum posteriore \\ 

1 obelUcon iei o Eliconei GM || 4 o hjonenee | Hymen hic om. 



5 Hymen ohymenee hymen hymenee hymen GM | 7 amar^ici 0: 
amarici GM || 8 Flameum VM |{ 11 hilari M: hylari V || 12 continens 
VM II 13 tinnuula V; inde g fecit tinnula (M) || 15 Spineam Falladius ■ 
]j6 uinia VM: iunia g | mallio VM || 17 id alium ad alium G ida- 
lium gM II 18 Phrygium M: frigium V 



52 CATULLUS 

Floridis uelut enitens 

Myrtus Asia ramulis, 

Quos hamadryades deae 
Ludicrum sibi rosido 
25 Nutriunt humore. 

Quare age huc aditum ferens 
Perge linquere Thespiae 
Rupis Aonios specus, 
Nympha quos super irrigat 
30 Frigerans Aganippe, 

Ac domum dominam uoca 
Coniugis cupidam noui, 
Mentem amore reuinciens, 
Ut tenax hedera huc et huc 
35 Arborem implicat errans. 

Vosque item simul, integrae 

A^irgines, quibus aduenit 

Par dies, agite in modum 
Dicite ^o Hymenaee Hymen, 
40 Hymen Hymenaee', 

Ut lubentius, audiens 
Se citarier ad suum 
Munus, huc aditum ferat 
Dux bonae Veneris, boni 
46 Coniugator amoris. 

* • 

LXI 24. glossa Labb. p. 161^: SsdQoaiaiisvog' rosidus*. 

42. Placidi glossa in Maii class. auct. 6, 557: 'citarier* cele- 
riter moveri' ; eandem glossam in glossario Balliolensi invenit Ellisius 
(cf. edit. alter. p. IX). 



21 uelut GM: uult || 22 myrtus M: Mirtus V | asya G || 23 ama- 
driades VM || 24 ludicrum M: Ludricum V || 25 nutriuntur honore 
J, Maehly l l \\ 27 tespie VM || 28 aouios || 29 nimpha || 33 reuin- 

at 1 modum 
cens VM II 34 edera VM || 38 innodum V nodum M || 39 himen M 

40 hyraenee (him. OM) hymenee hymen (himeu 0) VM || 41 luben- 

cius II 42 citaries 



LXI, 21—68. 53 



Quis deus magis est ama- 
tis petendus amantibus? 
Quem colent homines magis 

Caelitum? o Hymenaee Hymen, 
60 Hymen Hymenaee. 

Te suis tremulus parens 
Inuocat, tibi uirgines 
Zonula soluunt sinus^ 

Te timens cupida nouos 
56 Captat aure maritus. 

Tu fero iuueni in manus 
Floridam ipse puellulam 
Dedis a gremio suae 

Matris^ o Hymenaee Hymen, 
60 Hymen Hymenaee. 

Nil potest sine te Venus, 

Fama quod bona comprobet, 
Commodi capere: at potest 

Te uolente. quis huic deo 
65 Compararier ausit? 

Nulla quit sine te domus 
Liberos dare, nec parens 
Stirpe uin^ier: at potest 



46 amatis VM magis ah magis Scaliger ancxiis Hauptius magis 

est ama — tis pet. Bergkius \\ 48 quaem M || inter u. 49 et 50 VM 

insertmt: Comparier (Conparies comperarier M) ausit || 50 hymen 

at hymen 
(himen hymenee M) hymenee hymen VM || 51 sui si remulus 0: 

at remus g at remulus 

sui si remulus Cf sui si remus M || 53 Zonulla |{ 54 tumens 

Dousa fil. II 55 maritos VM || 56 fer o VM (fer oiuueni 0) || 57 puelul- 

lam II 58 gremio suae (sui M) matris VM || 59 et 60 matris oni. 

O hymenee hymen (hini 0) hymenee (hymen ^ hymenee gM) VM Ij 

at nihil 
61 Nil== g (erat Nichil): Nich* nil M || 62 fama || 65 com- 

perarier M || 66 quid G; corr. g || 68 uincier D: uicier GM uities nitier 

Auantim iungier Scaliger, cingier Schraderus 



54 CATULLUS 

Te uolente. quis huic deo 
70 Compararier ausit? 

Quae tuis careat sacris^ 

Non queat dare praesides 
Terra finibus: at queat 

Te uolente. quis huic deo 
75 Compararier ausit? 

Claustra pandite ianuae, 

Virgo ades. uiden ut faces 
^ , Splendidas quatiunt comasV 
79 Tardfet ingenuSs pudor: 
[80 Quem tamen magis audiens] 
81 Flet, quod ire necesse est. 

Flere desine: non tibi, Au- 
runculeia, periculum est, 
Nequa femina pulcrior 
85 Clarum ab Oceano diem 
Viderit uenientem. 

Talis in uario solet 

Diuitis domini hortulo 
Stare flos hyacinthinus. 
90 Sed moraris, abit dies: . 
Prodeas, noua nupta, 

Prodeas, noua nupta, si 
lam uidetur, et audias 
Nostra uerba. uiden? faces 
95 Aureas quatiunt comas: 
Prodeas, noua nupta. 



70 Comparies || 76 Comparier || 77 ades Schrcbderus: adest 
VM II 78 quaciunt || inter u, 78 et 79 nullum in V interstitium: lacu- 
nam statuit Ellisius ante 79, post 79 L. Muellerus, Lachmannus u. 80 
traiecit post 106 || 82 Au- om. V || 83 Aurunculeia 0: Arunculeia OM, 
uocem diuisit et Au in finem prioris v^rsus traiecit primus Turnehtis 
aduers. XV J23 \\ 86 occeano VM || 88 ortullo V ortul=o gM || 89 iacin- 
tinus OM iactltinus || 90 abiit VM || 91 om. VM || 94 uiden ut faces 
GM uideri ut faces uiden? faces uel uide ut faces Itali 



LXr, 69—119. 55 




Non tuus leuis in mala 
Deditus uir adultera 
Probra turpia persequens 
100 A tuis teneris uolet 
Secubare papillis, 

Lenta sed uelut adsitas 
Vitis implicat arbores, 
Implicabitur in tuum 
105 Complexum. sed abit dies: 
Prodeas, noua nupta. 

cubile, quod omnibus 



Candido pede lecti. 

Quae tuo ueniunt ero, 
i^' 110 Quanta gaudia, quae uaga 

Nocte, quae medio die 
Gaudeat! sed abit dies: 

Prodeas, noua nupta. 

ToUite, pueri, faces: 
115 Flammeum uideo uenire. 

Ite, concinite in modum: 
^O Hymen Hymenaee io, 

Hymen Hymenaee'. 

Ne diu taceat procax 



99 Probra turpia ItaVi: Procatur . pia VM (ita interptmgentes). 
Proca turpia Scaliger \\ 101 Se cubare || 102 Lenta s; 0: Lentaq; OM 
Lenta quin Muretus \ uelut ad sitas OM: uult adsitas || 105 abiit 
VM II inter 107 et 108 nullum in VM interstitium \\ 109 hero VM j 
110 gaudiaq; uaga VM || 111 Nocteq; medio VM || 112 abiit VM abit 
uulgo II 114 om. VM II 115 Flamineum OM Flammineum | uido . 
117. 118. 116 pmiunt OM, 117. 116 0, qui om. 118 || 116. concinete 1 
117 lo hi(y OM)men hi(y OM)menee io VM || 118 lo hymen hymenee 
io OM, om. II 119 taceatis procax VM 



56 CATULLUS 

120 Fescennina iocatio, 

Nec nuces pueris neget 
Desertum domini audiens 
Concubinus amorem. 

Da nuces pueris, iners 
125 Concubine: satis diu 

Lusisti nucibus: lubet 
lam seruire Talasio. 

Concubine, nuces da. 

Sordebant tibi uilicae, 
130 ,. Concubine, hodie atque heri: 

Nunc tuum cinerarius 
Tondet os. miser a miser 

Concubine, nuces da. 

Diceris male te a tuis 
136 Unguentate glabris marite 
Abstinere: sed abstine. 
Hymen Hymenaee io, 
Hymen Hymenaee. 

Scimus haec tibi quae licent 
140 Sola cognita; sed marito 

Ista non eadem licent. 
Hymen Hymenaee io, 

Hymen Hymenaee. 

Nupta, tu quoque, quae tuus 
145 Vir petet, caue ne neges, 



120 Fosceninna fascennina D | iocatio N. Heinsius aduers. 
p. 644: locacio lotatio G at locutio g marg. locutio M || 121 ne 
M II 122 audiens VM: domini uidens Schwahius || 125 diu GM: domini 
II 127 Nam | talasio YM: talassio uel thalassio g || 129 uilice 
uillice GM || 132 misera miser 0: miser ah miser GM || 134 Diceres 
malle VM (sed in G alterum 1 a corr. add.) || 135 Unguenta te VM || 

137 0: io VM et ita 142; 147; 152; 157; 162; 167; 172; 177; 182 

138 om. VM lo hymen hymenee io VM 143; 148; 153; 168; 163 || 

139 Simus | tibiq; licent V tibi quae 1. gM || 143 om. || 144 
tuis GMD 



LXI, 120—170. 57 

Ni petitum aliunde eat. 
Hymen Hymenaee io, 
Hymen Hymenaee. 

En tibi domus ut potens 
150 Et beata uiri tui, 

Quae tibi sine seruiat 
(0 Hymen Hymenaee io, 

Hymen Hymenaee), 

Usque dum tremulum mouens > a < 
155 Cana tempus anilitas 

Omnia onmibus annuit. 
Hymen Hymenaee io, '\ 

Hymen Hymenaee. 

Transfer omine cum bono 
160 Limen aureolos pedes, 

Rassilemque subi forem. 
Hymen Hymenaee io, 

Hymen Hymenaee. 

Aspice, intus ut accubans 
165 Vir tuus Tyrio in toro 

Totus immineat tibi. 
Hymen Hymenaee io, 

Hymen Hymenaee. 

Hli non minus ac-tibi 
170 Pectore uritur intimo 



LXI 155. glossarium Balliolense: ^anilitas ab anu nominata 
est, sicut a sene senectus'. 



146 Ne pet. <5 \\ 148 om. V; g io hymen hymenee io i. marg. 
hahet; M in textu \\ 151 sine seruiat Bernh. Pisanus: siife seruit VM 
sine fine erit Auantius || 153 om. hymee io M || 155 anilis (annilis 
6M) etas (aetas M) YM || 158 om. himenee io M || 160 aureleos M \ 
161 Nassilemq; Ra=silemq; g corr. ex rassilemq; rasilemq; M | 
sibi VM II 163 om. || 164 intus Statius: unus VM unctus Barthius \\ 
165 thoro VM || 168 lo hymen hymenee io VM hic et 173; 178; 183 '; 
169 hac tibi V ac tibi M || 170 uritur V, marg. at urimur g urimur M 



58 CATULLUS 

Flamma; sed penite magis. 
Hymen Hymenaee io, 
Hymen Hymenaee. 

Mitte bracchiolum teres, 
175 Praetextate, puellulae: 

lam cubile adeat uiri. 
Hymen Hymenaee io, 

Hymen Hymenaee. 

Vos bonae senibus uiris 
180 Cognitae bene feminae, 

CoUocate puellulam. 
Hymen Hymenaeeio, 

Hymen Hymenaee. 

lam licet ueniaS; marite: 
185 Uxor in tbalamo tibi est 

Ore floridulo nitens, 
Aiba parihenice uelut 

Luteumue papauer. 

At, marite, (ita me iuuent 
190 Caelites) nihilo minus 

Pulcher es, neque te Venus 
Neglegit. sed abit dies; 

Perge, ne remorare. 

Non diu r«moratus es, 
195 lam uenis. bona te Venus 



171 Flama OM: Flama G || 174 Mite || 175 Praetextare | piielle 
VM II 176 cubibe | adeat 0: adeat GM || 179 vos om. VM add. Itali 
lam Pleitnerus \ uiris Statius (bonis Fassen^atius): unis VM P 180 Cognite 
berue femine VM bene uel breue g || 181 puellam VM || 185 est tibi 
VM II 187 u^ut] utt {cf. LXm 14): uultu G (u add, g) M at uult gr 
marg. || uu. 189—19.3 post 194 — 198 ponit V; traiecit Scaliger \\ 189 Ad 
maritum tamen iuuenem VM, corr. Scaliger \\ 190 nihilo minus M: 
nich' ominus nichpilominus G || 191 Pulcre res V pulchre res M, 
corr. Scdliger \ nec te VM || 192 Neglegit 0: Negligit GM j abiit VM 
abit uulgo \\ "193 remorare 0: rememorare GM || 194 remorata es G^JC 
remota es 



LXI, 171—220. 59 

luuerit, quoniam palam 
Quod cupis cupis et bonum 
Non abscondis amorem. 

Ule pulueris Africei 
200 Siderumque micantium 

Subducat numerum prius, 
Qui uostri numerare uolt 
Multa milia ludi. 

Ludite ut lubet, et breui 
205 Liberos dtfcte. non decet 
Tam uetus sine iiberis 
Nomen esse, sed indidem 
Semper ingenerari. 

Torquatus uolo paruulus 
210 Matris e gremio suae 

Porrigens teneras manus 
Dulce rideat ad patrem 
Semihiante labello. 

Sit suo similis patri 
215 Manlio et facile inscieis 
Noscitetur ab omnibus 
Et pudicitiam suae 
Matris indicet ore. 

Talis illius a bona 
220 Matre laus genus approbet, 



196 luuerit Auantius: Inuenerit VM || 197 cupis cupis V: cupis 

capis gM II 198 abscondas VM || 199 Africi Heinsius adu. 644: ericei 

VM II 200 syderumq; M | micancium 4> || 202 uostri Scaliger: nostri 

VM I uolt Statius: uolunt VM || 203 millia GM | ludere VM ludei 

Scaliger || 204 Et ludite et lubet et breui VM {sed b'ui = berui 

habet) \\ 208 ingenerati || 209 Torcutus || 210 7 e G || 213 Semi- 

1 
hiante Scaliger: Sed michi ante G S; m ante sed mihi ante M li 

215 Maulio | facie Burmannus secundus ad anthol. Lat. I p. 305 \ 

insciens VM || 216 Noscite ab || 217 pudicic(t M)iam suam VM || 218 

iudicet || 219 a bona matre et 220 Laus genus (egenus 0) VM 



60 CATULLUS 

Qualis unica ab optima 
Matre Telemacho manet 
Fama Penelopeo. 

Claudite ostia, uirgines: 
225 Lusimus satis. at, bonei 

Coniuges, bene uiuite et 
Munere assiduo ualentem 

Exercete iuuentam. 



LXII. 

Vesper adest: iuuenes, consurgite: Vesper Olympo 
Expectata diu uix tandem lumina tollit. 
Surgere iam tempus, iam pinguis linquere mensas: 
lam ueniet uirgo, iam dicetur Hymenaeiis. 
5 llymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 
Cernitis, innuptae, iuuenes? consurgite contra. 
Nimirum Oetaeos ostendit Noctifer ignes. 
Sic certest: uiden ut perniciter exiluere? 



LXn 1. Varro de 1. 1. "VH 60: 'Vesperugo stella quae uespere 
oritur, a quo eam Opilius scribit Vesperum. itaque dicitur aput Vale- 
rium ['ap ualerium' Baehrensius : 'alterum' cod.]: Vesper adest*; 
cf. Schwabius in Fleckeiseni ann. 1870 p. 350. 



221 ab 07)1. II 222 theleamaco OM thelamacho || 223 peno- 

lopeo G pene lopeo penelopeo M || 224 hostia VM || 225 ad bolnei G 

at bonei 
at bonei g marg. adbonlei ad bolnei M || 226 Coniuges bone uite et 

VM II 227 assidue VM || 228 Exercere 

LXII. Unius uersus in interstitio Explicit epithalamium (// niarg.) 

Exametru carmen nuptiale gM inscrihunt. Epithalamium CatuUi »n- 

scrihit codex Thuamus, nunc J^arisinus lat, 8071, saec. VIIII || 1 Turba 

uirorii gM marg. \ olimpo || 3 pinguis OT: pingues GM | liqre | 

4 hymeneus GTM imeneus || 5 Hymeno hymeneae hymenades o 

hymenaeae T Hymen (him. 0) o hymenee hymen (him. him. 0) ades 

ohymenee (hymene M) VM, hic et ceteris locis \\ 6 Puelle gM marg. ' 

fonsurg i eretera T consurgite contra VM || 7 oeta eos T: haec (h') 

eos hoc eos GM eoos Itali \ ignes Itali: imbres T imber V ymber 

M I Oetaeas obtendit N. umbras Statius \\ 8 Sic certest Hauptius (certe 

est Statius): Siccer tes. i. T Sic certe si V Sic certe== gM 



LXI, 221 — LXII, 29. 61 

Non temere exiluere: canent quod uincere par est. 

10 Hymen o Hymenaee, Hymen ades 6 Hymenaee. 
Non facilis nobis, aequalfe, palma parata est: 
Aspicite, innuptae secum ut meditata requirunt. 
Non frustra meditantur: habent memorabile quod sitj 
Nec mirum, penitus quae tota mente laborant. 

15 Nos alio menteS; alio diuisimus aures. 

lure igitur uincemur: amat uictoria curam. 
Quare nunc animos saltem conuertite uestros: 
Dicere iam incipient, iam respondere decebit. 
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 

20 Hespere, qui caelo fertur crudelior ignis? 
Qui natam possis conplexu auellere matris, 
Conplexu matris retinentem auellere natam 
Et iuueni ardenti castam donare puellam. 
Quid faciunt hostes capta crudelius urbe? 

26 Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 
Hespere, qui caelo lucet iocimdior ignis? 
Qui desponsa tua firmes conubia flamma, 
Quae pepigere uiri, pepigerunt ante parentes, 
Nec iunxere prius quam se tuus extulit ardor. 



LXn 12. glossarium Balliolense: 'requirunt* in memoriam re- 
vocant'. 



9 quod uisere par est T quo uisere paret VM quo uincere par 
est Aiuintim itaque {sed quos) B. Guarinus et (quod) Passeratius || 
10 Hymene (sic prim. man.) hymeneae ades . o . hymeneae T hymen 
ohymenee (-ne Qt) hy(i 0)men ades o hymenee VM || 11 Puelle gM 
marg. \ facilis nobilis T || 12 aspice | innupte secum ut meditata re- 
quirunt TD: innupte qrut secu u meditare qrr innupte que (quae Mj 

• • • * 

secum ut meditare querut GM || 13 habent] hnt G huc | memora 

psile T I q, V qd' g || 14 om. VM: solus hdbet T | Necmirum T || 15 Nos 

at diuidamus 
VM: Non T | diuisimus G || 17 nunc T: no VM | conuertite T: com- 

mittite VM || 18 incipiaent T || 19 hymeneae his T || 20 quis T | puelle 

1 i 

gM murg. || 21 complexu VM | complexua uelere T | amaxs || 22 Com- 

plexu VM I auelle T || 24 credelius T || 25 Kymeno hymene^ Kymenades 

. o . Kymene^ T || 26 luuenes gM marg. \ quis T | iucundior T || 27 lines 

T I connubia VM | flama G || 28 quae T: Quo VM | uir T 



A 



62 CATULLUS 

30 Quid datur a diuis felici optatius hora? 
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 
Hesperus e nobis, aequa^s, abstulit unam. 

* * 

Namque tuo aduentu uigilat custodia semper. 

Nocte latent fures, quos idem saepe reuertens, 
35 Hespere, mutato comprendis nomine Eous. 

At lubet innuptis ficto te carpere questu. 

Quid tum, si carpunt, tacita quem mente requirunt? 
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 

Ut flos in saeptis secretus nascitur hortis, 
40 Ignotus jpecori, nullo conuolsus aratro, 

Quem mulcerit aurae, firmat sol, educat imber, 

Multi illum pueri, multae optauere puellae; 
Idem cum tenui carptus defloruit imgui, 
NuUi illum pueri, nullae optauere puellae: 
46 Sic uirgo, dum intacta manet, dum cara suis est; 
Cum castum amisit polluto corpore florem, 



LXn 45. Quintilianus VIIII 3, 16: Tatullus in epithalamio 
dum innupta manet, dum cara suis est, cum prius dum signi- 
ficat qiioad, sequens usque eo'. 



30 a <m. T I optacius || 31 Kymeno Kymeneae Kymenades o 

mg 
Kymene§ T || 32 Puelle gM ^narg. \ aequalis T: equales aequales O 
equalem M || post 32 primus Atmntim lacunam statuit || 35 compndis 
compre^ndis g comprehendis GM comperendis T | Eous Schraderus 
(cf. Ciris u. 352; Helvius Cinna fr. 8 M.): eospem T eosd' eosdem 

at quid g 
OM II 36 At libet YM Adlucet T | qstu || 37 Quittum T: Quod 

at quid tn 
tamen G quod tn qd tame M | carpiunt T | tacita quema T tacita 

quam VM tacita quem uulgo || 38 Kymeno Kymeneae Kymenales 

Kymeno Kymene^ T || 39 Puelle gM marg. \ septis VM | ortis VM || 

40 conuolsus T: conclusus V cotusus gM || 41 Quae mulcens aure firma 

T I ymber GM || post 41 u. unum perisse putant Spengelius, alii: ntilla 

in V lacuna \\ 42 obtauere T || 43 et 44 GM habent: om. OT jj 45 dum 

innupta Quintilianus \ dum cara idmi B^: tum cara TVM | suis est 

Quintil. T: sui sed (s; OM) VM 



LXII, 30—66. ' 63 

Nec pueris iocunda manet nec cara puellis. 
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 
Ut uidua in nudo uitis quae nascitur aruo, 

50 Numquam se extoUit, numquam mitem educat uuam, 
Sed tenerum prono deflectens pondere corpus 
lam iam contingit summum radice flagellum, 
Hanc nulli agricolae, nulli coluere iuuenci; 
At si forte eadem est ulmo coniuncta marito, 

55 Multi illam agricolae, multi coluere iuuenci: 

Sic uirgo, dum intacta manet, dum inculta senescit; 
Cum par conubium maturo tempore adepta est, 
Cara uiro magis et minus est inuisa parenti. 

58^ Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 
At tu ne pugna cum tali coniuge, uirgo. 

60 Non aequom est pugnare, pater cui tradidit ipse, 
Ipse pater cum matre, quibus parere necesse est. 
Virginitas non tota tua est, ex parte parentum est: 
Tertia pars patri est, pars est data tertia matri, 
Tertia sola tua est. noli pugnare duobus, 

65 Qui genero sua iura simul cum dote dederunt. 
Hymen o Hymenaee, Hymen ades o Hymenaee. 



47 iucunda T || 48 Kymeneo Kymene^ Kymenades Kymene§ T 

(hymee M) || 49 luuenes gM niarg. \ Ut VM: Et T || 50 extoUit quam 

muniteam ducat uuam T | nunquam his GM | mitem GM: uitem !' 

c 1 

51 per flectens T || 52 flacellum T fragellum M || 53 HannuUi agrigcule 

multi acoluere T | nuUi coluere (co=luere G) VM | iuuenci TVM 

bubulci A. Biesius || 54 At si VM: Apsi T | est ulmo] quinque priores 

Utterae in rasura G e ultimo M { marito VM: marita T |{ 55 agricul^ 

T { acoluere T accoluere VM coluere Itali \ iuuenci TVM {{ 56 tum 

inculta T {| 57 connubium VM {{ 68 Cara Mg: Cura TV { uiro] uirgo M { 

et mi' {{ 58^ am. TVM, inser. Mu/retus {{ 59 Et tua nec T Et tu nec 

VM; ne uu^go {( 60 equom T: equo VM {{ 62 om. T {{ 63 Tertia patris 

pars est data tertia matri T Tercia pars patri est data tercia matri 

Terc(t M)ia pars patri data pars data terc(t M)ia raatri GM; c(wt. 

Au<mtiu>s et Hauptius; tertia patris pars, pars est data tertia matri 

Weber. {{ 64 tercia V j solit tu est noli tuignare duobus T {{ 66 Kymeno 

Kymenef Kymenades . o . Kymeneae T (o hymene G) 



64 CATULLUS 



Lxm. 



Super alta uectus Attis celeri rate maria 
Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit 
Adiitque opaca siluis rediraita loca deae, 
Stimulatus ibi furenti rabie, uagus animis, 

5 Deuolsit ile acuto sibi pondere silicis. 
Itaque ut relicta sensit sibi membra sine uiro, 
Etiam recente terrae sola sanguine maculans 
Niueis citata cepit manibus leue tjpanum, 
Typanum tuom, Cybelle, tua, mater, initia, 

10 Quatiensque terga taurei teneris caua digitis 
Canere haec suis adorta est tremebunda comitibi 
^Agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul, 
Simul ite, Dindymenae dominae uaga pecora, 
Aliena quae petentes uelut exules loca 



us 
as 



LXin 1. Terentianus Maurus 2899: 'Seruasse quae CatullL-^' um 
probat ipse tibi liber: Super — maria'. — Marius Victorin 
p. 154, 23 K.: 'hoc genus metri maxime desiderat separari in di: 
clausulas, tamquam super alta uectus Attis, dehinc celeri riL^^ 'te 
maria'. 

2. Caesius Bassus p. 262, 13 K.: 'Et Catullus Phrygium — 

tetigit'; idem p. 263, 7: 'Phrygium — tetigit'. 




LXTTT. Adhaeret priori in {// i. marg.); in vmus itersm inU 
stitio De Berecinthi(y M)a et Athi inscribunt gX de berecinthia ®^ 

athi M marg. \\ 1 uetus | actis VM athis D | celere VM celeri au t^ ^ ^' 
metrici \\ 2 Frigium V phrygium M f marg. | ut om. Caesius Bos^b^'^^ 
utroque loco \ cito idem p7'iore loco, ubi pede deest \\ 3 Adiitq; | l 
Rheae L. Muellerus || 4 Stimulatus ubi VM | uagus amnis (anis 0) V 
5 Deuolsit Hauptius quaest. 70: Deuoluit V | ile Lachma/nnus il 
BergJcius: iletas VM | pondere silices VM: pondera silice Auantf 
pondere silicis Passeratius rodere silicis Hauptius || 6 relitta M 1 7 
ia VM I maculas VM || 8 tipanum tympanum OM, corr. ScaMgec^^^ 
9 Timpanum V Tympanum gM, corr. Scaliger \ tuom Lachmafint-^^'*^' 
tubam VM | Cybelle Itali: cibeles V Cybeles M Cybebes Bentleius ^^ 

• 

Lucan. I 600, Cybebe Lachmannus \ tu mater (max 0) VM | ^^ 

Quat(c G)iens q (= quod) V quaties 4 M | taurei Lachmannus: tauri ^^ 

VM tauri uulgo || 12 cibeles GM cibelles || 13 dindimene 0: din ^^' 
menee GM (sed ultimum e a corr. additum uidetu/r) \ uaga pectora V^*^/ 
14 Alienaq; pet. VM | utt | loca B. Guarinus: loca celeri VM celestfS^ 



LXin, 1—33. 65 

15 Sectam meam executae duce me mihi comites 
Rapidum salum tulistis truculentaque pelage 
Et corpus euirastis Veneris nimio odio, 
Hilarate erae citatis erroribus animum. 
Mora tarda mente cedat: simul ite, sequimini 

20 Plirygiam ad domum Cybelles, Phrygia ad nemora deae, 
Ubi cymbalum sonat uox, ubi tympana reboant, 
Tibicen ubi canit Phryx curuo graue calamo, 
Ubi capita maenades ui iaciunt hederigerae, 
Ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant^ 

25 Ubi sueuit illa diuae uolitare uaga cohors. 
Quo nos decet citatis celerare tripudiis/ 
Simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier, 
Thiasus repente linguis trepidantibus ululat, 
Leue tympanum remugit, caua cymbala recrepant, 

30 Viridem citus adit Idam properante pede chorus. 
Furibunda simul anhelans uaga uadit animam agens 
Comitata tympano Attis per opaca nemora dux, 
Veluti iuuenca uitans onus indomita iugi: 



LXTTT 21. Ausonius epist. XXIIII p. 188 Sch.: Hentis reboant 
caua tympana tergis'. 



loca exules SpengeUm lect. 124 celere uelut exules Schwabius. Lach- 

mannm celer in finem u. 74 traiecit \\ 

15 execute V: excute M secutae Bergkius || 16 Bapidum VM: Ra- 

bidum Bergkius \ pelage Victorius apud Spengelium lect. 124: pelagi 

VM II 17 euitastis OM euirastis GD || 18 hylarate G | erae citatis -4wan- 

tius: erocitatis crocitatis G e recitatis L mxirg. crocitatis **. marg. 

at ere citatis M aere citatis Itali \ erroribus an animum VM || 19 cedat 

at cedit g 
OM: cedat G | siml^te || 20 Frigiam V Phrygia M j cibelles 0: 

ci(y M)beles GM | phrigia V phrygia M | dee VM: Rheae L. Muellerus 

21 cimbalum et timpana || 22 tibicen VM: tybicen g | Phrix VM 

23 menade sui VM | ei derigere VM || 27 atris VM al athis L marg. 

athis D I nota mulier GM y^mulies notha || 28 Thy^siis G Thiasis 
th asus M I strepitantibus Vossius || 29 timp. et cimb. || 30 uyridem 
M I ydam GM | j) prate || 31 anelans GM | animagens OM anima gens 
G {sed nima ges ex corr.) animo egens Auantius animi egens Stntius 
animam agens Lachmannus || 32 timp. | actis VM | oppaca || 33 
iugi] luci VM 

Catullus ed. Baebrens. Ed. alt. 5 



66 CATULLUS 

Rapidae ducem secuntur Gallae properipedem. 

35 Itaque, ut domum Cybelles tetigere lassulae, 
Nimio e labore somnum capiimt sine Cerere. 
Piger his labante langore oculos sopor operit: 
Abit in quiete moUi rabidus furor animi. 
Sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculis 

40 Lustrauit aethera album, sola dura, mare ferum, 
Pepulitque noctis umbras uegetis sonipedibus, 
Ibi Somnus excitam Attin fugiens citus abiit: 
Trepidante eum recepit dea Pasithea sinu. 
Ita de quiete molli rapida sine rabie 

45 Simul ipsa pectore Attis sua facta recoluit, 
Liquidaque mente uidit sine queis ubique foret, 
Animo aestuante rusum reditum ad uada tetuKt. 
Ibi maria uasta uisens lacrimantibus oculis^ 
Patriam allocuta maesta est ita uoce miseriter: 

50 Tatria o mei creatrix, patria o mea . genetrix, 
Ego quam miser relinquens, dominos ut erifugae 
Famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem, 
Ut aput niuem et ferarum gelida stabula forem 



LXm 38. Festus p. 273 M.: ^R&bidm a rabie dictus est qui tnoi-- 
bus caninus est. CatuUus in galliambis: Abit in quiete woZli rabidus 
fwror animi^. 



34 Eapide VM: Babidae Bentleius Rapidae uulgo \ secuntur 0: 
sequntur (sic) GM | propere pedem VM, corr. BaJth. Venator \\ 35 ut 
pedomum G | cibelles 0: ci(y M)beles GM | lasulle || 37 hiis | la- 

bante; alt. a ex corr. G || 38 Abit 0: abiit GM | molli Festus: moUis 

VM 11 39 horis aureis sol VM || 40 sol adura VM || 42 sonus sonus 

GM I excitum VM, corr. Laclmanmis \ attin, sic VM athim D. || 43 eum] 

cum VM Tepidante quem Bentleius \ pasitheo VM || 45 ipsa Al. Guari- 

nus: ipse VM | attis G: atris iactis M || 46 sineq; is 0: sineq; his 

GM II 47 aestuante rusum Victorius ap. Spengel. lect. 125: estuanter 

usum VM I uada retulit VM || 49 allocuta (ex alocuta c(yiY.) est ita 

at miseriter gM at maiestates M 
uoce miseritus maiestas GM allocuta e ita uoce miseritus 

magestatem 0, corr. Auantius || 60 o mea creatrix Al. Gruarinus \ 

genitrix OM || 51 miser VM: misera FroeMichiits \ herifuge VM {ex ueri 

f. corr. G) || 52 adide ad yde GM | tetuli 0: retuli GM | memora |; 

53 Ut caput VM | stabilia V stabilla gM 



/- 

A 



LXm, 34—75. 67 

Et earum omnia adirem furibunda latibula: 
55 Ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor? 

Cupit ipsa pupula ad te sibi dirigere aciem, 

Rabie fera carens dum breue tempus animus est. 

Egone a mea remota haec ferar in nemora domo? 

Patria, bonis, amicis, genitoribus abero? 
60 Abero foro, palaestra, stadio et guminasiis? 

Miser a miser, querendum est etiam atque etiam, anime. 

Quo^^ enim genus figurae est, ego non quod obierim ? 

Egn, mulier, ego adolescens, ego ephebus, ego puer, 

Ego gymnasi fui flos, ego eram decus olei: 
05 Mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida, 

Mihi floridis coroUis redimita domus erat, 

Linquendum ubi esset orto mihi sole cubiculum. 

Ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar? 

Ego maenas, ego mei pars, ego uir sterilis ero? 
70 Ego uiridis algida Idae niue amicta loca colam? 

Ego uitam agam sub altis Phrygiae columinibus, 

Ubi cerua siluicultrix, ubi aper nemoriuagus? 

lam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet.' 

Roseis ut huic labellis sonitus abiit ceitr 
75 Geminas deorum ad auris noua nuntia referens, 



54 omnia VM amica M.Muretm omissa Heysitis operta uel opaca 

X. Muellerus Et earum ad omnia irem Auantius \\ 55 patria (sed 

tiirgula postea deleta, ut uid.) || 56 popula atte sibi dirigere VM || 

67 b'iie II 58 ferar ex ferat corr. g || 60 guminasiis Ellisius: gumasiis 

f) gymnasiis (ex gynn. corr.) Qt gimnasiis M || 61 ha ah OM | qren- 

dum II 62 figuraest Lachmamius .figurae est uulgo figura est VM | 

quod obierim Statius: quid abierim VM quod habuerim Scaliger \\ 63 

mulier GM mulies || 64 gimnasti VM | fai 0: sui OM | oley VM olei 

^ II 66 corollis] circulis VM || 67 Liquendum VM | solo VM || 68 Ego 

nunc Santenius: Ego nec VM | deum OM de^^um O | ministtra | 

ci(y M)beles famula ferarum OM cibellos famula ferar? || 69 pars| 

rs ex corr. || 70 idenene am. ydene ne am. OM || 71 Phrigie O 

frigie phrygie M | columnibus VM || 72 silui cultrix VM | apex | 

nemori uagus VM || 74 huic] hincj GM hic hic ^ | sonitus adiit VM 

sonitus citus adiit Bentleim sonitus uagus abiit Ahlwardtus sonitus 

abiit celer Laclimannus sonus editus adiit Froehlichius sonitus citus 

abiit Heysius \\ 75 Geminas deorum VM Geminas matris Lachmannus 

adauris ad aures GM | nuncia VM 

6* 



68 CATULLUS 

Ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibus 
Laeuumque pecoris hostem stimulans ita loquitur. 
^Agedum' inquit ^age ferox, i, fac ut hunc furor agitet, 
Fac uti furoris ictu reditum in nemora ferat, 

80 Mea libere nimis qui fugere imperia cupit. 
Age caede terga cauda, tua uerbera patere, 
Fac cuncta mugienti fremitu loca retonent, 
Rutilam ferox torosa ceruice quate iubam.' 
Ait haec minax Cybelle religatque iuga manu. 

85 Ferus ipse sese adhortans rapidum incitat animo: 
Vadit; fremit, refringit uirgulta pede uago. 
At ubi humida albicantis loca litoris adiit, 
Teneramque uidit Attin prope marmora pelagi, 
Facit impetum: illa demens fugit in nemora fera: 

90 Ibi semper omne uitae spatium famula fuit. 
Dea, magna dea, Cybelle, dea domina Dindymei, 
Procul a mea tuos sit furor omnis, era, domo: 
Alios age incitatos^ alios age rabidos. 



76 Ubi iuncta VM (quamquam sitne iucta an uicta in 0, duhium 

est) I cibele G cibelle cybele M || 77 Lenumq; | pectoris VM pecoris 

uulgo II 78 inqd | i Scaliger.'^ om. VM | face uulgo \ agitet editor 

Cantdbrigiensis a. 1702: om. VM fac ut icat hunc furor Pohlius \\ 79 

face Bicc. \ uti Lachmannus: ut VM | ictum VM || 81 Age cede OM: 

at age cede g 
A cede Qt \ terga 0: tergo GM | uerbera] uer? uera (= uerum uera) 

VM II 82 face uulgo \ cunta G || 84 cibelle 0: cibele G cybele M | re- 

gligatq; II 85 adhorta lis G adortat adortalis M | rabidum Schwa- 

bius I animum Itali \\ 87 bumida | litioris (ex littoris in V?) IJ 

88 Tenerumq; VM, corr. Jjochmannus \ attin, ita V actin M | prope 

marmorea pelago VM (pelaga D) || 89 Facit] Ficit Fecit GM | ille 

VM, corr. Lachmannus || 90 omne GM: ee j spacium | famul=a 

G II 91 cibelle 0: cibele G cybele M | domina V Didymi dea domina 

at didimei 
Scaliger \ dindimei V: dindimenei g dindimenei M || 92 tuos H. Usenerus 

in Fleckeis. ann. 1865 p. 226: tuo VM tuus \iulgo \ era 0: hera GM 'i 

93 rapidos VM 



\ 



Lxm, 76 — Lxnn, le. 69 

Lxiin. 

Peliaco quondam prognatae uertice pinus 
Dicuntur liquidas Neptuni nasse per undas 
Phasidos ad fluctus et fines Aeeteos, 
Cum lecti iuuenes,* Argiuae robora pubis, 
6 Auratam optantes Colchis auertere pellem 
Ausi sunt uada salsa cita decurrere puppi, 
Caerula uerrentes abiegnis aequora palmis. 
Diua quibus retinens in summis urbibus arces 
Ipsa leui fecit uolitantem flamine currum, 

10 Pinea coniungens inflexae texta carinae. 
IUa rudem cursu prima imbuit Amphitriten. 
Quae simul ac rostro uentosum proscidit aequor 
Tortaque remigio spumis incanduit unda, 
Emersere freti candenti e gurgite uultus, 

15 Aequoreae monstrum Nereides admirantes. 
Illa, siqua alia, uiderunt luce marinas 



LXIIII. Hoc carmen Lygdamus VI 41 sq. respexit: SSic cecinit 
X^ro te doctus, Minoi, CatuUus Ingrati referens impia facta uiri'. 

1. Marius Victorinus p. 125, 3 K.: ^interponimus dactylum 
^uo pes septimus anapaestus efficiatur . . . ueluti Peliaco — pinus'. 



LXTTTT. Unius uersm interstitium in VM ( / marg.); Argonautia 

'ifiscribunt gM Argonautika D || 1 Peliaco Marius Victorinus: Pelliaco 

at phasidos g 
"VM I pynus M || 2 neptuni GM neptunni D || 3 Fascidicos G: Fasidicos 

at phasidos 
C fascidicos M | Aeeteos Hauptius: oeticos G ceticos, m>arg. at tetidi- 

cos ceticos M oete^os D Aeetaeos u/uJgo \\ 4 pupis puppis OM || 

uada 
6 cholchis || 6 ualda salsa 1 decurere pupi (decurre M) || 7 

r g 

uer^ entes G: uerentes uerretes M || 9 uolutate (piior uirg. deleta) 

II 10 testa GM testa D || 11 pea, 7narg. prora 0: primam GM prima g 

at amphitrione 
UMlgo I aphitrite 0: amphitritem G aphjritrite M || 12 proscidit gM 

procidit V || 13 Tortaque Itali: Totaq; VM | incanuit Itali \\ 14 feri 

candenti e gurg. VM freti uel fero canenti e gurg. Schraderus \\ 15 

o . _ _ . _ 

Equoree monstrum GM: Eqre mostru, marg. at mostrorum | nerey- 

des G I admirantes G amirantes || 16 Illa siqua alia Lachmannus: 



70 CATULLUS 

Mortales oculis nudato corpore Nymphas 
Nutricum tenus extantes e gurgite cano. 
Tum Thetidis Peleus incensus fertur amore, 

20 Tum Thetis humanos non despexit hymenaeos, 
Tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit. 
nimis optato saeclorum tempore nati 
Heroes, saluete, deum genus, o bona matrum 

23^' Progenies, saluete iterwm 

Vos ego saepe meo uos carmine compellabo, 

25 Teque adeo eximie taedis feUcibus aucte 
Thessaliae columen Peleu, cui lupiter ipse, 
Ipse suos diuum genitor concessit amores. 
Tene Thetis tenuit pulcherrima Neptunihe? 
Tene suam Tethys concessit ducere neptem, 

30 Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem? 
Quae simul optatae finito tempore luces 
Aduenere, domum conuentu tota frequentat 
Thessalia, oppletur laetanti regia coetu: 



LXTTTT 23. Schol. Vejonensis ad Verg. Aen. V 80 (p. 94, 11 K.): 
^Salue sancte parens. Catullus: Saluete deum gens, o bona 
matrum Progenies saluete iter ' 



Tlla atque aTia OM TTla aTia ilTaque atque alia ml iTla atque haud 

alia Itali TTTac atque alia Statius \ uidere VM: uiderunt s || 

17 dculis VM I nimphas || 19 Tum GM: Ciim | tethidis et 

tethis u. 20 M || 20 tum D: Cum V tu (c i. marg.) M | himeneos 

21 Cum VDM I sanxit Itali || 22 secTorum M: secuTorum V || 23 genus 

at.matregM 
VM: gens scliol. Veron. \ mater GM mater matrum schol, Veron. \\ 

23^ om. VM: Progenies saTuete iter schol. Veron., in cuius codice quin- 

quaginta fere litterae perierunt. iterum, uos compellabo Maduigius, 

iterum pTacidique fauete L. Muellerus. Hauptius tertium saTuete inter- 

cidisse putat \\ 24 meo uos] meo post BergTcius || 25 tedis 0: thetis 6M 

26 ThesaTie ThessaTie (prius s a g add.) G tessaTie M | peTTeu M 

i. 

28 tethis M | pulcima | nectine V i. marg. at neptine g Neptunnine 

at neutune 
D nectine i. marg. at neptine M Nereine Hauptius \\ 29 thetis VM ,! 

30 Occeanusq; VM || 31 Que V q M Quae uulgo Queis L. Muellerus \ 

optato finito OM optato finite || 32 Adlenire VM || 33 ThesaHa Tes- 

saUa (prius s a g add.) GM | oppPetur | cetu V c§tu g coetu M 



LXmi, 17—55. 71 

Dona fertuit prae se, declarant gaudia uultu. 

36 Deseritur Cieros, linqunt Pthiotica tempe 
Crannonisque domos ac moenia Larisaea, 
Pharsalum coeunt, Pharsalia tecta frequentant. 
Bura colit nemo, moUescunt colla iuuencis, 
Non humilis curuis purgatur uinea rastris, 

40 Non glaebam prono conuellit uomere taurus, 
Non falx attenuat frondatorum arboris umbram, 
Squalida desertis rubigo infertur aratris. 
Ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit 
Begia^ fulgenti splendent auro atque argento. 

45 Candet ebur soliis, coUucent pocula mensae, 
Tota domus gaudet regali splendida gaza. 
Puluinar uero diuae geniale locatur 
Sedibus in mediis, Indo quod dente politum 
Tincta tegit roseo conchyli purpura fuco. 

50 Haec uestis priscis hominum uariata figuris 
Heroum mira uirtutes indicat arte. 
Namque fluentisono prospectans litore Diae 
Thesea cedentem celeri cum classe tuetur 
Indomitos in corde gerens Ariadna furores, 

55 Necdum etiam sese quae uisit uisere credit, 



LXim 55. gloss. Labb. p. 119^: 'necdum etiam ovdsnmnoTS^ ; 
cf. Hauptii op. III 642. 



35 Cieros Memekius uind. Strahon. p. 151: siros syros OM 

Scyros uulgo \ llqut V: linquunt gM | pthiotica M ptiotica pthyo- 

tica GD I tempe VM Meinekivs l. l.: Tempe uulgo Phthiodida, Tempe 

Lackmannus coni. || 36 Grauinonisq; OM Graiumonisq; g Graumonisq; 

0, corr. Victorius \ ac nicenis VM | alacrissea alacrisea GM || 37 Farsa- 

liam VM, corr. Pontanus \ Farsalia VM || 38, 40, 42, 39, 41 Bamiresius 

de Prato hypomnem. in Martidl. I 44. 39, 41, 38, 40, 42 Mitscher- 

lichius. 38, 39, 41, 40, 42 Bitschelius ind. lect. hih. Bonn. 1857 p. 8sq. 

praeeunte Bamlero \ 40 glebam VM || 43 Ipsius ad VM | oppulenta 

47 Pluuinar || 49 conchili VM || 50 hec V h^c g haec M|| 52 fluenti 

e 
sono 0: fluentinoso sono O | littore litora M | dya O dia OM || 53 Tesea 

at terni M 
OM II 54 Indomites | adriana VM fortasse recte || 55 seseq; sui tui 

86 credit VM, corr. Vossius 



72 CATULLUS 

Ut pote fallaci quae tunc primum excita somno 
Desertam iri sola miseram se cemat harena. 
Inmemor at iuuenis fugiens peUit uada remis, 
Irrita uentosae linquens promissa procellae. 

60 Quem procul 6x alga maestis Minois ocellis 
Saxea ut effigies bacchantis prospicit, eheu, 
Prospicit et magnis curarum fluctuat undis, 
Non flauo retinens subtilem uertice mitram, 
Non contecta leui uelatum pectus amictu, 

65 Non tereti strophio lactentis uincta papillas; 
Oninia quae toto delapsa e corpore passim 
Ipsius ante pedes fluctus salis adludebant. 
Sed neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus 
Illa uicem curans toto ex te pectore, Theseu, 

70 Toto animo, tota pendebat perdita mente. 
A misera, assiduis quam luctibus extemauit 
Spinosas Erycina serens in pectore curas 
IUa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus 
Egressus cumis e litoribus Piraei 

75 Attigit iniusti regis Gortynia templa. 



LXim 65. Isidorus Origg. XVUU 33: 'Strophium est cingulum 
aureum cum gemmis de quo ait Cimia: Strophio lactantes cincta 
papillas'. 

68. Paulinus uit. M. 11 145 (cf. mus. Rhen. 43, 636). 

71 sq. Nonius p. 108: ^Extemauit, ut constemauit id est de- 
mentem fecit. Catiilus [ita libri]: a misera — ferens [ita libri] in 
pectore curas'. ^ 



56 fallaciq; V fallaci q gM | tuc 0: tum GM | sopno || 57 arena 
OM II 59 linqns || 60 alga VM: acta Heinsius || 61 Saxea gM: Saxa 
V I bachantis V baccatis M | eheu Bergkius: heue VM euoe uulgo 
euhoe Lachmannus || 62 et=magnis (t ex corr.) OM 9magnis || 64 
conteta | uelatum VM niueum per J. Maehly l. l. p. 320 nudatum 
Schwabius || 65 strophyo GM | lactantes Isidorus idemque cincta || 
66 Omniaq; j delapsa e ?: delapse delapso OM || 67 allud. OM \- 
68 Sed Itali: Si VM j tum — tum OM: tn — tn || 69 toto ex pectore, 
<w». te, II 70 pdebat M || 71 A Nonii codd.: Ha Ah GM || 72 ericina 
VM I impectore || 73 feroxq; 7 tempore VM: ferox qua robore 
FroehUckius ferox quo (u^el quo ex). tempore Itali ferox quom robore 
mtscheUus l. l. p. 6 || 75 templa D cortinia tempta (tepta 0) VM 



LXim, 66—102. 73 

Nam perhibent olim crudeli peste coactam 
Androgeoneae poenas exsoluere caedis 
Electos iuuenes simul et decus innuptarum 
Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro. 

^Quis angusta malis cum moenia uexarentur, 
Ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis 
Proicere optauit potius quam talia Cretam 
Funera Cecropiae nec funera portarentur. 
Atque ita ijaue leui nitens ac lenibus auris 

85 Magnanimum ad Minoa uenit sedesque superbas. 
Hunc simulac cupido conspexit lumine uirgo 
Regia, quam suauis expirans castus odores 
Lectulus in molli complexu matris alebat, 
Quales Eurotae progignimt flumina myrtus 

jBAuraue distinctos educit uema colores, 
Non prius ex illo flagrantia declinauit 
Lumina, quam cimcto concepit corpore flammam 
Fimditus atque imis exarsit tota medullis. 
Heu misere exagitans inmiti corde furores 

96 Sancte puer, curis homihum qui gaudia misces, 
Quaeque regis Golgos quaeque IdaKum frondosum, 
Qualibus incensam iactastis mente puellam 
Fluctibus in flauo saepe hospite suspirantem! 
Quantos illa tulit languenti corde timores! 
100 Quanto saepe magis fulgore expalluit auri, 

Cum saeuum cupiens contra contendere monstrum 
Aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis! 



76 pibent M || 77 Cum androgeanee OM Cum androgeane | 
exoluere GM || 79 minothauro || 80 inoenia O Icenia menia M || 
82 Prohicere Proiicere OM | pocius || 83 ne funera iiel nefunera 
edd. pleraegue; nec funere Statius sine funere A. G. Langius uind. 
tragic. Eom. p. 43 \\ 86 conpexit || 88 copressu M | allebat || 89 
europe VM | pergignunt VM | myrtus M mirtos mirtus OD || 91 fla- 
grancia || 92 corpore VM pectore Itali \ flamam O || 94 imiti OM 
t miti O I corda furore Bamlerus \\ 96 Quaeque Palladius: Quique OM 
(^ (= quod) neque | Golgos Hermol. Barbarus: cholcos colchos 
GM I ydalium 6M || 98 ^ctibus M || 99 tullit O || 100 Quanto VM 
Quam tum Faernus \ fulgore VM fuluore Bitschelius l. l. \\ 102 appe- 
teret 0: oppeteret GM 



74 CATULLUS 

Non ingrata tamen frustra munuscula diuis 
Promittens tacito succepit uota labello. 

105 Nam uelut in summo quatientem bracchia Tauro 
Quercum aut conigeram sudanti cortice pinum 
Indomitus turbo contorquens flamine robur 
Eruit (illa procul radicitus exturbata 
Prona cadit, lateque et cominus jobuia frangens), 

110 Sic domito saeuum prostrauit corpore Theseus 
Nequiquam uanis iactantem cor^ua uentis. 
lade pedem sospes multa cum laude reflexit 
Errabunda regens tenui uestigia fllo, 
Ne labyrintheis e flexibus egredientem 

115 Tecti frustraretur inobseruabilis error. 

Sed quid ego a primo digressus carmine plura 
Commemorem, ut linquens genitoris filia uultum, 
Ut consanguineae complexum, ut denique matris, 
Quae misera in gnata deperdita laetafca^Mr, 

120 Omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem, 
Aut ut uecta rati spumosa ad litora Diae 
Vmerity aut ut eam* deuinctam lumina sonmo 



LXIin 115. Seruius ad Vergilii Aen. V 591 (falleret indepren- 
sus et inremeabilis error): 'est autem uersus CatuUi'. 



104 succepit Statim: succendit VM, quo seruato tura lab. Froeh- 

lichius II 105 uelut OM uult || 106 comigeram VM | sudanti gM 

fudati II 107 Indomitum (D Bicc.) turben Spengelim; cf. fragm. 13 l| 

108 Eruit GM: Emit || 109 lateq; cum eius V late quaecumuis (-ueis 

Baehrensim) Vossim lateque et cominus Auantius late qua est impetus 

at obuia gM 
Lachmannus lateq; cu euit M j obuia 0: omnia OM j &age8 M 

111 Nequicquam GM ne quidquam | nauis uanis GM || 113 erea- 

bunda || 114 laberintheis O laberinthis labyrintheis M || 116 a] cu 

VM II 117 Ilqns || 119 ignata ingnata 6 ignata M | leta VM: laeta- 

batur Lachmannus lamentatur Buechelerm in FlecTceis. ann. 1866 

p. 610 lamentata est Coningto apud Ellisium || 120 hiis | praeoptarit 

Statius: portaret VM portaret i. marg. at poptaret L || 121 Aut necta, 

om. ut, aut ut necta G (uecta gM) | rati Passeratim: ratis VM | 

littora || 122 Venerit aut ut eam dcuinctam Lachmannm \ uenerit 

om. VM aut ut eam dulci Itali (coll. Ciris u. 206) \ deuincta VM 



LXnn, 103—143. 75 

Liquerit iumemori discedens pectore coniunx? 
Saepe illam perhibent ardenti corde furentem 

125 Clarisonas imo ftidisse ex pectore uoces, 

Ac tum praeruptos tristem conscendere montes, 
Unde aciem in pelagi uastos protenderet aestus; 
Tum tremuli salis aduersas procurrere in undas 
Mollia nudatae toUentem tegmina surae^ 

130 Atque haec extremis maestam dixisse querellis, 
Frigidulos udo singultus ore cientem: 
*Sicine me patriis auectam, perfide, ab aris, 
Perfide, deserto liquisti in litore, Theseu? 
Sicine discedens neglecto numine diuum 

135 Inmemor a! deuota domum periuria portas? 
Nullane res potuit crudelis flectere mentis 
Consilium? tibi nulla fuit clementia praesto, 
Inmite ut nostri uellet miserescere pectus? 
At non haec quondam blanda promissa dedisti 

140 Voce mihi, non haec misere sperare iubebas, 
Sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos: 
Quae cuncta aerii discerpunt irrita uenti. 
Nunc iam nulla uiro iuranti femina credat, 



LXim 143. Ouidius Fast. m 473—476: 'Dicebam, memini, 
'^periure et perfide Theseu!" Dle abiit; eadem crimina Bacchus habet. 



at nemori g 
123 liquaerit M | T memori OM: in memori G || 125 expectore 

0: e pectore OM || 126 Ac tum gM attum O: Actu | jpruptes | 

tristes VM | confendere || 127 aciem VM | in om. VM | ptenderet 

pretenderet O ^tederet M || 128 salus || 130 hoc M | estremis | 

^dixisse mestam quer. O dixisse mesta D | querelis VM || 131 tientem 

l at auecta 

II 132 Siccine VM {item u. 134) | pris auta V auectam g auerta M | 

ab aris (abaris 0) VM ab oris uulgo \\ 133 in 09?{. | littore OM |j 

134 discendens 6 | negleto negletto D |{ 136 Immemor OM j ha ah 

atb 
G ad M II 136 NuUaue res OM NuUa ueres | crudelis fl. mentis gM: 

crudeles fl. mentes V || 137 clemencia V || 138 Immite GM | mirescere 

mitescere OM || 139 blanda ODL (i. marg.): nobis OM || 140 non H: nec 

VM; post mihi OM punctum hahent \ misere VMD miserae uulgo mise- 

ram edd. aliquot \\ 141 connubia VM | himeneos || 142 disserpunt 6M 

desserpunt || 143 Nunc iam B. Gu^rinus: Tum iam VM lam iam alii 



76 CATULLUS 

Nulla uiri speret sermones es^se fideles; 

145 Quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci, 
Nil metuimt iurare, nihil promittere parcunt: 
Sed simulac cupidae mentis satiata libido est, 
Dicta nihil metuere, nihil periuria curant. 
Certe ego te in medio uersantem turbine leti 

150 Eripui et potius germanum amittere creui, 
Quam tibi fallaci supremo in tempore dessem: 
Pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque 
Praeda neque iniacta tumulabor mortua terra. 
Quaenam te genuit sola sub rupe leaena, 

155 Quod mare conceptum spumantibus expuit undis, 
Quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae uasta Charybdis, 
Talia qui reddis pro dulci praemia uita? 
Si tibi non cordi fuerant conubia nostra, 
Saeua quod horrebas prisci praecepta parentis, 

160 Ad tamen in uostras potuisti ducere sedes, 
Quae tibi iocundo famularer serua labore 
Candida permulcens liquidis uestigia lymphis 
Purpureaue tuum consternens ueste cubile. 
Sed quid ego ignaris nequiquam conqueror auris, 



Nunc quoque '^nuUo uiro" clamabo ^^femina credat". Nomine mutato 
causa relata mea est'. — leremias iudex de Montagnone Paduanus 
comp. moral. auctor. p. IIII libr. V Catulus- c. 8: 'Nulla uiro — 
curant'. 



144 uiri VM uiris Passeratius \ fidT {i. e. fidehs) || 145 pre- 

gestit=^ apisci (re c* a g) O: pgestit adipisci {sscr. pro adipisci) 
pregestit apisci MD || 147 saciata V || 148 metuere VM leremias me- 
minere lulius Czwdlina || 149 lecti || 150 pocius G: po® potius M \\ 

Ig 

151 falaci O | suppremo V supjrremo M | deem 0: deessem GM dessem 

ig 
H II 152 al^tibusq; O || 153 p'ea | iniacta Schwabius: intacta OD in 

tacta 6M iniecta uulgo \\ 156 sirtix | scilla 0: silla O sylla M | rapaxq; 

I caribdis V carybdis M || 157 Taliaq; redis (redis M) || 158 connubia 

VM II 159 parentis GM: pemtis || 160 nostras uestras GM || 162 lim- 

phis II 163 post 160 p07iit \ cubille || 164 Siquid V s; quid ^M | 

nec quicquam VM | conquerar VM | aures V auris gM 



LXmi, 144—184. 77 

166 Externata malo, quae nuUis sensibus auctae 
Nec missas audire queunt nec reddere uoces? 
nie autem prope iam mediis uersatur in undis, 
Nec quisquam apparet uacua mortalis in alga. 
Sic nimis insultans extremo tempore saeua 

170 Fors etiam nostris inuidit questibus auris. 
lupiter omnipotenS; utinam ne tempore primo 
Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes, 
Indomito nec dira ferens stipendia tauro 
Perfidus in Creta religasset nauita funem, 

175 Nec malus hic celans dulci crudelia forma 
Consilia in nostris requiesset sedibus hospes! 
Nam quo me referam? quali spe perdita nitor? 
Idomeneosne petam montes? a, gurgite lato 
Discernens ponti truculentum ubi dividit aequor? 

180 An patris auxiliuifi sperem? quemne ipsa reliqui 
Respersum iuuenem fratema caede secuta? 
Coniugis an fido consoler memet amore? 
Quine fugit lentos incuruans gurgite remos? 
Praeterea nullo litus, sola insula, tecto, 



LXim 171 sq. Macrobius VI 1, 42: Tatullus ['catulus' Paris.]: 
luppiter omnipotens — littora puppes'. 



r 
165 Extemata 0: Extenuata OM extenuata D | maloq; | aucte 

at to g at te 
0: aucte O aucto M {| 168 apparet GM: app; | alga VM: acta Hein- 

sius II 170 Fers || 171 luppiter et utinam non Macrobius \\ 172 littora 

OM Macrob. \ tetigissent 1. puppes (pupes 0) VM Macrob. \\ 174 increta 

OD: in cretam OM || 175 hic OM: h' (== haec) || 176 Consilium nostris 

requisisset O Consilium requisisset, om. nostris, cosciliu nostris re- 

qiisset M || 177 Nam VM Nunc Spengelius lect. 96 \ refferam | nitar 

at Idmoneos g at idmoneos 
g II 178 Idoneos ne ydoneos ne O idoneos ne M ido^^neos D 

Idomeneosne uulgo, Idomeneusne Lachtnannu^ ad Lucret. p. 192. Ido- 

xneneine Buechelerus mus. Bhen. XV. p. 437. Idaeosne B. Guarinus \ 

agurgite V a gurgite M || 179 ponti 0: pontum OM j ubi diuidit VM 

nbi delet Bernh. Pisanus \\ 180 Impatris in patris O (an g) M | quem 

ne VM II 182 consoler memet M: consoler me met O consoles me man; 

O II 183 Qui ne 0: Quiue OM | lentos (L marg.): uentos OM || 184 nuUo 

litus, nullo insula tecto Weisitis litus solum, nuUo insula tecto BamJeixis 



78 CATULLUS 

186 Nec patet egressus pelagi cingentibus undis; 
NuUa fugae ratio, nulla spes: omnia muta, 
Omnia sunt deserta; ostentant omnia letum. 
Non tamen ante mihi languescent lumina morte, 
Nec prius a fesso secedent corpore sensus, 

190 Quam iustam a diuis exposcam prodita mulctam 
Caelestumque fidem postrema comprecer hora. 
Quare, facta uirum mulctantes uindice poena 
Eumenides, quibus anguino redimita capillo 
Frons expirantis praeportat pectoris iras, 

195 Huc huc aduentate, meas audite querellas, 

Quas ego, uae, misera extremis proferre medullis 
Cogor inops, ardens, amenti caeca furore. 
Quae quoniam uerae nascuntur pectore ab imo, 
Vos nolite pati nostrum uanescere luctum, 

200 Sed quali solam Theseus me mente reliquit, 
Tali mente, deae, fonestet seque suosque.' 
Has postquam maesto profudit pectore uoces, 
Supplicium saeuis exposcens anxia factis, 
Annuit inuicto caelestum numine rector, 

205 Quo nutu tellus atque horrida contremuerunt 
Aequora, concussitque micantia sidera mundus. 
Ipse autem caeca mentem caligine Theseus 
Consitus oblito dimisit pectore cuncta, 
Quae mandata prius constanti mente tenebat, 

210 Dulcia nec maesto sustollens signa parenti 

Sospitem Erechtheum se ostendit uisere portum. 
Namque ferunt olim, classi cum moenia diuae 



185 pater M || 189 affesso || 190 iusta | muleta || 191 Com- 

precor VM 1| 192 pena VM || 193 Eumenydes GM || 194 pportat , 
195 querelas GM || 196 ue VM | miserae imlgo \ ex imis Casaitbiynus \ 
proferere || 198 uere VM || 200 qualis sola VM | reliquid || 201 
fimestet {corr. g) O || 202 posquam M || 203 anxia] saucia coni. Schwa- 
hius II 204 inuito VM || 205 Quo nutu Schwahius: Quo tunc (tc 0) V 
Quomodo tuc M Quo tunc et uulgo Quo nutu et Fea Quo motu 
Heysius || 206 micancia | sydera 6 || 207 mente VM || 208 cunta O | 
210 sustoUens; 11 ex corr. OM || 211 Erechtheum Vossiu^s: ereptu VM 
uiscere O corr, gM || 212 classi VM: castae Pontanus \ classicu 
moenico diue VM 



LXim, 185—236. 79 

Linquentem gnatum uentis concrederet Aegeus, 
Talia copaplexumiuueni mandata dedisse: 

215 ^Gnate mihi longa iocundior unice uita, 

Gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus, 
Reddite in extrema nuper mihi fine senectae, 
Quandoquidem fortuna mea ac tua feruida uirtus 
Eripit inuito mihi te, cui languida nondum 

220 Lumina sunt gnati cara saturata figura: 

Non ego te gaudens laetanti pectore mittam, 
Nec te ferre sinam fortunae signa secundae, 
Sed primum multas expromam mente querellas; 
Canitiem terra atque infuso puluere foedans; 

225 Inde infecta uago suspendam lintea malo, 
Nostros ut luctus nostraeque incendia mentis 
Carbasus obscurata dicet ferrugine Hibera. 
Quod tibi si sancti concesserit incola Itoni, 
Quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthi 

230 Annuit, ut tauri respergas sanguine dextram, 
Tum uero fecito ut memori tibi condita corde 
Haec uigeant mandata nec uUa obliteret aetas, 
Ut, simul ac nostros inuisent lumina coUis, • 
Funestam antemnae deponant undique uestem 

235 Candidaque intorti sustollant uela rudentes, 
. Quam primum cemens ut laeta gaudia mente 



213 concrederet Auantius cum crederet VM | egens V egeus M || 

216 Gnati | longd, VM: longe Anglics in Diar. Class. X 169 \\216 ego 

at cui g 
qm (= quoniam) || 219 cui OM: que O || 221 lectanti || 223 quere- 

las GM II 224 Canic(t M)iem VM | infulso | fedans VM || 227 dicet V: 

decet Lachmannus obscura dicet MD | hybera O || 228 Itoni AL Guari- 

nus: ithomi OM ythomi G sanctae — Itonis Turnebus adu. XXIIII 9 || 

229 ac] has VM | secus | freti VM: Erechthei Vossius Erechthi 

BuecheUrus mus. Bhen. XV p. 437 \\ 230 thauri M || 231 Tu 0: Tu 

at obliteret g at obliteret 

GM|| 232 obliteret 0: oblif=eret (f ex corr.) G obliferet M || 233 ac 

Itali: hec VM || 234 antenne^ = ne (ultimum ne expunctum) G: an- 

u 

tenene ne antene M || 235 sustolant substolant G sustollant M | 
uella II post 235 primus Faemus inseruit uersum apud Nonium p. 546 
seruatum (fragm. 8) 



80 CATULLUS 

Agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet/ 
Haec mandata prius constanti mei^te tenentem 
~) Thesea ceu pulsae uentorum flamine nubes 

240 Aerium niuei montis liquere cacumen. 

At pater, ut summa prospectum ex arce petebat^ 
Anxia in assiduos absumens lumina fletus, 
Cum primum inflati conspexit lintea ueli, 
Praecipitem sese scopulorum e uertice iecit, 

245 Amissum credens inmiti Thesea fato. 

Sic funesta domus ingressus tecta patema 
Morte ferox Theseus qualem Minoidi luctum 
Obtulerat mente inmemori talem ipse recepit. 
Quae tum prospectans cedentem maesta carinam 

250 Multiplices animo uoluebat saucia curas. 
At parte ex alia florens uolitabat lacchus 
Cum thiaso Satjnrorum et Nysigenis Silenis, 
Te quaerens, Ariadna, tuoque incensus amore. 

Quae tum alacres passim lymphata mente furebant 
255 Euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes. 
. Harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos, 



237 etas VM; sors A. Guariims fors Doma fil. \ sistet 0: sistenst O, 

sed 8 et lineola deletum et simul pu/ncto notatu/m est a g, ut tamen pu/nctus ad 

n potius referendus uideatu/r; sistet M || 239 ceu gM: seu V || 24Q Aereum 

0. inter uu. 240 et 241 in CHL al. interstitiu/ni et inscriptio fletus Egei; 

at in 
in M interstitium ^ in 6 lineola curuata \\ 242 etiam M || 243 inflati 

VMD: infecti Itali \ linthea linctea M | lintea s ueli O {corr. g) j( 

244 et G (corr. g) || 245 i miti (ti ex corr.) G | facto (f co) || 246 pa- 

ternae Itali || 247 Morte VM: Marte Marcilius \ minoida VM || 249 Quae 

tum] Que tn OM Quem (m expunctum) tamen G [ prospectans V: 

at ^ tum ^ 

aspectans M que tn aspectans D praspectans (pr expuncta, pritts a 

ex o corr.) O, unde Quae tamen aspectans g, uulgo \ credentem |; 

251 parte] pater VM | iachus VM || 252 Tum | thyaso G | sathi(y M)ro- 

rum OM | nisigenis V insigenis M || 253 Te querens gM: Et queres 

(querenus G) V | adriana VM foHasse recte \\ post u. 253 unum u^rsum 

exddisse docuit Bergkius || 254 Quae tum Bergkius: Qui tum VM Quam 

tum Sch/wdbius \ lin(m M)phata OM || 255 Euche — euche VM Euohe — 

euohe g | bachantes V ba,^chantes M || 256 Horum Itali, uulgo \ quaeie- 
bant I tirsos G thirsos tyrsos M 






LXnil, 237—277. 81 

Pars e diuolso iactabant membra iuuenco, 
Pars sese tortis serpentibus incingebant, 
Pars obscura cauis celebrabant orgia cistis, 
260 Orgia, quae frustra cupiunt audire profani, 
Plangebant aliae proceris tympana palmis 
Aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant, 
Multis raucisonos efflabant comua bombos 
Barbaraque horribili stridebat tibia cantu. 

265 Talibus ampKfice uestis decorata figuris 
Puluinar complexa suo uelabat amictu. 
Quae postquam cupide spectando Thessala pubes 
Expleta est, sanctis coepit decedere diuis. 
Hic, qualis flatu placidum mare matutino 

270 Horrificans zephyrus procliuas incitat undas 
Aurora exoriente uagi sub limina solis, 
Quae tarde primum clementi flamine pulsae 
Procedunt, leuiterque sonant plangore cachinni, 
Post uento crescente magis magis increbescunt 

275 Purpureaque procul nantes ab luce refulgent: 
Sic tum uestibuli linquentis regia tecta 
Ad se quisque uago passim pede discedebant. 



LX TT TT 273. Excerpta ex uet. gloss. pithoeana p. 71 Gothofr.: 
^pTacor • tranquilTitas . at CatuTlus : p T a ng o r ' . 

274. Petrarca fam. epist. V 5: 'cTamor de Tittorea regione 
magis magisque crebresceret'. 



259 canis || 260 Orgiaq; | prophani || 261 aTie VM: aTii 

uulgo, aTiei Lachmannus \ timpana || 262 tenais | tintinitus, sed 

mediis ti expmictis, Q tintinnitus M | era M || 263 MuTtis Bernh. Pi- 

sanus: MuTti VM | efflebant VM || 264 horibiTi O || 267 posquam M | 

ThesaTia ThessaTa (sa ex corr.) O thessaTia M || 268 c^pit g cepit V 

coepit M II 269 Hec Heic Baehremius \\ 270 c(z M)ephirus OM | 

^ s 
procTiuix procTiuas GM || 271 ex oriente M | subTimia soTis VM sub 

Timina soTis Itali sub Tumina uulgo \\ 273 Teuiterq; sonant OL: Teuiter 

sonant OM Teni resonant uulgo \ cacTiinni M: chachini chachmi 6 , 

275 Purpureaeque Lennepius \ nantes VM | refuTgens VM || 276 Sic 

at tibi g 

tam G: Sic tn sic tibi i. marg. tn M Sic ibi Hauptius \ uestibulis 

uel uestibuTo Sehraderiis || 277 ad se M: At se V 

CATUiiiiUS, ed. Haelireus. Ed. alt. 6 



82 CATULLUB 

Quorum post abituin princeps e uertice Pelei 
Aduenit Chiron portans siluestria dona: 

280 Nam quoscumque ferunt campi, quos Thessala magnis 
Montibus ora creat, quos propter fluminis undas 
Aura parit flores tepidi fecunda fauoni, 
Hos indistinctis plexos tulit ipse corollis, 
Quo permulsa domus iocundo risit odore. 

285 Confestim Penios adest, uiridantia Tempe, ' 
Tempe, quae siluae cingunt super impendentes, 
Naiasin linquens f doris celebranda choreis, 
Non uacuos: namque iUe tulit radicitus altas 
Fagos ac recto proceras stipite laurus 

290 Non sine nutanti platano lentaque sorore 
Flammati Phaethontis et aeria cupressu. 
Haec circum sedes late contexta locauit, 
Vestibulum ut moUi uelatum fronde uireret. 
Post hunc consequitur soUerti corde Prometheus^ 

295 Extenuata gerens ueteris uestigia poenae, 

Quam quondam siUci restrictus membra catena 
Persoluit pendens e uerticibus praeruptis. 



278 post] p I habitum GM, corr. g | peley || 279 chyron O |, 

280 quodcuq; (quodcumque 0) VM; quotcumque Guarinus quoscumque 

Aldinae \ campis VM | quos VM quot Itali \ thesala GM thesaUa | 

magnis VM nis ex cmr. g || 281 quot Cruarinus || 282 aurea | parit 

(arit ex corr.) G: pit MO, in quo saepe p = par est \\ 283 in dist. 

at coroUis 
GM I curuHs gM: coruUs V || 284 Quo] Quot GM Quod Quis 

at os gM 
uel Queis Itali \ domus, s expimcto, G || 285 penies GM penies 

I adest ut uiridant(c 0)ia VM || 286 Tempeq; || 287 Naiasin Haup- 

tius: MeUasin Madvigim adv. II 29 Minosim VM | duris Maduigius 

(cf. Ov. f. III 537) : doris VM doctis Statius pulchris Hauptius cre- 

bris Lachmannus \ coreis M || 288 Non uacuos Bergkius: Nd accuos 

at nonacrias g at nonacrios 
Non acuos G non acuos M Non uacuus B. Guarinus || 289 Fages O | 

laur^os M || 290 /^Fnutauti gM: mutanti V | sororum VM || 291 Flamati 

1 
0: Flamanti G flamati M | phetontis VM || 292 circum GM: Tcum | 

contesta VM || 293 uelhitu V uel^atum gM || 294 solerti VM || 296 

pena V pene gM || 290 Qua VM | silici VM scythicis Heinsius in 

Scythia Sclmahius \ resittus inbra | catena M cathena chatena O 



LXim, 278—321. 83 

V 
f 

Inde pater diuum sancta cum coniuge natisque 
Aduenit caelo, te solum, Phoebe, relinquens 

300 Unigenamque simul cultricem montibus Idri: 
Pelea nam tecum pariter soror aspemata est 
Nec Thetidis taedas uoluit celebrare iugalis. 
Qui postquam niueis flexerunt sedibus artus, 
Large multipKci constructae sunt dape mensae, 

305 Cum interea infirmo quatientes corpora motu 
Veridicos Parcae coeperunt edere cantus. 
His corpus tremulum complectens undique uestis 
Candida purpurea talos incinxerat ora, 
At roseo niueae residebant uertice uittae, 

310 Aeternupique manus carpebant rite laborem. 
Laeua colum moUi lana retinebat amictum, 
Dextera tum leuiter deducens fila supinis 
Formabat digitis, tum prono in poUice torquens 
Libratum tereti uersabat turbine fusum-y^.^ 

315 Atque ita decerpens aequabat semper opus dens 
Laneaque aridulis haerebant morsa labellis, 
Quae prius in leui fuerant extantia filo. 
Ante pedes autem candentis molKa lanae 
Vellera uirgati custodibant calathisci. 

320 Haec tum clarisona uellentes uellera uoce 
Talia diuino fuderunt carmine fata, 



298 pater diui VM {corr. ex diuuin) | natisque] gnatisq; V i. marg. 
at gratis g gratisque M || 299 phebe VM || 300 ydri VM Hydrae Statius 
in mont. Idae Mu/retus montium Abydi Froehlichius \\ 301 Pelea G: 

Palea OM || 302 tethidis M | thedas OM tedas O || 303 pquam pos- 

quam MD | niueos Itali \\ 305 motu, o €a; e corr., Gt \\ 306 ce(e 0)perunt 

at hic g 
g: teperunt coeperunt M | eclere || 307 His 0: His G hic M | 

uestis] questus OM qst' || 308 talos] tuos VM | incinx. G: intinx. 

OM II 309 roseo niuee V (uinee 0) roseo niuaee M: roseae niueo A. 

Guarinus Annoso niueae Ernestus SchuJzius \ uitte VM: uicte g || 311 

col=um gM collum V || 312 filia || 313 digittis | police VM jj 

315 epus I dens VM, e corr. g || 318 molia || 319 uellera OM 

Velera G | cmstodibant OD: custodiebant GM | calathisti V calatisti 

M II 320 Hec VM: Hae uulgo \ uellentes L. Fruterius: pellentes VM 

pectentes Statius 



84 CATULLUS 

Carmine, perfidiae quod post nulla arguet aetas: 
*0 decus eximium magnis uirtutibus augens, 
Emathiae tutamen opis, clarissime nato, 

325 Accipe, quod laeta tibi pandunt luce sorores, 

Veridicum oraclum. sed uos, ,quae fata secuntur, 
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 
Adueniet tibi iam portans optata maritis 
Hesperus, adueniet-fausto cum sidere coniunx, 

330 Quae tibi fl^animo mentem perfundat amore 

Languidulosque paret tecum coniungere somnos 
Leuia substernens robusto bracchia coUo. 
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 
NuUa domus tales umquam contexit amores, 

335 Nullus amor tali coniunxit foedere amantes, 
Qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo. 
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 
Nascetur uobis expers terroris Achilles, 
Hostibus haud tergo, sed forti pectore notus, 

340 Qui persaepe uago uictor certamine cursus 
Flammea praeuertet celeris uestigia ceruae. 



LXmi 327. Macrobius VI 1, 41: 'CatuUus [^catulus' Par.] 
currite ducenti — fusi'. 



322 p I arguet VM: arguit Lachmannus \\ inter 322 et 323 Epy- 
thalamiu (mum M) thetidis 7 pelei g marg.; in M interstitiim cum 

eodem titulo \\ 323 auges M || 324 tutum opus V marg. at. tu tam opis 
g tutu op' i. marg. at tu tn opis M | carissime VM, g^o seruato fato 
pro nato coni. Schwdbius || 326 uij-idicu M | oraculum GM oract^ | 
uosq; facta | secuntur OD: sequunfcur GM || 327 ducenti Macrohii 
edd., sed cum in eius codice Parisino post ducenti rasura sit u/nius lit- 
terae, eum ducentis scripsisse putauerim \ subtemine Macroh. cod. Par. 
subtegmina (a ex corr.), sub tegmina GM plerumque legu/nt \ curite 
G II 328 aptata V opt. gM || 329 Hespereus | cum sydere GM Ssidere 
II 330 mi. (t i. marg.) \ flexo animo mentis p. amorem GM flexa- 
nimo mentem p. amore Mu/retus te flexanimo mentis p. amore Lach- 
mannus \\ 331 sonos VM jj 332 Leuia GM: Venia | rubusto M i| 
334—337 om. DB al \\ 334 domus umquam (unq. GM) tales VM | con- 

texit VM conexit Lachmannus || 335 federe VM || 336 t^etidi 
341 Flamea VM | peVuertet preuertit G puertit M 



LXmi, 322—366. 85 

Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 
Non illi quisquam "bello se conferet heros, 
Cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi 
345 Troicaque obsidens longinquo moenia bello 
Periuri Pelopis uastabit tertius heres. 

Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 
Illius egregias uirtutes claraque facta 
Saepe fatebuntur gnatorum in funere matres, 
350 Cum in cinerem canos soluent a uertice crines 
Putridaque infirmis uariabunt pectora palmis. 

Currite ducentes subtegmina, currite^ fusi. 

Namque, uelut densas praecerpens messor aristas 
Sole sub ardenti flauentia demetit arua, 
355 Troiugenum infesto prostemet corpora ferro. 

Currite ducentes subtegmina^ currite^ fusi. 

Testis erit magnis uirtutibus unda Scamandri, 
Quae passim rapido diffunditur Hellesponto, 
Cuius iter caesis angustans corporum aceruis 
360 Alta tepefaciet permixta flumina caede. 

Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 

Denique testis erit morti quoque reddita praeda, 
Cum teres excelso coaceruatum aggere bustumt^* 
Excipiet niueos percussae uirginis artus. 
365 Currite ducentes subtegmina^ currite, fusi. 

Nam simul ac fessis dederit fors copiam Achiuis 



344 Phri(y M)gii GM Frigii | teucto manebunt | campi DL 
i. vuirg. teuen tenen GM i. marg. teuen itel teucri M truci D i. niarg. 
riui aliiy muri Statius cliuei Hauptius || 345 menia VM || 346 tercius 
VM II 350 in ciuium GM inciuos praua adsimilatimie ad uoc. seq. canos 
primitus scriptum ah eadem manu in inciuu mutatum est in 0, o m u 
correcto, uirgula superaddita, s pmctato. in cinerem g | canos VM j 
soleut I crines GM crimen || 353 depsas | i^raecerpens Statius: 

i 

pcnens pcemens (cern ex corr.) GM | messor 0: cultor GM || 355 Tro- 

nigenum | i>rostemct V: prostemes (*s ex corr.) gM | ferrum || 

358 elesponto VM || 359 cessis || 360 flumina 0: lumina, marg. at flu- 

at lumina t flumina 
niine G flumine M || post 361 lacunam statuit L. Muellerus j 

363 Cum terrae Parthenius \ ex celso Martyni Laguna || 364 perculse 

VM II 366 simul hanc VM simulac uulgo \ fons M 



86 CATULLUS 

Urbis Dardaniae Neptunia soluere uincla, 
Alta Polyxenia madefient caede sepulcra, 
Quae, uelut ancipiti succumbens uiptima ferro, 

tvlV*- 

370 Proiciet truncum summisso poplite corpus. 
Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 

Quare agite optatos animi coniungite amores. 
Accipiat coniunx feKci foedere diuam, 
Dedatur cupido iam dudum nupta marito. 

375 Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 
Non illam nutrix orienti luce reuisens 
Hestemo coUum poterit circumdare filo. 

377^ Currite ducentes subtegmina, currite, fusi. 

Anxia nec mater discordis maesta puellae 
Secubitu caros mittet sperare nepotes. 

380 Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.' 

Talia praefantes quondam felicia Pelei 
Carmina diuino cecinerunt pectore Parcae. 
Praesentes namque ante doinos inuisere castas 
Heroum et sese mortaK ostendere coetu 

385 CaeKcolae nondum spreta pietate solebant. 

Saepe pater diuum templo in fulgente reuisens, 
Annua cum festis uenissent sacra diebus, 
Conspexit terra centum procumbere tauros. 
Saepe uagus Liber Parnasi uertice summo 

300 Thyiadas effusis euantis crinibus egit. 



367 neptunniaD || 368 polixenia 0: poUsenia GM | madefient D i. 
marg.: madescent VM || 369 suliccubens G || 370 Proiiciet G | sumisso ;| 
372 agitte | animi GM: an (= ante) || 373 coniuxM | federe VM || 374 
sedatur M || 377 Estemo 0: Externo GM || 378 et 379 om. 0: ita liabent OM 
ut eis praemittant uersum intercalarem \\ 380 ducite fusi G || 381 peley 
II 382 cecinere GM cemere cecinerunt <5 uulgo \\ 383 nanq; M ;| 
384 Heroum et lo. Bapt. Sigicellus: Nereus VM | c§tu gM cetu V !j 
post 385 VM hunc habent uersum: Languidior tenera cui pedens (pen- 
dens M) sicula beta; cf. LXVII 21 || 386 reuisens VM || 387 cum] dum 
VM I uenisset VM | di^ebus || 388 terram Cretum Statius Creta 
Walcefieldus ad Lucret. II 250 \ tauros Itali: currus VM || 389 sumo 



y . ^^ 

390 Thyadas G Thiadas th^iadas M Thyiadas uulgo \ euantis G 

e 

ouantis M | esit || post 390 lacunam statuit L. Muellerm 



LXmi, 3G7 — LXV, 4. 87 

Cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes 
Accipereut la«ti diuum fumantibus aris. 
Saepe in letifero belli certamine Mauors 
Aut rapidi Tritonis era aut Rhamnusia uirgo 

395 Armatas hominum est praesens hortata cateruas. 
Sed postquam tellus scelere est imbuta nefando, 
lustitiamque omnes cupida de mente fugarunt, 
Perfudere manus fraterno sanguine fratres, 
Destitit extinctos natus lugere parentes, 

400 Optauit genitor primaeui funera nati, 

Liber ut innuptae poteretur flore nouercae, 
Ignaro mater substernens se impia nato 
Impia non uerita est diuos scelerare parentes: 
Omnia fanda nefanda malo permixta furore i 

405 lustificam nobis mentem auertere deorum. 
Quare nec talis dignantur uisere coetus, 
Nec se contingi patiimtur lumine claro. 



LXV. 

Etsi me assiduo defectum cura dolore 
Seuocat a doctis, Ortale, uirginibug; 

Nec potis est dulcis musarum expromere fetus 
Mens animi (tantis fluctuat ipsa malis: 



u 



391 ccrtatum cx urbe tuentcs VM || 392 Acciperet VM | laeti g 

at lacti 
lacti V leti M || 393 letiforo (o ex e corr.) \ mauros G 1| 394 hera 

VM I ramusia ranusia GM rhamnusia uulgo \\ 395 ortata || 396 

pquam (posquam M) scclus tellus scelere | imbuta OM ibuta G | 

nephando || 397 Iustic(t M)iamq ; VM || 399 natos GM || 400 Optauit 

VM II 401 ut innupte VM (in nuptc 0) uti nuptae /. Maelihj l l. p. 353 \ 

potirctur VM | nouercc (ac M) VM || 403 parentes VM: ponates Jtali 

405 lustificam; tifica ex corr. in G | mcnte aduertcre || 406 cetus gM 

eetus V 

LXV. Unius uersus interstitium in VM; Ad Ortalem inscrihunt 

at defectum 
gM II 1 defectu 0: confectum Q confcctum M || 'I Sed uacat VM Se- 

uocat <s uulgo \\ 3 dulcissimus harum (hauum 0) expr. VM | fretus 



L 



88 CATULLUS 

5 Namque raei nuper Lethaeo gurgite fratris 

Pallidulum manaus alluit unda pedem, 
Troia Rhoeteo quem subter litore tellus 

Ereptum nostris obterit ex ocuKs. 
Adloquar, audiero numquam tua facta loquentem, 
10 Numquam ego te, uita frater amabiKor, 
Aspiciam posthac. at certe semper amabo, 

Semper maesta tua carmina morte canam, 
Qualia sub densis ramorum concinit umbris 

Daulias absumpti fata gemens Itylei): 
15 Sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto 

Haec expressa tibi carmina Battiadapp^. -, 
Ne tua dicta uagis n^uiquam credita uentis 

Effiuxisse meo forte putes animo^ 
Ut missum sponsi furtiuo munere malum 
20 Procurrit casto uirginis e gremio, 

Quod miserae oblitae molli sub ueste locatum, 

Dum aduentu matris prosilit^ excutitur: 
Atque illud prono praeceps agitur decursu, 

Huic manat tristi conscius ore rubor. 



LXV 6. Petrarca ad vir. illustr. p. 707 ed. Basil. : 'librorum 
memoriam lethaei gurgitis unda non obruit'. 



5 loethi lethei GMLethaeo in JParthenim \ factis || 6 Pallidullum 

at troya g at Troya 
II 7 Troia {ex Tidia corr.) 0: Lydia G Tydia M | retheo rhetheo 

• h 
(alterim h ex corr.) G r.etheo M | subter; b ex p corr. G | littore 

OM II 9 AUoquar, audiero numquam tua loquentem D, quod uerba 

ml facta uel fata inserendo expJeuerimt ; oni. VM. cum Lachmannm 

post 8 septem uersus intercidisse putaret, Fr. Haasius in miscell. phil. 

III p. 13 — 16 uu. 9 — 14 post CI 6 inserendos putauit \\ 10 Nunquam 

Q I uicta M II 11 post hac aut certe VM || 12 carmine morte tegam 

VM canam <5 legam Itali || 14 Bauilla assumpta facta gemes ithilei 

s g at Baiulas 

Bauila (Bauilas g) asumpti fata gemens ythilei G bauila assumpti f. 

g. ithiley M (Daulias D Dauilas B) || 16 actiade OM acciade Ct bactiade 

1 
B il 17 ne qcQ VM || 18 Efluxisse Efiuxisse (f alterum add. g) G 

effluxisse M || 20 Proccurit || 21 locataum || 23 illic prono preces 



>' 



LXV, 5 - LXVI, 16. (., , ''" ' 89 

(. ■' 

LXVI. 

Omnia qui magni dispexit lumina mundi, 

Qui stellarum ortus comperit atque obitus, 
Flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur, 

Ut cedant certis sidera temporibus^ 
5 Ut Triuiam furtim sub Latmia saxa relegans 

Dulcis amor gyro deuocet aerio, 
Idem me ille Conon caelesti in lumine uidit 

E Beroniceo uertice caesariem 
Fulgentem clare, quam cunctis illa deorum 
10 Leuia protendens bracchia pollicita est, 
Qua rex tempestate nouo auctus hymenaeo 

Vastatum finis iuerat Assyrios, 
Dulcia noctumae portans uestigia rixae, 

Quam de uirgineis gesserat exuuiis. 
15 Estne nouis nuptis odio Venus atque parentum 

Frustrantur falsis gaudia lacrimuKs, 



LXVI 7—10. Callimach. ed. 0. Schneider frag. 34 (Callim. 2, 144): 
^H (is K6v(ov ^pXstpsv iv ijsgt, xbv BsQSvUris 
pdcTQvxov, dv tislvri 'Jt&Giv ^^"riiiS &sotg. 

7. gloss. Labb. p. S9^: 'Canon ZdiiLOg iiccd^rniatLnos^ ; cf. Probum 
et schol. Bern. ad Vergil. buc. 3, 40. 

8. Anth. Lat. 916, 8 K: 

'E beronicaeo detonsum uertice crinem 
Retulit esuriens Graecus in astra Conon'. 
15 sq. leremias iudex de Montagnone Paduanus compend. 
moral. notabil. p. IIII libr. VI: 'CatuUus poeta c. 9: estne — lacri- 
mulis'. 



LXVI sine interstitio priori adhaeret m VM; K D 7narg. \\ 1 despexit 
VM II 2 atq; habitus VM || 3 Flameus VM [ obsculetur || 4 certis GM: 



atsublamia atsublimina 



ceteris | sydera GM || 5 sublamina subHmia G sublimia M 
religans VM || 6 guioclero V (in G u ex ii corr.) guiodero M: goero 
Scaliger gyro (D) tiel guro uulgo \ aetherio Meinekius ad Callimach. 
p. 313 II 7 celesti numine VM, corr. Vossius \\ 8 Ebore niceo VM || 
9 cunctis i. deorum Hauptius quaest. 81: multis (multos M) i. dearum 
VM II 10 policita || 11 Quare extemp. VM | mactus Amm Fahri \ 
himeneo || 12 Vastum finis ierat VM | assirios VM || 13 nocturne G 
(carr. g) || 15 atque VM: uulgo anne 



90 CATULLUS 

Ubertim thalami quas intra limina fmidmit? 

Non, ita me diui, uera gemunt, iuerint. 

Id mea me multis docuit regina querellis 

20 Inuisente nouo proelia torua uiro. 

At tu non orbum luxti deserta cubile, /^c*^^*^' 

•- ■ . ... ^ 

Sed fratris cari ftebile discidium? 

Quam penitus maestas exedit cura meduUas! 

Ut tibi tunc toto pectore sollicitae 

25 Sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe 

Cognoram a parua uirgine magnanimam. 

Anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es 

Coniugium, quo non fortius ausit aKs? /■'' ' 

Sed tum maesta uirum mittens quae uerba locuta es! 

30 lupiter, ut tristi lumina saepe manu! 

Quis te mutauit tantus deus? an quod amantes 

Non longe a caro corpore abesse uolunt? 

Atque ibi me cunctis pro dulci coniuge diuis 



LXVI 23. raulinus IIII 100:*'exesis penitus uehementi febre 
mcdullis'; cf. Philol. 1889, 761. 

26. Hyginus poet. astron. 11 24: ^hanc Berenicen nonnuUi cum 
Callimacho dixerunt equos alere [cf. ad u. 54] et ad Olympia mittere 
consuetam fuisse. alii dicunt hoc amplius, Ptolomaeum Berenices 
patrem multitudine hostium perterritum fuga salutem petisse, filiam 
autem saepe consuetam insiluisse in equum et reliquam exercitus co- 
piam constituisse et complures hostium interfecisse, reliquos in fugam 
coniecisse, pro quo etiam Callimachus eam magnanimam dixit'. 



17 Uberum | lumina VM || 18 diu VM diui g uulgo \ iuuerint 

VM II 19 querelis VM || 20 prclia V (plia 0) pr^lia g | toruo M jj 

at at g 
21 Et G Et et marg. at at M An Itali \ non GM: uo = uero || 22 S; 

fc^is (= factis) I dissidium GM || 23 Quam Bentleius: Cum VM || 24 Ut 

at tc g at tuc 
ibi Q I tunc 0: nunc G nuc M j solicitet V sollicitet M || 25 Sensi- 

bus e rectis Vossius \ te add. Auantiiis: om. VM jj 26 magnanima VM j 

27 quo] quam VM | adepta^s Lachmannus: adeptus GM adeptos , 

28 quod non fortior (forcior 0) aut sit alis VM; fortius Mureto, ausit 
Bernli. Pisano dehetur. quoi non faustior adsit auis Santeniiis 

29 tum GM: cum || 30 luppiter || 31 tantum? Schraderus emend. 
p. 12 II 32 adcsse G | ualent Baehrensius \\ 33 me cunctis pro Colotius 
et Perreius: pro cunctis (cuntis GM) pro VM 



LXVI, 17—53. 91 

Non sine taurino sanguine pollicita es, 
35 Si reditum tetulisset. is haut in tempore longo 

Captam Asiam Aegypti finibus addiderat. 
Quis ego pro factis caelesti reddita coeta 

Pristina uota nouo munere dissoluo. 
Inuita, o regina, tuo de uertice cessi^ 
40 Inuita: adiuro teque tuumque caput, 
Digna ferat quod siquis inaniter adiurarit: 

Sed qui se ferro postulet esse paremV 
IUe quoque euersus mons est, quem maximum in oris 

Progenies Thiae clara superuehitur, 
45 Cum Medi peperere nouum mare cumque iuuentus 

Per medium classi barbara nauit Athon. 
Quid facient crines, cum ferro taKa cedant? 

lupiter, ut Chalybum omne genus pereat, 
Et qui principio sub terra quaerere uenas 
50 Institit ac ferri stringere duritiem! 

Abiunctae paulo ante comae mea fata sorores 

Lugebant^ cum se Memnonis Aethiopis 
Unigena impellens nutantibus aera pennis 



LXVI 40. Callimach. fragm. 35^ Schneider: ai]v ts yiaQrjv conoacc 
aov ts ^iov. 

48. CalHmach. fr. 35 ^' Schneider: XalvPoiv cog ci%6Xoito ysvog, 
ysiod^sv ScvtsXXovta xaxov (pvtbv oi {llv ^cprivav. 



at si g at si 
34 taurino om. || 35 S; sed G s; M Sei Schwahius \ te 

tulisset is aut in VM || 36 asyam G | egipti || 37 celesti — cetu V 

celesti — cetu gM | redditum OM || 38 disoluo |{ 40 capud capudt 

M II 41 feratq; siquis | adiuraret VM || 43 quem GM: q | maximum 

Gtiarimis: maxima VM j in horis M in orbe uulgo \\ 44 Thiae Vossiiis: 

phitie phytie GM || 45 cum gM Tum V j rupere uel peperere Itali: 

propere VM pepulere Statius fodere Bergkius \ cumq; OD: atq; G 

at cumque at celoru 

atque M || 48 luppiter j celitum GM [i. marg. at celtu M) cele- 

rum Chalybon A. Folitianus Telchinum WitJiofius \\ 49 querrere | 

uenas, ue ex corr. G || 50 ferri stringere Heysius: ferris fingere ferris 

fringere GM (frangere D) ferri fingere Vossius \ duric(t M)iem VM 

51 facta || 52 menonis ethyopis GM || 53 mutantibus M nictantibus 

Bentleius \ aeria M 



92 CATULLUS 

Obtulit Arsinoes Eofiriios ales equos, 

56 Isque per aetherias me toUens auolat umbras 

Et Veneris casto coUocat in gremio. 

Ipsa suum ZepTiyritis eo famulum legarat, 

Graia Canopieis incola litoribus. 
f Hi ^ii uen ibi uario ne solum in lumine caeli 
60 Ex Ariadneis aurea temporibus 

Fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus 

Deuotae flaui uerticis exuuiae, 
Uuidulam a fletu cedentem ad templa deum me 
Sidus in antiquis diua nouum posuit: 
65 Virginis et saeui contingens namque leonis 
Lumina, Oallisto iuncta Lycaoniae, 
Vertor in^ occasum, tardum dux ante Booten, 

Qui uix sero alto mergitur Oceano. 
Sed quamquam me nocte premunt uestigia diuum, 
70 Lux autem canae Tethyi restituit 



LXVI 65. cf. Callimachi fragm. anon. 88 Schneider: iaxccrlriv i^nb 
Tte^ccv iXeLrjtcco Xeovtos. 

67 sq. Q. Ciceronis uersus de 12 signis u. 19 sq.: 'serus in 
alta conditur Oceani ripa cum luce Bootes'. 



at arsinoes 
64 arsinoes 0: asineos G 'tnarg. arsinoes g asineos M | Locridos 

Bentleim: elocridicos VM Cypridos Bergkius \ ales equos D alis equos 

at q* g atq; 
VM alisequus Statius \\ 55 Isq; 0: Isq; G is quia M | ethereas OM | 

at collocat gM 
auolat 0: aduolat GM || 56 collocat OD: aduolat GM || 57 zyphiritis 

g cyphiritis V zyphyritis M | legarat OM: legerat G at legarat g 

marg. \\ 58 Gratia GM Gracia Graia Lachmannus Graiia Baehrensitcs ; 

fortasse grata | canopicis (conop. 0) VM, corr. Auantius \ littoribus OM || 

59 Hi dii uen ibi VM Arduei ibi Hauptius ohs. crit. 14. Numen ibi 

Mitschelius mus. Bhen. III 618 inuida enim Vahlenus \ in numine 

VM I celi V; corr. g || 60 adrianeis VM; fortasse recte \ auira G; 

corr. g II 61 uos || 62 exuuie gM: eximie V || 63 Uuidulam 

B. Guarinus: uuidulu M Uindulum V Uiridulum g | fluctu VM fletu 

Itali I templa decume VM | deum me D || 64 sydus M || 65 Virgis 

II 66 calixto VM | iuncta Lycaoniae Parthenius: iuxta (iusta M) 

licaonia VM || 67 ocasum | boote 0: boothen G boothem g boethe^ 

M II 68 occeano VM || 69 quanquam GM quicquam || 70 autem] aut 

VM I theti VM | restituem VM, corr. Lachmannus 



LXVI, 54—90. 93f. 

(Pace tua fari hic liceat, Rhamnusia uirgo; 

Namque ego non uUo uera timore tegam/ 
Nec si me infestis discerpent sidera dictis, 

Condita quin ueri pectoris euoluam): 
75 Non his tam laetor rebus quam me afore semper, 

Afore me a dominae uertice discrucior; 
Quicum ego, dum uirgo quondam fuit, omnibus expers 

Unguentis, una milia multa bibi. 
Nunc uos, optatb quas iunxit lumine taeda, 
80 Non prius unanimis corpora coniugibus 
Tradite nudantes reiecta ueste papillas, 

Quam iocunda mihi munera libet onyx, 
Vester onyx, casto coKtis quae iura cubili. 

Sed quae se impuro dedit adulterio, 
85 Illius a! mala dona leuis bibat irrita puluis: 

Namque ego ab indignis praemia nuUa peto. 
Sed magis, o nuptae^ semper concordia uostras 

Semper amor sedes incolat assiduus. 
Tu uero, regina, tuens cum sidera diuam 
90 Placabis festis luminibus Venerem, 



LXVI 82. cf. Callimach. fragm. 35<* Schneider: otQlv icGtsqi r& 
BsQSvUrig. 



71 pace tua M: Parce tua V | ranusia 0: ranusia GM Bhamnusia 

uulgo ranusia BL || 72 non ullo 0: non nuUo GM || 73 si me] sine 

VM I diserpent VM | sydera GM | doctis || 74 Candita G | qui V 

at quin 
Q M I uere VM: uerei Lachmannus ueri u^lgo \ euolue VM || 75 hiis 

I affore VM || 76 Affore VM | discrutior VM || 77 Qui cum VM | 

expers VM ominis expers Amatus Hymenis expers Eschenbu/rgius 

78 Unguenti surii Auratus (suriei Hauptius) \ millia GM || 79 quas 

at qua 
uulgo: quem V qu6 M quam g quo Vahlenus quom Hauptius queis 

Statius II 80 prius Auantius: post (p 0) VM | uno animus VM unanimis 

mdgo II 81 retecta VM || 82 onix V o nix M || 83 onix V o nix M | co- 

litisq ; quaeritis i. marg. at colitis L petitis D quaeritis M || 85 Illius 

amala leuis bibat dona irrita (inita G) puluis VM || 86 nanq; M j in- 

dignatis indigetis G indignis i. marg. at indigetis at indignatis M 

at cu 
indignis uulgo \\ 87 nostras VM Jl 89 tu M | sydera GM 



94 CATUT.LUS 

Unguinis expertem ne siris esse tuam me, 
Sed potius largis affice muneribus. 

Sidera corruerint utinam! coma regia fiam: 
Proximus Hydroclioi fulgeret Oarion. 



A 



Lxvn. 



dulci iocunda uiro, iocuuda parenti, 

Salue^ teque bona lupiter auctet ope, 
lanua, quam Balbo dicunt seruisse benigne 

Olim, cum sedes ipse senex tenuit, 
5 Quamque ferunt rursus uoto seruisse maKgno, 

Postquam es porrecto facta marita sene: 
Dic agedum nobis, quare mutata feraris 

In dominum ueterem deseruisse fidem. 
'Non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum) 
10 Culpa mea est, quamquam dicitur esse mea, 
Nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam; 

Verum istis populis ianua quicque facit, 
Qui, quacumque aliquid reperitur non bene factum, 

Ad me omnes clamant: ianua, culpa tua est.' 
15 Non istuc satis est uno te dicere uerbo^ 

Sed facere ut quiuis sentiat et uideat. 



91 Unguinis BentUms: Sangiiims VM | ne siris Baehrensiits: non 
uestris (uris) VM ne siueris Scaliger non siris Lachmannus \ tuam 
Auantius: tuum VM || 92 pocius V | largeis M | effice VM || 93 sydera 
M I cur iterent VM | corruerint utinam! Lachmannus comierent utinam 
Ellisius I utina utinam GM iterum Marklandus iterum ut Hertz- 
hergius || 94 idrochoi G id rochoi OM 

LXVn. Adhaeret priori in VM, sed in g signo i. marg. adposito, 
in M littera o ruhricata nouum carmen incipere significatur \\ 4 senes || 

5 Quamquam | uoto VM nato Froehlichius \ maligno GM maligne | 

6 Pquam posq M | est VM | porecto G | facta corr. ex tacta M | 
marite VM || 7 Dic age de uobis VM || 8 ueterem 0: uenerem OM j 
desseruisse G- || 9 cecilio VM | platea M | tradita || 10 quaquam 
quanquam M || 11 potest M | quicquam GM qdquam || 12 Veiiim 
istius VM isti g istis D | populi VM populis VaMenus \ uerum est uox 
populi Ba>ehren.mis uerumst ius (oa Ellis.) populi Munro \ qui te facit 
VM Quintc facit Scaliger quidque f. VaMenm\ IG qui uis VM 



LXVI, 91 — LXVIT, 39. 95 

^Qui possuin? nemo quaerit nec scire laborat.' 

Nos uolumus: nobis dicere ne dubita. 
Trimum igitur, uirgo quod fertur tradita nobis, 
20 Falsum est. non illam uir prior attigerit, 
Languidior tenera cui pendens sicula beta 

Numquam se mediam sustulit ad tunicam: 
Sed pater illius gnati uiolasse cubile 

Dicitur et miseram conscelerasse domum, 
25 Siue quod impia mens caeco flagrabat amore, 

Seu quod iners sterili semine natus erat 
Et quaerendus iSy unde foret neruosius illud, 

Quod posset zonam soluere uirgineam.' 
Egregium narras mira pietate parentem, 
30 Qui ipse sui gnati minxerit in gremium. 
^Atqui non solum hoc dicit se cognitum habere 

Brixia f Chinea suppositum specula, 
Flauus quam molli praecurrit flumine Mella^ 

Brixia Veronae mater amata meae, 
35 Sed de Postumio et Comeli narrat amore, 

Cum quibus illa malum fecit adulterium. 
Dixerit hic aliquis: qui tu istaec, ianua, nosti^ 

Cui numquam domini limine abesse licet, 
Nec populum auscultare, sed hic suffixa tigillo 

17 Quid possum VM || 18 nobis Mwretus: uobis VM | ue |' 

20 attigerit VM attigerat uulgo || 21 sic hahent QtHL: om. (sed i. marg. X ) ; 

iterum hic tiersus extat post LXIIII 385, sed ut V pedens ihi tradat \\ 

22 nunquam M | substulit M | ad] hanc VM || 23 ipsius Mu/retus || 

q at iners 

25 siue q; M || 26 quod meo M || 27 is Lachmannus: om. VM Et 

quaerendum unde unde Statius \\ 29 parentum || 30 sui GM: sut ii 

31 At qui VM | hoc dicit se 0: se dicit, mn. hoc, G se dicit hoc M 

hoc se dicit D || 32 chinea suppositum specula VM Cycnea supposita 

in spec^^a J. C. Zanchius de Orig. Oroh. lih. II Cygneae supposita 

speculae Vossiiis || 33 moli | praecurrit Cluuerius Ital. ant. ]}. 412: 

percuiTit VM | mello GM melo || 34 mee VM: tuae Scaliger \\ 35 post- 

humio VM | narrat OM: amat Q \\ 37 — 40, qui uulgo ianuae dantur, 

(JatuUo dedit Schivnhius \\ 37 dixit | hic (h^) GM: h' (= haec) | quid 

tu iste (istec M) ianua VM || 38 domini GM: deu | himine ,; 

:-i9 ascultarc^ | hic (h*) uulgo: h' (= haec) hec GM heic ScMoahius 

Hutixa 



96 CATULLUS 

40 Tantum operire soles aut aperire domum? 
Saepe illam audiui furtiua uoce loquentem 

Solam cum ancillis haec sua flagitia, 
Nomine dicentem quos diximus, ut pote quae mi 
Speret nec linguam esse nec auriculam. 
45 Praeterea addebat quendam, quem dicere nolo 
Nomine, ne toUat rubra supercilia. 
Longus homo est, magnas quoi lites intulit olim 
Falsum mendaci uentre puerperium'. 



Lxvm^ 

Quod mihi fortuna casuque oppressus acerbo 

Conscriptum hoc lacrimis mittis epistolium, 
Naufragum ut eiectum spumantibus aequoris uiidis 

Subleuem et a mortis limine restituam, 
5 Quem neque sancta Venus molli requiescere somno 

Desertum in lecto caeKbe perpetitur, 
Nec ueterum dulci scriptorum carmine musae 
(>■ Oblectant, cum mens anxia peruigilat: 
Id gratum est mihi, me quoniam tibi dicis amicum 
10 Muneraque et musarum hiiic petis et Veneris. 
Sed tibi ne mea sint ignota incommoda, Manli, 

Neu me odisse putes hospitis officium, 
Accipe, quis merser fortunae fluctibus ipse, 

Ne amplius a misero dona beata petas. 
15 Tempore quo primum uestis mihi tradita pura est, 



41 audiuit M || 42 Sola VM | ancillis Statms: concillis conciliis 

at conciliis 
Ot cu aliis M || 43 ut pete | 44 Speret Sperent G Speret M: Spe- 

raret Itali \\ 45 addebant | quedam GM: qda || 46 ne] te VM | su- 

percillia G || 47 quoi] qui VM | littes | intullit Ot \\ 48 menda#i VM 

LXVrn*. A priore wnius xiersus interstitio discretum in VM; Ad 

Mallium inscrihunt gM 1| 1 Quo | cauq; || 2 hoc GM: h' | mittis 

0: mittit GM | epystolium G || 3 Naufragium ut VM || 6 Disertum O ; 

at qm 
7 ueterm || 8 ansia || 9 quero M || 10 petit G || 11 ignota com- 

moda mali VM at mauli M sscr., malli corr. ex manli D; Mani Lach- 

mannus hic et u. 30 \\ 12 Neu OM: Seu G 



LXVn, 40 — LXVm%40. .^ . ^7 

locundum cum aetas floncfa uer ageret, ■<' /jCc^. 

Multa satis lusi: non est dea nescia nostri, 

Quae dulcem curis miscet amaritiem. 
Sed totum hoc studium luctu fraterna mihi mors 
20 Abstulit. o misero frater adempte mihi, 
Tu mea tu moriens fregisti commoda, frater, 

Tecum una tota est nostra sepulta domus, 
Omnia tecum una perierunt gaudia nostra, 

Quae tuus in uita dulcis alebat amor. 
25 Cuius ego interitu tota de mente fagaui 

Haec studia atque omnes delicias animi. 
Quare, quod scribis Veronae turpe CatuUo 

Esse, quod hic quisquis de moliore nota 
Frigida deserto tepefactet membra cubili: 
30 Id, Manli, non est turpe, magis miserum est. 
Ignosces igitur, si, quae mihi luctus ademit, 

Haec tibi non tribuo munera, cum nequeo. 
Nam quod scriptorum non magna est copia apud me, 

Hoc fit quod Romae uiuimus: illa domus, 
35 IUa mihi sedes, illic mea carpitur aetas: 

Huc una ex multis capsula me sequitur. 
Quod cum ita sit^ nolim statuas nos mente maligna 

Id facere aut animo non satis ingenuo, 
Quod tibi non utriusque petenti copia facta est: - 1u'<« 
40 Ultro ego deferrem, copia siqua foret. 

16 sic habent GM: om. (sed signum V i. marg.); iterum extat 

hic uersuspost LXVITI^ u. 9, sed ut ihi VM cometas et u (ut GM) exhibeant, 

unde quom aetas restituendum || 18 amaritiem M amariritiem G ama- 

ritoe^ (= -tionem) || 20 o] ei Baehrensius \\ 21 mea GM: nia | 

comoda || 22 est om. M | seppulta M || 26 omnem | deUtias M '^ 

27 catulle VM || 28 quiuis Lachmannus ad Lucret. p. 287 || 29 tepefactet 

at factat 
Bergkius: tapefacit V tepefacit M tepefaxit Lachmannus | cubilli || 

30 mali VM malli corr. ex manli D Mani Lachmannus || 31 Ignosces 

II 32 cum GM: tum || 33 ap 0: apud GM || 34 Hoc GM: Hec | 

fit 

sit M II 36 una GM: ima || 37 noli (sic) GM: noli || 38 ingenio VM l 

39 petenti VM: petiti Parthenius \ posta VM facta s uulgo porcta 

O. Eibheckius parta Schwabius prompta Baehrensius || 40 differrem OM 

differem G 

('ATULiiUS 0(1. liaelirous. Kd. alt. 7 



98 CATULLUS 

Lxvm^ 

Non possum reticere, deae, qua me Allius in re 
luuerit aut quantis iuuerit officiis, 

Ne^ fugiens saeclis obliuiscentibus aetas 
Illius hoc caeca nocte tegat studium; 
5 Sed dicam uobis, uos porro dicite multis 45 

Milibus et facite haec carta loquatur anus 

Notescatque magis mortuus atque magis^ 
Nec tenuem texens sublimis aranea telam 
10 In deserto Alli nomine opus faciat. 50 

Nam mihi quam dederit duplex Amathusia curam 

Scitis, et in quo me corruerit genere, 
Cum tantum arderem quantum Trinacria rupes 

Lymphaque in Oetaeis Malia Thermopylis, 
15 Maesta neque assiduo tabescere lumina fletu 55 

Oessarent tristique imbre madere genae, 
Qualis in aerii perlucens uertice montis 

Kiuus muscoso prosilit e lapide. 



LXVm^ 1. Ausonius ep. XXIin48: 'nec possum reticere' 
(p. 189 Sch.). 

16. Paulinus V 41: 'ac madidum pectus perfundens imbre 
genarum'; cf. Philol. 1889, 761. 



LXVm^'. Adhaeret priori in VM {i. marg. signum / M; cf.ad 

e. Cn et Cni). primus seitmxit Ramlerus \\ 1 qua me Allius Scaliger: 

qua fallius VM | ire GM: ire || 2 luuerit GM: Inuenit | uiuerit 

uiueret M 1| 3 Nec VM Ne Itali \ fugiens sedis VM; i. marg. saeclis L || 

at carta 
6 porto II 6 Millibus GM | carta] cerata certa G certa M || 7 nul- 

lum lacunae signum in 0; m G et VL um>ius uersus spatium uacuoni est 

et in margine: defic. legitur || 8 Notescamq; G || post 9 hic in YML 

inseritu/r uersus {cf. LXVIII* 16): locundum cometas florida u {ita 

0: ut GM) ageret || 10 alli 0: alii M ali G || 11 Nam OM: Non G || 

12 corruerit VM: torruerit Turnehus adu. XVI 1 \\ 14 Limphaq; | 

in oetheis (oe ex coir.) G in oethis M inoetheis j manlia M maulia 

V I termopilis termophi(y M)lis GM || 15 numula numula GM lu- 

mina uulgo || 16 Cessare ne tristiq; VM Cessarent tristique uulgo Ces- 

sarent neque tristi Muretus \ ymbre G nibre M 



LXVm^, 1—40. 99 

Qui, cum de prona praeceps est ualle uolutus, 
20 Per medium densi transit iter populi, 60 

Dulce uiatori lasso in sudore leuamen, 

Cum grauis exustos aestus hiulcat agros. 
Hic, uelut in nigro iactatis turbine nautis 
Lenius aspirans aura secunda uenit 
25 lam prece Pollucis, iam Castoris implorata: 66 

Tale fuit nobis AUius auxilium. 
Is claussum lato patefecit limite campum, 

Isque domum nobis, isque dedit dominam, 
Ad quam communes exerceremus amores. 
30 Quo mea se molli candida diua pede 70 

Intulit et trito fulgentem in limine plantam c 

Innixa arguta constituit solea, c^'^^''' * 

Coniugis ut quondam flagrans aduenit amore 
Protesilaeam Laudamia domum 
35 Inceptam frustra, nondum cum sanguine sacro 75 
Hostia caelestis pacificasset eros. 
Nil mihi tam ualde placeat, Rhamnusia uirgo, 

Quod temere inuitis suscipiatur eris. 
Quam ieiuna pium desideret ara cruorem, ' 
40 Docta est amisso Laudamia uiro, 80 



LXVni^ 23. Paulinus V 470: ^uidere inmenso iactati tur-- 
bine nautae'; cf. Philol. 1889, 761. 



19 est ualde VM | uoluptus || 20 Per medium VM | densi VM: 

sensim Hauptitts quaest 89 \\ 21 Duce VM | uiatori G: uiatorum 

at rum 

uiatori H | basso VH lasso uulgo \ leuamus VH || 22 hiultat || 23 Hic 

OM: H' (= Haec) || 24 Leuius VM || 25 implorate VM: imploratu 

Lachmannus implorati Heysius || 26 allius auxilium i. marg. t manllius 

0: manlius auxilium GM mallius ex manlius corr. D Manius Lach- 

mannus \\ 27 clausu 0: classum GM 1| 28 dominam VM: dominae Froeh- 

lichius II 29 comunes G || 32 Inixa || 33 amorem V amorem H || 

34 Protesileam Prothesileam GM | Laudamia hic et 40 et 45 H. Use- 
nerus in Fleckeis. ann. 1865 p. 227: laudomia VM Laodamia UMlgo \\ 

35 Incepta V incoepta H Inceptam uulgo || 36 heros VM || 37 ramusia 

at q^ 
ranusia GM || 38 qua M | heris VM || 39 deficeret VM || 40 laudomia 

VM I uirgo V {in G a m>an. rec. in marg. > uiro) uirjgfo H 

7* 



1 



100 OATULLUS 

Coniugis ante coacta noui dimittere coUum, 

Quam veniens una atque altera rursus hiemps 
Noctibus in longis auidum saturasset amorem, 

Posset ut abrupto uiuere coniugio, 
45 Quod scirant Parcae non longo tempore abisse, 85 

Si miles muros isset ad Iliacos: 
Nam tum Helenae raptu primores Argiuorum 

Coeperat ad sese Troia ciere uiros, 
Troia, nefas, commune sepulcrum Asiae Europaeque, 
50 Troia uirum et uirtutum omnium acerba cinis, 90 
Quaene etiam nostro letum miserabile fratri 

Attulit (ei misero frater adempte mihi, 
Ei misero fratri iocundum lumen ademptum, 

Tecum una tota est nostra sepulta domus; 
55 Omnia tecum una perierunt gaudia nostra, 95 

Quae tuus in uita dulcis alebat amor; 
Quem nunc tam longe non inter nota sepulcra 

Nec prope cognatos compositum cineris, 
Sed Troia obscena, Troia infelice sepultum 
60 Detinet extremo terra aliena solo); . loo 

Ad quam tum properans fertur simid undique pubes 

Graeca penetralis deseruisse focos, 
Ne Paris abducta gauisus libera moecha 



LXVin^ 50. Noniusl98: 'Cinis feminino apud Caesarem et 
Catullum (Catulum libri) et Caluum lectum est, quorum uacillat 
auctoritas'; cf. CI 4. 



at uo 
41 nouit V nouit H noui uulgo \ collum G || 42 quem H | uemens M ■ 

hyemps hyems (sic) Q hyems H || 44 abinnupto ab rupto GM j| 45 scirant 

L. MuelUruH : scibant V M sceibant D scibat Lachmannus \ abisse V H abesse 

Itdli adesse Santenius uixe Rihheckius || 46 similles G similes. M | 

yliacos VM j| 47 Nam cu || 48 cepat H || 49 nephas H | asye G !; 

51 Quaene etiam Heinsius: Que uetet id VM | fratri M: frater V || 

52 ei 0: hei GM | fratgter G || 53 Hei VM | fratri iocundumq; limine 
adeptum fratri iocundum lumen adeptum GM fratri iocundum lumen 
ademptum g uulgo || 57 Que VM Quem uulgo \ sepulcrea G || 59 sep- 
pultu M II 61 tum OM: tuum G j simul Itali: om. VM j pupes || 
62 Greca VM Graia L. Muellerus \ foccos || 63 Nec OH Ne G Nei 
Baehrensiu^s \ pars | mecha V 



LXVm^ 41—87. 101 

Otia pacato degeret in thalaino. 
65 Quo tibi tuin casu, pulcherrima Laudamia, 106 

Ereptum est uita dulcius atque anima 
Coniugium: tanto te absorbens uertice amoris 

Aestus in abruptum detulerat barathrum, 
Quale ferunt Grai Pheneum prope Cylleneum 
70 Siccare emulsa pingue palude solum, . iio 

Quod quondam caesis montis fodisse mediillis 

Audit falsiparens Amphitryoniades, 
Tempore quo certa Stymphalia monstra sagitta 
Perculit imperio deterioris eri, 
75 Pluribus ut caeli tereretur ianua diuis, 116 

Hebe nec longa uirginitate foret. 
Sed tuus altus amor barathro ftiit altior illo, 

Qui tunc indomitam ferre iugum docuit. 
Nam nec tam carum;'.confecliO aetate parenti 
80 Una caput seri nata nepotis alit, 120 

Qui, cum diuitiis uix tandem inuentus auitis 

Nomen testatas intulit in tabulas, 
Impia derisi gentilis gaudia tollens 
Suscitat a cano uolturium capiti; 
85 Nec tantum niueo gauisa est uUa columbo 125 

Compar, quae multo dicitur inprobius 
Oscula mordenti semper decerpere rostro 



64 Ocia GM Octia | paccato || 65 Quod tibi VM | tum 011: 

cum G I pulcima pulcherima G | laudomia VM || 68 baratrum VM ; 
69 fjierunt G || peneum prope cilleneum VM || 70 Siccari (Sicari 0) VM, 
corr. Sch/radertts emend. p. 11 || 72 Audet falsi parens amphitrioniadis 
(amphyt. G) VM Audit Pahnerio dehetur; Gaudet Weisius || 73 stim- 
phaHa OM || 74 Pertulit OM Pertullit G | deterrioris G | heri VM i 
75 terreretur (Trer.) treerretur G terretur H | diuie II || 76 Heb'2 ]; 
77 baratro VM || 78 Qui tuum domitum VM qui tuc te indomitum D 
i. inarg. Qui tunc indomitam Conr. de Allio Qui toruum domitum 
Vossius Qui tauri indomitam Scliraderus Qui durum domitam Lach- 
inannus Qui dominum domitum EUisius (dominum iam Aldinae) \\ 
79 nec ta OD: nec causa G nec causa i. marg. at neq; ta M || 81 di- 
uic(t M)iis VM II 82 ceratas Schraderus || 84 Scuscitata (Scusoit. G) cano 
uoltarium capiti VM || 85 gauisa G || 86 Compq; comparq GM | T pro- 
bius 0: improbius GM 



<s 






102 CATULLUS 

Quam quae praecipue multinola est mulier. 
Sed tu horum magnos uicisti sola furores^ 
90 Ut semel es fiauo conciliata uiro. 130 

Aut uihil aut paulo cui txim concedere digna 
Lux mea se nostrum contulit in gremium, 
Quam circumcursans hinc illinc saepe Cupido 
Fulgebat crocina candidus in tunica. 
95 Quae tamenetsi uno non est contenta Catullo^ 135 
Rara uerecundae furta feremus erae, 
Ne nimium simus stultorum more molesti. 
"^ Saepe etiam luno, maxima caelicolum, 

Coniugis in culpa flagrantem concipit iram, 
100 Noscens omniuoli plurima furta louis. 140 

Atqui nec liuis homines componier aequm est, 

Ingratum tremuli tolle parentis onus. 
Nec tamen iUa mihi dextra deducta patema 
Fragrantem Assyrio uenit odore domum, 
105 Sed furtiua dedit mira munuscula nocte, 145 

Ipsius ex ipso dempta uiri gremio. 



A 



n 






LXVnib 88. glo88. Labb. p. 117«^: ^multiuolus noXvpovXos^ ; cf 
Hauptii op. m 642. 

97. leremias iudex de Montagnone Paduanus compend. moral. 
notabil. part. 11 libr. I Catulus c. 9: 'Ne nimium — molesti'. 



88 Quam quae Vossius: Quam(n M)quam VM || 89 Sed tuorum 

VH II 90 efQauo 0: eflauo G e flauo H || 91 tum Muretus: tu VM 

1 
92 contullit G || 93 ccum cursans || 95 tamen etsi VM uulgo \ cotepta 

1 
catulo II 96 here VM || 97 scimus M || 99 concipit iram Baehrensius: 

cotidiana quotidiana GM continet iram Santenius concoquit iram 

Lachmannus contudit iram Hertzbergius \\ 100 plurima facta VM plu- 

rima farta uulgo \\ 101 Atq; VM At quia uel atqui Itali Atquei 

Schwahius \ componereVM | equ 0: equumGM || Jacunam, quamYlS. non 

agnosctmt, primus agnouit Marcilius aster. 656 \\ 102 tremulist illa (oUa 

Hauptius) Laclmiannus \\ 103 tamen VM: tandem Baehrensius | deastra 

VM dextra g dexstra Sckwdbius || 104 Flagrantem VM | assirio 

at uenit at a 

uenilis M || 105 furtiue M | mira VM nigra Chiarinus rara Hauptius 



LXVm^, 88 — LXVim, 8. 103 

Quare illud satis est, si nobis is datur unis 

Quem lapide illa diem candidiore notat. 
Hoc tibi quod potui confectum carmine munus 
110 Pro multis, Alli, redditur officiis, 150 

Ne uostrum scabra tangat rubigine nomen ^*- 

Haec atque illa dies atque alia atque alia. 
Huc addent diui quam plurima, quae Themis olim 
Antiquis solita est munera ferre piis. 
115 Sitis felices et tu simul et tua uita 165 

Et domus, in qua nos lusimus et domina; 
f Et qui principio nobis terram dedit aufert, 

A quo sunt primo omnia nata bono; 
Et longe ante omnes mihi quae me carior ipso est, 
120 Lux mea, qua uiua uiuere dulce mihi est. 160 

Lxvrai. 

Noli admirari, quare tibi femina nuUa, 

Rufe, uelit tenerum supposuisse femur, 
Non si illam rarae labefactes munere uestis 

Aut perluciduli deliciis lapidis. 
5 Laedit te quaedam mala fabula, qua tibi fertur 

Valle sub alarum trux habitare caper. 
Hunc metuunt omnes. neque mirum: nam mala ualde est 

Bestia, nec quicum bella puella cubet. 



107 is] his GM hiis | unus H |{ 108 dies VM diem uulgo \ can- 
diore | notet tmlgo \\ 109 Hoc GM: H' | quod VM: quo Mwretus || 
110 Alli Scaliger: aliis VM Manli g || 111 nostrum M | rubine M j| 
113 hunc M I plurimaq; || 116 Satis VM Sitis uulgo \ uite V uita M || 
116 nos s: om. VM domus ipsa in qua lusimus 5 uulgo; ipsi inseruit 
post domus Statius || 117 terram dedit VM teneram dedit Statius te 
tradidit Mitscherlichius \ aufertVM: Anser Heysius \ dum, qui principio 
nobis terram dedit, aufert, a quo Vahlenus || 118 primo mi Hauptius \ 
bono VM bona uulgo || 119 mihiq; | ipse est M || 120 uiuere mihi 
dulce est VM 

LXViill. Unius uersus interstitio seiunctum a priori m VM; In 
Rufum inscribunt gM || 2 Ruffe V rufe M || 3 Non si illam rarae Au<in- 
tius: Nos illa mare VM || 4 proluciduli M | delitiis M || 5 fabulaqua (ua 
ex ue corr.) Qt: fabulaq; fabula quae M | ti fertur M || 6 Vale | 
a^l=arum (1 ex corr.) O \\ 8 nec cui cum VM 



104 CATULLUS 

Quare aut crudelem nasorum interfice pestem, 
10 Aut admirari desine cur fugiunt. 




LXX. 

Nulli se dicit mulier mea nubere malle 
Quam mihi, non si se. lupiter ipse petat. 

Dicit; sed mulier cupido quod dicit amanti, 
In uento et rapida scribere oportet aqua. 



LXXI. 

Si quoi iure bono sacer alarum obstitit hircus, 

Aut si quem merito tarda podagra secat, 
Aemulus iste tuus, qui uostrum exercet amorem, 
Mirifice est a te nactus utrumque malum 
5 Nam quotiens futuit, totiens ulciscitur ambos: 
Illam affligit odore, ipse perit podagra. 



LXXII. 

Dicebas quondam solum te nosse Catullum, 
Lesbia, nec prae me uelle tenere louem. 

Dilexi tum te non tantum ut uulgus amicam, 
Sed pater ut gnatos diligit et generos. 
5 Nunc te cognoui: quare etsi impensius uror, 
Multo mi tamen es uilior et leuior. 

10 cur frigiunt | inter et 10 in IH interstitium unim uerstcs 
LXX. Adhaeret priori in VM || 1 male || 4 oportet GM: o; 
LXXI. Adhaeret priori in VM || 1 Siqua uiro bono VM: iure 
Palladius Virro Parthenius \ sacratorum (compendio plane eodem quo 

Cn 3) (sactoru^): sacrorum GM sacer alarum Itali \ liyrcus OM |l 
2 si quam VM | podraga G | secut secum GM || 3 uriii VM: nffi g |j 
4 Mirifice est ate nactus VM Mirifico est fato G. Hermannu^ \ utrunq; 
GM II 5 quociens — tociens V || 6 podraga G 

LXXn. Interstitium unius uersus in VM; Ad lesbiam inscrihufit 
gM II 2 prae me] pre me M prime per me G || 3 tantus M || 4 set D 
i. marg. || 5 et si M || 6 mi tamen es B, Guarinu^: ita me nec VM 



LXVim, 9 — LXXV, 2. 105 

Qui potis est? inquis. quod amantem iniuria lalis 
Cogit amare magia, sed bene uelle minus. 

LXXIII. 

Desine de quoquam quicquam bene uelle mereri 

Aut aliquem fieri posse putare pium. 
Omnia sunt ingrata, nihil fecisse benigne: 
Immo etiam taedet, taeclei obestque magis; 
5 Ut mihi, quem nemo grauius nec acerbius urget, 

Quam modo qui me unum atque unicum amicum habuit. 

Lxxim. 

GeUius audierat patruum obiurgare solere, 

Siquis delicias diceret aut faceret. 
Hoc ne ipsi accideret, patrui perdepsuit ipsam 
Uxorem et patruum reddidit Harpocratem. 
5 Quod uoluit fecit: nam, quamuis irrumet ipsum 
Nunc patruum, uerbum non faciet patruus. 



LXXV. 

Huc est mens deducta tua, mea Lebia, culpa, 
Atque ita se officio perdidit ipsa suo, 



LXXTI 8. Donatus ad Terent. And. IV 3, 3: ^Amicus animi, 
amator uero corporis. Non enim continuo amor est qui bene uult. Ut 
Dido amauit quidem Aeneam, sed non et amica fuit quae ait . . . . et 
item CatuUus: Cogit — minus'. 

7 quam VM quod g: quia Statius 

LXXni. Adhaeret priori in VM || 1 quoquam quisquam VM 
3 nicliil II 4 alterum taedet oni. VM Prodest add. Guietus | Immo 
(Imo G) etiam tedet obestq; (stetque M) magisq; magis VM; illud 
magisq; primus deleuit Auantius, qui hiatum expleuit duplicando illud 
taedet || 5 michi (mihi M) que GM mihiq; || 6 habuit 0: habet GM 
i. marg. at habuit M 

LXXnn. Adhaeret priori in VM || 1 Gel,\ius 0: Lelius G Lelius 
*. marg. at Gellius M | solere Parthenius: flere VM || 2 delitias M |; 
3 H' ne I perdespuit VM, corr. Scaliger \\ 4 reddit | harpocrathem GM 

LXXV. AdhaerH priori m VM || 1 Huc VM: Nunc Cuiacianus 



106 CATULLUS 



Ut iam nec bene uelle queat tibi, si optuma fias, 
Nec desistere amare, omnia si facias. 



LXXVL 

Siqua recordanti benefacta priora uoluptas 

Est homini, cum se cogitat esse pium, 
Nec sanctam uiolasse fidem nec foedere nullo 

Diuum ad fallendos numine abusum homines: 
5 Multa parata manent tum in longa aetate, Catulle, 

Ex hoc ingrato gaudia amore tibi. fpossunt 

Nam quaecumque homines bene cuiquam aut dicere 

Aut facere, haec a te dictaque factaque sunt: 
Omnia quae ingratae perierunt credita menti. 
10 Quare cur te iam amplius excrucies? 

Quin tu animo offirmas atque istinc teque reducis, 

Et dis inuitis desinis esse miser? 
Difficile est longum subito deponere amorem. 

Difficile est, uerum hoc qua lubet efficias: 
15 Una salus haec est, hoc est tibi peruincendum, 



LXXVI 7sq. Franc. Barbarus in epistula a. 1440 (ed. Sabba- 
dinius, p. 107); 'quaecumque a te et dicta et facta sunt'. 

13. leremias iudex de Montagnone Paduanus compend. moral. 
notabil. part. IIII libr. V (Catulus) c. 12: ^Difficile — amorem'. 

interpolatus, unde Scaliger hoc carmen post c. LXXXVn, quocum con' 

iungit, ponit. quem ita secutus est Lachmannus ut diducta pro deducta, 

quod VM habentj ex coniectwra reponeret \\ 

3 uelle queat Lachmannus: uelleq; tot VM queam Itali \ optua 

at desistere 
0: optima GH |{ 4 desiflore M 

LXXVI. AdMeret priori in YV. \\ 1 Siq; rec. || 3 uiolase | 

federe nullo VM foedere in ullo uulgo \\ 5 manetu inlonga manenti= 

in longa GM manent in longa g uulgo \\ 6 Exh^ { amore GM auiore 

{{ 8 sint {{ 9 Omniaq; VM { ingrate OM ingrata (a alterum ex corr.) 

G {{ 10 cur te iam VM iam te cur g te iam cur Muretus \\ 11 Qui tui 

V qui tu M Quin tu ? uulgo \ animo offirmas V animo afQrmas M { 

istinc teque Heinsius: instincteq; istinctoq; GM istinc usque Statius 

istinc te ipse Ellisius \\ 12 dis] des VM {{ 14 hoc GM: h' j quam 

lubet VM { officias {{ 15 hec est hec est G h' est h' est hec est. 

hoc est M 



LXXV, 3 — LXXVm, 2. 107 

Hoc facias, siue id non pote siue pote. 
di, si uestrum est misereri, aut si quibus umquam 

Extrema iam ipsa in morte tulistis opem, 
Me miserum aspicite et, si uitam puriter egi, 
20 Eripite hanc pestem pemiciemque mihi. 
Ei mihi, subrepens imos ut torpor in artus 

Expulit ex omni pectore laetitias! 
Non iam illud quaero, contra ut me diligat illa 

Aut, quod non potis est, esse pudica uelit: 
25 Ipse ualere opto et taetrum hunc deponere morbum. 

dei, reddite mi hoc pro pietate mea. 

LXXVII. 

Rufe mihi frustra ac nequiquam credite amice 
(Frustra? immo magno cum pretio atque malo), 

Sicine subrepsti mei atque intestina perurens 
Mi misero eripuisti omnia nostra bona? 
5 Eripuisti, heu heu nostrae crudele uenenum 
Vitae, heu heu nostrae pestis amicitiae. 



LXXVIII. 

GaUus habet fratres, quorum est lepidissima coniunx 
Alterius, lepidus filius alterius. 



16 Hec G h' hoc M | facies H | sine id || 17 dii VM 
miseri | unquam GM || 18 Extremo V Extrema H extremam g | ipsa 
in Itali: ipsam VM ipsa g || 20 pemitiemque H || 21 Hei Lachmarmm: 
Seu VM Quae Itali Haec Statim \ surrepe^s GM | unos M | torpor] 
corpore VM || 22 letic(tlI)iasVlI || 23 contra ut meM contra me ut me V 

• 

contra me ut g || 25 tetrum VM || 26 dei] ita V dii II | michi Q m 

i 
mi H I haec (h') | propetate proprietate G propietate H 

LXXVn. Interstitium uniiis uersus in VH; Ad Rufum inscrihunt 
gH II 1 rufe H RufFe V | ne quicquam VH | amice 0: amico 6H || 2 imo 
G uno H I precio V || 3 subrepti OH subrecti G | tristitia H || 4 Si V 
Sic uel Mi g Si i. marg. at Mi H Ei Lachmannm || 5 heripuisti G | 
he heu G heu heu heu H uulgo \ crudelle G || 6 he heu Q heu heu 
heu H mAlgo \ nostre 0: nostro QH | pestis] pectus VH | amicicie 
itemque, nisi quod e ex corr., G || ceterum ciim hoc carmine Scaliger con- 
iunxit uersus qiiattuor qui in V post LXXVHI 6 leguntwr. 

LXXVni. Adharret priori in VH 



1 08 C ATULLUS 

Gailus homo est bellus: nam dulces iungit amores, 
Cum puero ut bello bella puella cubet. 
5 Grallus homo est stultus nec se uidet esse maritum, 
Qui patruus patrui monstret adulterium. 



LXXVIII^ 

* 
* * 

Sed nunc id doleo, quod purae pura puellae 

Sauia comminxit spurca saliua tua. 
Verum id non impune feres: nam te omnia saecla 

Noscent et, qui sis, fama loquetur anus. 



LXXVIIIL 

Lesbius est pulcher: quid ni? quem Lesbia malit 
Quam te cum tota gente, CatuUe, tua. 

Sed tamen hic pulcher uendat cum gente CatuIIum, 
Si tria notorum sauia reppererit. 



LXXX. 

Quid dicam, Gelli, quare rosea ista labella 
Hiberna fiant candidiora niue, 

4 puela cubit || tiersus quattuor, qui post u. 6 sine interuallo in 
V secuntur, cum Scaliger cum LXXVn coniunocisset , Bergkius Statiuni 
secutus fragmentum carminis esse recte statuit, quamquam postea dbiecta 
hac sententia post LXXX 8 posuit; itaque nos numeru/in LXXVlii^ ad- 
didimus. 

LXXVni^. 1 nec H || 2 sania V sauia H | conminxit Scaliger: 

connuxit coiunxit GM || 3 id non 0: non id G id uerum non M | 

seda II 4 Nosscent G | qui scis M qui sis quis scis G | fama lo- 

quetur anus Calpu/rnius: famuloq; tanus famuloq; canus G famuloq: 

at a 
tenus M 

LXXViiil. AdJmeret piion m VM || 1 pulcer | quidinquam lesbia 
VM I mallit GM || *S pulcer || 4 notorum 0: natorum GM | sania | 
repererit OM 

LXXX. Interstitium unius u^rsus m VM; Ad Gellium inscribtmt 
gM II 2 Hybema G: Rub'na 



Lxxvin, 3 — Lxxxm, 4. i09 

Mane domo cum exis et cum te octaua quiete 

E molli longo suscitat hora die? 
5 Nescio quid certe est: an uere fama susurrat 

Grandia te medii tenta uorare uiri? 
Sic certe est: clamant Victoris rupta miselli 

Ilia et emulso labra notata sero. 



LXXXI. 

Nemone in tanto potuit populo esse, luuenti, 
Bellus homo, quem tu diligere inciperes, 

Praeterquam iste tuus moribunda ab sede Pisauri 
Hospes inaurata pallidior statua, 
5 Qui tibi nunc cordi est, quem tu praeponere nobis 
Audes, et nescis quod facinus facias. 



LXXXII. 

Quinti, si tibi uis oculos debere CatuUum 
Aut aliud siquid carius est oculis, 

Eripere ei noli, multo quod carius illi 
Est oculis seu quid carius est oculis. 



LXXXIII. 

Lesbia mi praesente uiro mala plurima dicit: 
Haec illi fatuo maxima laetitia est. 

Mule, nihil sentis? si nostri oblita taceret, 
Sana esset: nunc quod gannit et obloquitur. 



3 exis et g: exisset VM | optaua H || 6 tnta (= tenta, ut ma == 

at tenta 
mea) 0: tanta G tanta M || 8 Ilia et emulso Fierius Valerianus et 

. e 
Gabriel Faernus apud Statium: Ille (illa M) te mulso VM 

LXXXI. Adhaeret priori in VM || 1 Nemo ne VM | uiuenti VM || 
2 quam || 3 pisanum || 5 Quid tibi VM | nuc G || 6 et] a FruteriUrS 
at Muretu^s \ quid VM 

LXXXn. Adhaeret priori in VM || 2 Aud 

LXXXm. Adhaeret priori m VM |j 2 Hec G Haec (H') hoc M | 

at sana 
letic(tM)ia VM || 3 Mulle GM | nichil || 4 SannaO Samia G Samia M 



10 CATULLUS 

5 Non solum meminit, sed, quae multo acrior est res, 
Irata est, lioc est, uritur et coquitur. 



LXXXIIII. 

Chommoda dicebat, si quando commoda ueUet 
' Dicere, et insidias Arrius hinsidias, 
9 Et tum mirifice sperabat se esse locutum, 

10 Cum quantum poterat dixerat hinsidias. 

3 Credo, sic mater, sic liber auunculus eius^ ^ 

Sic matemus auus dixerat atque auia. , p 5 ^' "^ 

5 Hoc misso in Syriam requierant omnibus ^uresrs ^ 
Audibant eadem haec leniter et leuiter, • 
Nec sibi postilla metuebant taKa uerba, 

8 Cum subito afi*ertur nuntius horribilis, 

11 lonios fiuctus, postquam illuc Arrius isset, ^ ^ ■" 

12 lam non lonios esse, sed Hionios. 



LXXXV. 

Odi et amo. quare id faciam, fortasse requiris; 
Nescio, sed fieri sentio et excrucior. 



LXXXnn 1. Quintilianus I 5, 20: Tuius (h litterae) ratio mu- 
tata cum temporibus est saepius. Parcissime ea ueteres usi etiam in 
uocalibus, cum oedos ircosque dicebant; diu deinde seruatum ne con- 
sonantibus aspirarent, ut in Graccis et in triumpis; erupit breui tem- 
pore nimius usus ut choronae chenturiones praechones adbuc quibus- 
dam inscriptionibus maneant, qua de re CatuUi nobile epigramma est'. 

5 que GM q; || 6 Irata] Licensa Pleitnerus \ h' hec H | oritur 
I coquitur Lipsius: loquitur VM 

LXXXinL Adhaeret priori in VM || 1 Commoda dic. VM || 2 ar- 

rius insidias he (hee 0) V arius hinsidias H || uu., qui sunt in VM 

9 et 10, Politianus post 2 uidetm transposuisse \\ 10 insidias VM ;" 

at hec 
3 Liber uulgo \ eius] eius estVM || 6Hoc s: Hic G Haec (H') hic M | 

syria GM siria Syriam uulgo \\ 6 Audiebant VM audibant D || 7 post 

(p 0) illa VM II 8 nuncius OM: mincius G || 11 posquam MD | ill^ic j 

h 
arcius artius GM | isset OM: esset C^ || 12 eet | ionios VM ionios D 

LXXXV. Adhaeret priori in VM de Quintia D in interstit. || 1 ne- 

quiris II 2 si sed GM | sencio 






^^' Lxxxm, 5 — Lxxxvm, 6. 111 ''" 




y 



a- 



LXXXVI. ' ,-><: , 

Quiiitia formosa est mtiftis/ mihi candida^ longa, 
Recta est. haec ego sic singula confiteor, 

Totum illud formosa nego: nam nulla uenustas, 
NuUa in tam magno est corpore mica salis. ^ 
5 Lesbia formosa est, quae cum pulcherrima tota est, 

Tum omnibus una omnis subripuit Veneres. 

f . , ■ ' ■ • ■ 

1 • '-.. .>.'■ ': • — ^ ^ ^ ... 



J^.,..v' '.■y...- :.v .. LXXXVn. 

NuUa potest mulier tantum se dicere amatam 
Vere, quantum a me Lesbia amata mea es. 

NuUa fides nullo fuit umquam foedere tanta, 
Quanta in amore tuo ex parte reperta mea est. 



•t \ 



LXXXVIIL 

Quid facit is, Gelli, qui cum matre atque sorore 
Prurit et abiectis peruigilat tunicis? 

Quid facit is, patruum qui non sinit esse maritum? 
Ecquid scis quantum suscipiat sceleris? 
5 Suscipit, o Gelli, quantum non ultima Tethys 
Nec genitor nympharum abluit Oceanus: 



LXXXVI 4. Quintilianus VI 3, 18: ^Salsum in consuetudine 
pro ridiculo tantum accipimus; natura non utique hoc est, quamquam 
et ridicula oporteat esse salsa. Nam . . . . et CatuUus, cum dicit 
Nulla est in corpore mica salis, non hoc dicit nihil in corpore 
eius esse ridiculum'. 

LXXXVI. Adhaeret priori in VM de eadem D || 1 Quincia | 
loga II 2 ego om. M | singulla G || 5 pulcerima || 6 omnes surri- 
puit GH 

LXXXVn. Adhaeret priori in VM || 1 potest OM: pone G || 2 es 
Scaliger: est VM || 8 ullo VM nullo uulgo \ unquam GM | federe tanto 
VM (in foedere Doeringius) || 4 Quantam in 

LXXXVni. AdJiaeret priori in VM || 2 Prurit prurit D: Proruit 

ru . 
GM; id quod in V erat prorurit, ex prorit ortum est \\ 3 facis is | 

sunt M II 4 Et quid VM Ecqui Lachmannus \ sis || 5 thetis V tethis 

M II 6 nimpharum OM nympharum G uulgo lympharum L. Musllerus 

occeanus VM 



112 CATULLUS 

Nam niliil est quicquam sceleris, quo prodeat ultra, 
Non si demisso se ipse uoret capite. 



LXXXVIIII. 

Gellius est tenuis: quid ni? cui tam bona mater 
Tamque ualens uiuat tamque uenusta soror 

Tamque bonus patruus tamque onmia plena puellis 
Cognatis, quare is desinat esse macer? 
5 Qui ut nihil attingat, nisi quod fas tangere non est, 
Quantumuis quare sit macer inuenies. 



LXXXX. 

Nascatur magus ex Gelli matrisque nefando 
Coniugio et discat Persicum aruspicium: 
Nam magus ex matre et gnato gignatur oportet, 
Si uera est Persarum impia relligio, 
5 Gratus ut accepto ueneretur carmine diuos 
Omentum in flamma pingue liquefaciens. 



LXXXXI. 

Non ideo, Gelli, sperabam te mihi fidum 

In misero hoc nostro, hoc perdito amore fore, 

Quod te cognossem bene constantemue putarem 
Aut posse a turpi mentem inhibere probro, 
6 Sed neque quod matrem nec germanam esse uidebam 
Hanc tibi, cuius me magnus edebat amor, 



7 nannihil H (nichil 0) 

LXXXVim. Interstitium unius uersus in VM; In Gellium mi- 
scrihunt gM || 1 Tellius || 4 esse mater V || 5 nichil I 6 sit g: fit 
(sic) VM 

LXXXX. Adhaeret priwi in VM || 1 magnus VM || 3 magnus 
VM I opportet || 4 religio VM || 5 Gratus uel Gnauus L. Mu^llerus: 
Gnatus VM || 6 Omentum] Ometu M Omne tu G Quitu 0; erat in V 
Ointu I flama G 

LXXXXI. Adhueret priori in VM || 2 h' | h' || 3 te] tot M | 
non nossem Au^antius \\ 4 aut VM a ? | mente OM || 5 Sed neque quod 
matrem VM sed quod nec uulgo 



Lxxxvm, 7 — Lxxxxm, 2. 1 13 

Et quamuis tecum multo coniungerer usu, 

Non satis id causae credideram esse tibi. 
Tu satis id duxti: tantum tibi gaudium in omni 
10 Culpa est, in quacumque est aliquid sceleris. 



Lxxxxn. 

Lesbia mi dicit semper male nec tacet umquam 
De me: Lesbia me dispeream nisi amat. 

Quo signo? quia sunt totidem mea: deprecor illam 
Assidue, uerum dispeream nisi amo. 



LXXXXIIL 

Nil nimium studeo, Caesar, tibi uelle placere, 
Nec scire utrum sis albus an ater homo. 



LXXXXn. Gellius VII 16, 2: 'Nam cum esset uerbum deprecor 
doctiuscule positum in Catulli carmine, quia id ignorabat, frigidissimos 
uersus esse dicebat omnium quidem iudicio uenustissimos, quos sub- 

scripsi: Lesbia mi dicit — dispeream nisi amo sic enim 

deprecor a CatuUo dictum est quasi detestor niel execror uel depello 

uel abominor sic igitur Catullus eadem se facere dicit quae 

Lesbiam quod et malediceret ei palam respueretque et recusaret dete- 
stareturque assidue et tamen eam penitus deperiret'. 

LXXXXm 2. Quintilianus XI 1, 38: ^Negat se magni facere 
aliquis poetarum, utrum Caesar ater an albus homo sit, in- 
sania; uerte ut Caesar idem de illo dixerit, arrogantia est'. 



9 satis induxti (in duxti G) VH 

LXXXXn. Adhaeret priori m V; g (marg.) M In Cesare || 1 Esbia 

{i. marg. 1) Lesuiami Vatic. Gellii, cuius ceteri codd. probi hic desunt \ 

unquam G || 2 Lesuiamedis pereat Vatic. Gell. | amat Gellius 0: amo 

GM, qui VM. 3 e< 4 omittunt, ctm scriba codids, ex guo libri illi flu>xerunt, 

at amat 
errore sat procUui ab amat ad amo u. 4 aberrausrit ( amo M) || 3 quia 

sunt totidem ea quia sin totide ea Vatic. Gellii, cuius codd. deteriores 

habent quas in totidem ea || 4 uerum Gellius: uero 

LXXXXm. Adhaeret priori in VM || 1 belle H. Usenerus mus. 

Rhen. XXI 426 || 2 Nec si ore (siore M) u. si saluus an alter (alter 

sic G) homo VM 

Catulltjs ed. Baehrens. Ed. alt. 8 



114 CATULLUS 

Lxxxxim. 

Mentula moechatur. moechatur mentula certe. 
Hoc est quod dicunt: ipsa olera oUa legit. 



LXXXXV. 

Zmyma mei Cinnae nonam post denique messem 

Quam coepta est nonamque edita post hiemem, 

Milia cum interea quingenta Hortensius uno 
• ••••••••■• •••• 

5 Zmyma cauas Satrachi penitus mittetur ad undas, 

Zmymam cana diu saecula peruoluent. 

At Volusi annales Paduam morientur ad ipsam 

Et laxas scombris saepe dabunt tunicas. 

Paraa mei mihi sint cordi monumenta sodalis: 

10 At populus tumido gaudeat Antimacho. 



LXXXXVL 

Si quicquam mutis gratum acceptumue sepulcris 
Accidere a nostro, Calue, dolore potest, 

Quo desiderio ueteres renouamus amores 
Atque olim missas flemus amicitias, 



LXXXXV 1. Philargyrius ad Verg. ecl. Vim 35: Tinna Smyr- 
nam scripsit, quam nonum post annum, ut CatuUus ait, edidit, id quod 
et Quintilianus [X 4, 4] ait' ; cf. et comm. Cruq. Hor. p. 636. 

LXXXXnn. Adhaeret priori m VM || 1 Mentulla G | mechatur bis 
VM I metula | mentula: certe Scaliger 

LXXXXV. AdMeret priori in VM || 1 Zmima M Zinima V | crine 
I msem || 2 cepta VM | hyemem 6 || 3 Millia 6M | interrea 6 | hor- 
tensius GM ortensius || 4 nullum interstitivm in YHL \\ 5 Zmima M 
Zinima V | canas VM | sacrachiG | inittetur G || 6 Zmimam M Zinimam V | 
pemoluit VM || 7 Capuam Passeratius Aduam Vossiu^ \\ 9 sodalis om. 
VM (. d\ i »marg. JS)i add. Aldina a. 1502 || 10 populus ut tu timido | 
eutimacho V eutimatho M 

LXXXXVL Adhaeret priori in VM || 1 mutis et VM muteis 
ScJmahius \ acceptumue (tum ue 0) VM acceptumque tmlgo \\ 3 Que 
Quo GM Quom Guarinus quod Meyer. in act. ac. Monac. a. 1889 

q; 

II 257 I renouam || 4 Atq; OM Atque (sixi) G | olim missas VM 



Lxxxxiin, 1 — Lxxxxvn, 12. 115 

5 Certe non tanto mors inmatura dolori est 
Quintiliae, qnantum gaudet amore tuo. 



Lxxxxvn. 



Non (ita me di ament) quicquam referre putaui, 

Utrum os an culum olfacerem Aemilio. 
Nilo mundius hoc, nihiloque inmundior ille, 

Verum etiam culus mundior et melior: 
6 Nam sine dentibus est. dentis os sesquipedalis, 

Gingiuas uero ploxeni habet ueteris, 
Praeterea rictum qualem diffissus in aestu 

Meientis mulae cimnus habere solet. 
Hic futuit multas et se facit esse uenustum, 
10 Et non pristrino traditur atque asino? 
Quem siqua attingit, non illam posse putemus 

Aegroti culum lingere camificis? 



LXXXXVn 6. Quintilianus I 5, 8: 'sicut Catullus ploxenum 
circa Padum inuenit'. — Festus p. 230 Muell.: 'Ploxinum appellari 
ait Catullus capsum in cisio capsamue ['capsaue' cod.], cum dixit 
Gingiuas uero ploxini habet ueteris'; cf. Paulus ibid. p. 231: 
Tloxinum capsam dixerunt'. 



Atque olim amissas Staiius Atque Orco mersas Hauptius Atque olim 
scissas Sch/ivdbius \ amicicias || 

6 dolor est VM: doloreist Ellisius dolorist Uauptius \\ 6 Quin- 

tilj^e GM: Quintile 

LXXXXVn. Adhaeret priori m VM || 1 dii VM | quicquid ref. V 

at quicquam 

quicquid ref. M || 2 Utrumne Aiuintius \ culu ol facerem || 3 Nil omun- 

dius hoc nihiloq; (h noq;) I mundius illud Nilommundius (nihilo 
mundius M) hoc nobisq; I mudius illud GM (inmundior illo D) || 5 est 
hic dentis VM hic dentis hos D est. os dentis Froehlichius \ seseq; 
dedalis VM || 6 ploxeni Vossiu^s: ploxnio ploxonio G ploxomio M || 

7 diffissus Statius: deffessus defessus G defensus M | in estum VM 

8 meientis M: Me gentis V | mulle G | q^nnus 6M conus 

9 Hic GM: H' | facit 0: fecit GM || 10 pristrino 0: pistrino GM 
11 siq 

8* 



116 CATULLUS 

Lxxxxvin. 

In te, si in quemquam, dici pote, putide Victi, 

Id quod uerbosis dicitur et fatuis. 
Ista cum lingua, si usus ueniat tibi, possis 
Culos et crepidas lingere carpatinas. 
5 Si nos omnino uis omnes perdere, Victi, 
Hiscas: omnino quod cupis efficies. 



Lxxxxvnn. 

Surripui tibi, dum ludis, mellite luuenti, 

Sauiolum dulci dulcius ambrosia. 
Verum id non impune tuli: namque amplius horam 

Suffixum in summa me memini esse cruce, 
5 Dum tibi me purgo nec possum fletibus ullis 

Tantillum uestrae demere saeuitiae. 
Nam simul id factum est, multis diluta labeUa 

Guttis abstersti onmibus articuKs, 
Ne quicquam nostro contractum ex ore maneret^ 
10 Tamquam commictae spurca saliua lupae. 
Praeterea infesto miserum me tradere Amori 

Non cessasti omnique excruciare modo, 
Ut mi ex ambrosia mutatum iam foret illud 

Sauiolum tristi tristius elleboro. 
15 Quam quoniam poenam misero proponis amori, 

Numquam iam posthac basia surripiam. 



LXXXXVm. Adhaeret priori m VM || 1 si inquam quam dici VM 

{i. marg. at i quenquam L) | pote om. \ Victi (cf. u. 5)] Vetti Statim 

at carpatias 
uulgo Vitti Hauptius || 4 carpatias G carpatias carpatians M carpa- 

tians at carpatinas B {| 5 Si uos |{ 6 Hiscas Vossiiis: Discas VM 

LXXXXVnn. AdMeret priori in VM || 1 Surripuit GM Sumpuit 

(^ = r) I luuenti M: uiuenti V {j 2 Suauiolum VM, sed eidem u. 14 

sauiolum ( ambrosio OM amrosio G. ambrosio defendit Naekius ad 

Vdl. Caton. p. 238 \\ 4 Sufixum {| 6 seuicie V {{ 7 id OM: ad G {| 8 abs- 

tersti astersi GM abstersisti Mu/retus Abstersti guttis milgo {{ 9 Nec 

VM { manaret {{ 10 comicte M comicte G comitte { saliua (a ex c 

• s g i 

corr.) G saliuia {{ 12 cesasti G {{ 13 mi] m OM michi G { ambrosio 

VM {{ 15 penam VM {{ 16 nunquam M { post hac VM 



Lxxxxvin, 1 — ci, 10. 1] 

C. 

Caelius Aufilenum et Quintius Aufilenam 

Flos Veronensum depereunt iuuenum, 
Hic fratrem, ille sororem. hoc est, quod dicitur, illud 

Fratemum uere dulce sodalitium. 
5 Cui faueam potius? Caeli, tibi: nam tua nobis 

Perspecta egregie est unica amicitia, 
Cum uesana meas torreret flamma meduUas. 

Sis felix, Caeli, sis in amore potens. 



CI. 



^ f_ •.■"*-^ '■ ■■ y 



■p'-^ 



Multas per gentes et multa per aequora uectus / .... 
^ ,, ^^ c^"^ Aduenio has miseras, frater, ad inferias, f^' t ^,^ ' ' , 

Ut te postremo donarem munere mortis J'^ ' // 

Et mutam nequiquam alloquerer cinerem, ' ' '•'^•^ y 
5 Quandoquidem fortuna mihi tete abstuKt ipsum, 
Heu miser indigne frater adempte mihi. t^-^; 
/, ^. , :/■ Nunc tamen interea haec, prisco quae more parentum r( 

Tradita sunt tristi munere pd inferias, ^v/ < 
f^.,» J Accipe fraterno multum manantia fletu 
''' ^ 10 Atque in perpetuum, frater^ aue atque uale. 



. / 






C. Adlxaeret ^;rww* in V; In Celium 7 Quintium g marg., M in 

interstitio || 1 Ellius (/. marg. C) Celius GM | quincius || 2 ueronen- 

sum G: treronensum ueronensum i. marg, at trenorensum M | de- 

at ant 
pereunt Itali: depereret G depere't deperet M || 3 hoc GM: h' |l 

4 sodalicium V || 5 pocius G poQ | celi VM || 6 Perspecta Itali: Per- 

1 
fecta VM | egregie est Baehrensius: e g e e exigitur e G est igitur 

est i. marg. at exigitur M Perspecta exigit hoc Colucim Per facta ex- 

hibita est Lachmannus Perspecta eximie est JI. A. Kochius symh, 

phil. Bonn. p. 320 \ amicicia V || 7 correret flama G || 8 celi VM 

CI. Adhaeret ^mari in V; Pletus de morte fratris g marg., M in 

interstitio || 1 Ultas {i. marg. m) || 2 Adueni Auantius Adueni a! mi- 

seras Froehlichius || 4 ne quicquam VM || 6 hei misero Au^ntius. post 

u. 6 add. LXV 9 — 14 Ilaasius \\ 7 haec (h') 0: hoc GM | priscoq; VM j| 

? 

8 tristi munere VM: tristis munera Itali \ mfrieras (infrias) || 9 ma- 

nancia || 10 ualle 



118 CATULLUS 

cn. 

Si quicquam tacito commissum est fido ab amico, 
Cuius sit penitus nota fides animi^ 

Meque esse inuenies illorum iure sacratum, 
Comeli, et factum me esse puta Harpocratem. 

cm. 

Aut sodes milii redde decem sestertia, Silo, 
Deinde esto quamuis saeuus et indomitus: 

Aut, si te nummi delectant^ desine quaeso 
Leno esse atque idem saeuus et indomitus. 



CIIIL 

Credis me potuisse meae maledicere uitae, 
Ambobus mihi quae carior est oculis? 

Non potui; nec, si possem, tam perdite amarem. 
Sed tu cum Tappone onmia monstra facis. 



CV. 

Mentula conatur Pipleium scandere montem: 
Musae furcillis praecipitem eiciunt. 



CVI. 

Cum puero bello praeconem qui uidet esse, 
Quid credat, nisi se uendere discupere? 



Cn. Adhaeret priori in VM (/ i, marg. M) || 1 I {i. ma/rg. S) | 

quicquam VM quoiquam tacitum uel quidquid taciti Statius quoi quid 

J. Maelily l. l. 357 \ amico M: antiquo V || 4 arpocratem VM 

Cin. Adhaeret priori in YV. {f i. inarg. M) {| 1 8exterc(t M)ia 

VM II 2 est oquamuis 6M est quamuis || 3 mimi 0: numi (difficilUme 

H a^t numi 
a TniTni dinoscendtm) 6 mimi M j delectauit 

Cnn. Adhaeret priori m VM j| 2 q; || 3 si om. \ perdita | 
amare VM || 4 mostra M 

CV. Adhaeret priori m VM; sed gM signo (QgrM) adposito no- 
wim carmen imipere significant \\ 1 pipileium scindere V pipleu^ scin- 
dere M || 2 furcilis V | eiiciunt GM 

CVL Adhaerct priori in VM || 1 puero obelio (obellio G ex corr. 
H) VM Obelli Ellisius \ esse V: ipse Mg, imde ire SchwdbitLS 



cn, 1 — cvnn, 4. 119 

cvn. 

Si quoi quid cupido optantique obtigit uinquam 

Insperanti, hoc est gratum animo proprie. 
Quare hoc est gratum nobis quoque, carius auro, 

Quod te restituis, Lesbia^ mi cupido. 
5 Restituis cupido atque insperanti, ipsa refers te 

Nobis. o lucem candidiore nota! 
Quis me uno uiuit felicior, aut magis hac res 

Optandas uita dicere quis poterit? 



CVIIL 

Sij Comini, populi arbitrio tua cana senectus 

Spurcata inpuris moribus intereat, 
Non equidem dubito quin primum inimica bonorum 

Lingua execta auido sit data uulturio^ 
5 Eflfossos oculo* uoret atro gutture coruus^ 

Intestina canes, cetera membra lupi. 



cvnn. 

locundum, mea uita, mihi proponis amorem 
Hunc nostrum inter nos perpetuumque fore. 

Di magni, facite ut uere promittere possit 
Atque id sincere dicat et ex animo^ 



CVn. Adliaeret priori in VM || 1 quoi quid Bihbeckius in Jalmii 
ann. LXXXV p. 378: quid quid quicquid GM | cupido VM cupido- 
que Itali \ optigit | unquam G || 2 insperati N. Heinsim \ hoc GM: 
h' II 3 h' I nobis quoque VM nobisque hoc Statim nobisque est 
Hauptim \\ 5 inspiranti || 6 oluce VM || 7 hac res Lachmannus: 
hac e me est GM || 8 Optandas Lachmannu^s: Optandus VM | quis 
VM I magis esse Optandum uita d. quis p. Auantius magis hac quid 
Optandum uita d. quis Guarinus magi mi esse Optandum in uita d. 
quis p. Statius mage nostra Optandam uita d. quis p. Casauhonus, 
quem magis hace scrihens Bibheckius secutus est. 

CVni. Adlmeret priori m VM {sed signum X *** ^^) II 1 Sic ho- 
mini populari arbitrio VM; Comini Cruarino, populi Statio debentu/r 
2 impuris G || 4 exercta cxerta GM || 5 guture G || 6 coetera M 

CVmi. AdJmeret priori m VM || 1 amore VM || 3 Dii VM 



120 CATULLUS 

5 Ut liceat nobis tota perducere uita 

Aeternum hoc sanctae foedus amicitiae. 



CX. 

Aufilena, bonae semper laudantur amicae: 

Accipiunt pretium, quae facere instituunt. 
Tu, quod promisti, mihi quod mentita, inimica es, 

Quod nec das et fers saepe, facis facinus. 
5 Aut facere ingenuae est, aut non promisse pudicae, 

Aufilena^ fuit: sed data corripere 
Fraudando f plus quam meretricis auarae, 

Quae sese toto corpore prostituit. 



CXI. 

Aufilena, uiro contentam uiuere solo, 
Nuptarum laus est laudibus ex nimiis: 

Sed cuiuis quamuis potius sticcumbere par est, 
Quam matrem fratres . . . ex patruo. 

cxn. 

Multus homo es, Naso, neque tecum multus homo est qui 
Te scindit: Naso, multus es et pathicus. 



5 producere Itali \\ 6 etemum GM Efne Altemum Itali | h' | 
fedus VM I amicicie 

CX. Cohaeret priori m VM || 1 Auffilena VM || 2 precium V | q; 
II 3 promisisti VM || 4 et fers B. Chmrmus: nec fers VM | sepe VM 

s 
saeua Bergkius turpe Auantim \ faci= || 5 promisse Parilmiius: 
promissa VM || 6 Auffilena GM Aut fiUena ( 7 f efficit VM officiis 
BergJcius effectu Heysius nimio Vahlenus \\ 8 tota VM totam WestpJuiliu^s 

CXI. Adhaeret priori in VM || 1 Auffilena GM Aut fiUena 
(uirgula inter n 6* a media) \ conteptam contentas Scaliger 'i 
2 laus est laudibus eximiis VM, qu>od correodt Baehrensius. laus 
e (ex Passeratius) laudibus eximiis Scaliger \\ 3 pocius j pars est VM 
fas est Parthenius \\ 4 parere add. s in fine u^rsus; fratres efficerc 
ex p. Itali, qms alii dliud (suscipere, concipere) scrihendo secuti sunt. 

CXn. Adhaeret priori in VM {sed signum X *• i^^rg. M) || l ea 
Itali: est VM | est qui Scaliger: om. V | homoq; M homost quin Schwa- 
hius II 2 Te scindit Hauptius: Descendit VM te scindat Schwdbius 
68 OM: est G 



cvmi, 5 -- cxv, 4. 121 

cxin. 

Consule Poinpeio primum duo, Ciima, solebant 
Maeciliam: facto consule nunc iterum 

Manserunt duo, sed creuerunt milia in unum 
Singula: fecundum semen adulterio. 



CXIIII. 

Firmanus saltus non falso, Mentula, diues 
Fertur, qui tot res in se habet egregias, 

Aucupium, omne genus piscis, prata, arua ferasque. 
Nequiquam: fructus sumptibus exuperat. 
5 Quare concedo sit diues, dum omnia desint. 
Saltum laudemus, dum modo ipse egeat. 



cxv. 

Mentula habet instar triginta iugera prati, 
Quadraginta arui: cetera sunt maria. 

Cur non diuitiis Croesum superare potis sit, 
Uno qui in saltu totmoda possideat, 



CXm. Adkaeret priori in VM || 2 Mecilia OM Mecilia G | facto 

VM I Maecilia: facto uulgo Maeciliam: facto Lachmannus Mucillam: 

facto Pleitnerus \\ 3 Mansuerunt || 4 Singula Itali: Singulum VM 

Singlum Ellisius 

at nus 
CXim.^ Adhaeret priori m VM || 1 Firmamus M | saltus Atian- 

tius: saluis VM saltu uulgo \ mcnsula VM || 3 Aucupia GM An cupia 

Aucupium uulgo \ arua OM: aura G || 4 Nec quicquam Ne quic- 

quam QM | exuperat VM exuperas Scaliger || 6 Saltum 0: Saltem GM | 

(lum modo ipse egeat VM dum tamen ij)se egeas Auantius dum modo 

tu ipse egeas Froehlichius dum domo ipse egeat Lachmannus (cf. ad 

Lucret. p. 196) 

CXV. Adhaeret priori in VM || 1 habes Lachmannus \ instar 

GM istar noster Auantius iusti Statius iuxta ScaJiger \\ 2 maria VM 

paria Froehlichius |{ 3 diuiciis V | cresum VM | potuisset VM || 4 tot 

at da 
moda V tot modi M tot bona Auantius \ possiderat 



122 CATULLUS 

5 Prata^ arua^ ingentis siluas saltusque paludesque 
Usque ad Hyperboreos et mare ad Oceanum? 
Omnia magna haec sunt, tamen ipse est maximus ultro, 
Non homo, sed uero inentula magna minax. 



CXVI. 

Saepe tibi studioso animo uenante requirens 
Carmina uti possem mittere Battiadae, 

Qui te lenirem nobis, neu conarere 

Telis infestum mittere in usque caput^ 
5 Hunc uideo mihi nunc frustra sumptum esse laborem, 
Gelli, nec nostras hinc ualuisse preces. 



5 uigetis ingentes GM | saltusque VM altasque paludes g sal- 
sasque paludes Bergkius \ plaudesq; || 6 hiperb. hirperboreas M || 
occeanum VM || 7 ipsest FroehHchius: ipse si VM ipse es Lachmanmis \ 
ultor VM ultro Itali || 8 uere I*arthenius \ mentuUa G mencula 

CXVI. Adhasret priori m VM || 1 studiose Guarmus \ requires 

i at rem 

VM II 2 barade OM batriade 6 j| 3 quis uulgo \ leniret M || 4 Telis 

(Celis 0) infesta VM Telis infestum g Tela infesta meum Muretus \ 

mittere in usque Muretus: mitteremusq; VM || 6 hinc VM huc Mua-ettis 

hic uulgo \ uoluisse || uide p. 123, 7 tua euitabimus amicta (amitha 

0) VM II 8 Affixus V afflixus M | dabis VM (dab\ 0) dabi' uel dabi 

uulgo I suplicium M 

Finito libro referamus gracia xpo. amen suhscrihit 0, at Q ita: 
Explicit Catulli Veronensis libellus. 

Versus dni Beneuenuti de Campexanis de uicencia de resurectione 
Catulli poete Veronensis. 

Ad patriam uenio longis afinibus exul 
Causa mei reditus copatriota fuit 
Scilicet acalamis tribuit cui fracia no^ 
Quiq; notat turbe pretereuntis iter 
Quo licet ingenio uestru celebrate catullu^ 
Cuius sub modio clausa papirus erat 

Tu lector quicuq; ad cuius mang hic libellus obuenerit scriptori 
da ueniam si tibi coruptus uidebitur. Quoniam a corruptissimo ex- 
emplai^i trascripsit. no enim quodpiam aliud extabat unde posset 



CXV, 5 — CXVI, 8. 123 

Contra nos tela ista tua euitamus amictu: 
At fixus nostris tu dabis supplicium. 



libelli huius hre copia exemplandi. Et ut ex ipo salebroso aliquid 
tatu suggeret decreuit potius tn coruptum habere quam omnino carere. 
Sperans adhuc ab alliquo alio fortuite emergente huc posse corigere. 
Valebis si ei iprecatus no fueris. 

1375 mse octobr. 19®. qu 
casignorius laborabat in 

extremis "] cT : 

Lesbia damnose bibens interpretaf. : — (stmt tierba Horatii sat. 
118, 34; eadem uerha in codice Lamentiano XXXVI 23 irweniuntm). — 
deo gratias amen M 



-♦•- 



FRAGMENTA. 



1. 

Hunc lucum tibi dedico consecroque, Priape, 
Qua domus tua Lampsaci est quaque — u, Priape. 
Nam te praecipue in suis urbibus colit ora 
Hellespontia ceteris ostriosior oris. 

[Terentianus Mmirus 2754 p. 92 Lachm.: 'Et ferme modus 
hic datur a plerisque Priapo, Inter quos cecinit quoque car- 
men tale Catullus ^Hunc lucum — oris'. Et similes 
plures sic conscripsisse Catullum scimus'. — u^rsum primum 
afferunt Caesim Bassus p. 260, 13 K., Atilius Fortunatianvs 
p. 292, 14 K., Marius Victminus p. 119 et 151 K. (cf. et 
p. 152 K.) , Censorimis de metris p. 615, 11 K. (imitatus est 
Ausonius IIII 7, 42 sq. p. 9 Sch.) ; u. 3 nam te praecipue in 
suis et u. 4 Hellespontia ceteris affert Marius Victonnus 
p. 151, 22 sq. K. — u. 2 quaque silua Priape Scaliger ad- 
modum prohahiliter hiatum expleuit. Lampsaci erit quaque 
Priape Lachmannus ad Terentianum l. l.J 

2. 
de meo ligurrire libido est. 

[Noniiis p. 134 M.: ^ligurrire', degustare, unde abligurrire, 
multa auide consumere .... Catulus priojjo Me meo — est', 
in quibus uerbis Ijachmannus rectissime })risq)GO restituit; 
contra qucm frustra pugnat L. MueUerus in noui musei 
Bhenani uol. XXVII pt. 183 sq. — de mero idem L. Mueh 
lerus coniecit.J 

3. 
[At non eflfugies meos iambos. 

Torplvyrio ad Ilorat. od. 1 16, 22 sq. ' iambi autem uersus 
aptissimi Labentur ad maledicendum. denique et Catullus, 



FRAGMENTA. ] 25 

cum maledicta minaretur, sic ait: At — iambos'; cf. etiam 
comment. Cruquian. ibid. — hoc uersu Porphyrionem ad 
XXXX 2 respicere nofmulli suspicati sv/nt.] 

4. 

[Plinius nat hist. XXVIII 19: ^hinc Theocriti apud 
Graecos, Catulli apud nos proximeque Vergilii incantamen- 
torum amatoria imitatio'. Cf, Cat 64, 323 sg.] 

5. 

[Seruitis ad Verg. Georg. II 95 quo te carmine dicam, 
Rhaetica? Jiaec adnotat: ^Hanc uuam Cato praecipue laudat in 
libris quos scripsit ad filium: contra Catullus eam uituperat 
et dicit nulli rei esse aptam miraturque cur eam laudauerit 
Cato. sciens ergo utrumque Vergilius medium tenuit dicens: 
Quo te carmine dicam, Rhaetica?' — in quihiis sine causa 
Caluus pro Catullus restituit R. Ungerus de Valgio p. 291, 
cum tamen pro uulgata stet Martialis XIIII 100: ^Si non 
ignota est docti tibi terra Catulli, Potasti testa Rhaetica 
uina mea'. Cf. Plin. n. h. XIIII 67 J 

6. 

[Varro de l l. VI 6 p. 74 M.: ^Nox, quod, ut Catullus 
(Catulus cod. Florentintfs) ait, omnia, nisi interueniat sol, 
pruina obriguerint, quod nocet nox.'] 

7. 

f Animula miserula properiter abit. 

Nonius p.517 M.: 'Properiter. Catulus: animula — abit'. 
rectius tamen hu/nc u^rsum Sereno dat Dimnedes p. 513, 11 
K., ubi abiit legitur.] 

8. 

[Lucida qua splendet carchesia mali. 

Nonius p. 546 M.: 'Carchesia .... Catullus Veronensis: 
Lucida — mali'. sed hunc uersum Cinnae adscrihu/nt et Isi- 
dorus origg. XVIIII 2, 10 Lucida confulgent alti carchesia 
mali scrihens et scholiasta I/acani V 418, p. 377 Weh. , Lu- 
ciba cum fulgent summi carchesia mali exhibens.' frustra 



126 FRAGMENTA. 

contra hos dms testes NonU fidem adserere studuit L. Muel- 
lerus praef. ad. Ckdutt. p. XXJSlsq.'] 

9. 

[Frangeret indeprensus et irremeabilis error. 

Seruius ad Verg. Aen. V 591 frangeret indeprensns et irre- 
meabilis error adscripsit: est antem uersns Catulli, cum ei 
obuersaretur CatuJli uersus qui legitur LXTTTT 115.'\ 

10. 

[GannMbiae . . . carbasns . . . ros umbrosa c . . . an . . . 

Schol. Veronens. ad Verg. Aen. VIII 34 teste Angelo Maio: 
Carbasus et masculino et feminino genere dictus est. Cbtul- 
lus: cannubiae eqs. sed teste H. Ketlio in scholiorum editione 
p. 99 haec omnia incertissima neque potuit uerha illa dispi- 
cere A. Herrmannus; cf. Fleckeiseni ann. 1866 p. 71.] 

11. 

[et Lario inminens Comum. 

hoc fragmentum adtulit primus EUisius, cuim adpono uerba 
ed. dlt.p. 221: 'iminens codex Vibi Sequestris Mus. Brit. Add. 
Mss. 16986 wnde hxiec excerpsi. Nam post In athamatia 
lacus lune tenuia ligna accendit ex quo bibens aut insanit 
aut sopitur haec hahet minoribus litteris tanquam perscripta 
pagina addita, incertum an ab eadem manu. Lacus Comi 
Catullus: Et — comum'. — uidenda pra^terea quae L. Muel- 
lerus i/n Catulli edit. p. 74 dixit] 

12. 

[Seruius ad Verg. Aen. IIII 409: ^sed dicimus a tertia 
coniugatione esse imperatiuum, ut cauo cauis. hinc etiam 
CatuUus cauere dixit'. respexit sine duhio ad L 18, 19; 
LXI 145.] 

13. 

[Seruius ad Verg. Aen. VII 378: ^Catullus hoc turben 
dicit ut hoc carmen'. recte ibi pro CatuUus Namius et Nic. 
Loensis reposuerunt Tibullus, apiid quem I 5, 3 legitur illud 
turben. neque enim audiendi sunt qui, cum apud Catullum 
LXini 107 codex Datanus indomitum (quod ex sequenti robur 
ortum est) praebeatj huic uocem illam uindicauerunt.] 



FRAGMENTA. 127 

14 

[Seruius ad Verg. Aen. V609: ^Notandum sane etiam de 
Iride arcum genere masculino dicere VergiKum: Catullus et 
alii genere feminino ponunt referentes ad originem, sicut 
haec Attis et haec Gallus legimus'. respexit sine dvMo ad 
Catnlli c. LXIIL] 

15. 

[Caesius Bassus de metris p. 262, 19 K: ^Catullus in 
anacreonteo: ades, inquit, o Cybelle'. sed rectissime post illud 
anacreonteo lamnam indicanit Keilius, in qm illud Catulli 
[LXin 91] dea magna dea Cybelle perierit; nam u^ersus ille 
ades, inquit, o Cybelie Maecenatis est; cf. ibid. p. 262, 6.J 



^^^^^^KBt^^KSBKEJSOKiSt^^^^^^U 


/ - >\ ■- j ,\S „.. ' f, '« «itv A-- ' 


M^P^^^ 


1^=^?^ 




^K 


£d^^as^ 


jPiP»', ■'■' 'i^ 








^'^^-v^ 


i^ 


1 






^^ 


' '■ "3^'^^^^^ ^ 








^&ii'^!ir\^J
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Catulli liber"

See other formats
